 |
| πηγη |
Χρόνος ανάγνωσης: 6 λεπτά
Πολλοί γονείς περιγράφουν την ίδια καθημερινή εικόνα. Η σχολική τσάντα είναι ακατάστατη, τετράδια και βιβλία βρίσκονται ανακατεμένα, οι εργασίες ξεχνιούνται στο σπίτι, τα μολύβια χάνονται συνεχώς και κάθε πρωί η προετοιμασία για το σχολείο συνοδεύεται από άγχος και βιασύνη. Δεν είναι λίγες οι φορές που οι γονείς αποδίδουν αυτή τη συμπεριφορά σε αδιαφορία ή τεμπελιά. Στην πραγματικότητα, όμως, η δυσκολία στην οργάνωση είναι συνήθως αποτέλεσμα μιας δεξιότητας που δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί επαρκώς και όχι έλλειψης προσπάθειας.
Η οργάνωση αποτελεί μέρος των εκτελεστικών λειτουργιών του εγκεφάλου, δηλαδή των γνωστικών δεξιοτήτων που μας βοηθούν να σχεδιάζουμε, να προγραμματίζουμε, να διαχειριζόμαστε τον χρόνο μας και να ολοκληρώνουμε μια εργασία. Οι δεξιότητες αυτές αναπτύσσονται σταδιακά από την προσχολική ηλικία και συνεχίζουν να ωριμάζουν μέχρι και την πρώιμη ενήλικη ζωή. Είναι λοιπόν φυσιολογικό ένα παιδί του Δημοτικού να χρειάζεται ακόμη καθοδήγηση για να οργανώσει αποτελεσματικά τα προσωπικά του αντικείμενα και τις σχολικές του υποχρεώσεις.
Κάθε παιδί αναπτύσσει τις οργανωτικές του δεξιότητες με διαφορετικό ρυθμό. Ορισμένα παιδιά δείχνουν από νωρίς ιδιαίτερα οργανωμένα, ενώ άλλα χρειάζονται περισσότερο χρόνο, επανάληψη και υποστήριξη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, δυσκολίες στην οργάνωση μπορεί να σχετίζονται με τη ΔΕΠΥ, τις ειδικές μαθησιακές δυσκολίες ή αδυναμίες στις εκτελεστικές λειτουργίες. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το παιδί δεν μπορεί να μάθει να οργανώνεται. Με τις κατάλληλες στρατηγικές μπορεί να βελτιώσει σημαντικά αυτή τη δεξιότητα.
Ένα από τα συχνότερα λάθη που κάνουν οι γονείς είναι ότι αναλαμβάνουν οι ίδιοι όλες τις ευθύνες. Τακτοποιούν την τσάντα, ελέγχουν καθημερινά τα τετράδια, θυμίζουν κάθε υποχρέωση και προετοιμάζουν όλα όσα χρειάζεται το παιδί για την επόμενη ημέρα. Παρόλο που αυτή η βοήθεια γίνεται με αγάπη, πολλές φορές δεν επιτρέπει στο παιδί να εξασκήσει τις δικές του οργανωτικές δεξιότητες. Η αυτονομία χτίζεται μόνο όταν το παιδί έχει την ευκαιρία να αναλάβει σταδιακά ευθύνες, ακόμη κι αν κάνει λάθη στην πορεία.
Η δημιουργία σταθερών ρουτινών αποτελεί ίσως τον σημαντικότερο σύμμαχο της οργάνωσης. Όταν κάθε απόγευμα ακολουθείται περίπου η ίδια σειρά ενεργειών –άδειασμα της τσάντας, έλεγχος εργασιών, προετοιμασία βιβλίων για την επόμενη ημέρα– ο εγκέφαλος αρχίζει να αυτοματοποιεί αυτές τις διαδικασίες. Όσο λιγότερες αποφάσεις χρειάζεται να πάρει το παιδί κάθε φορά, τόσο πιο εύκολα οργανώνεται.
Οι οπτικές υπενθυμίσεις μπορούν επίσης να βοηθήσουν σημαντικά. Μια λίστα με τα απαραίτητα αντικείμενα που πρέπει να βρίσκονται καθημερινά στην τσάντα, ένα εβδομαδιαίο πρόγραμμα ή μικρές εικόνες για τα μικρότερα παιδιά μειώνουν την ανάγκη να θυμάται τα πάντα μόνο του. Στόχος δεν είναι να αντικαταστήσουμε τη μνήμη του παιδιού, αλλά να του διδάξουμε στρατηγικές οργάνωσης που θα μπορεί αργότερα να εφαρμόζει μόνο του.
Εξίσου σημαντική είναι η διαχείριση του χρόνου. Πολλά παιδιά δυσκολεύονται να εκτιμήσουν πόσο χρόνο απαιτεί μια εργασία. Ξεκινούν να παίζουν πιστεύοντας ότι θα έχουν αρκετό χρόνο αργότερα για τη μελέτη ή αφήνουν την προετοιμασία της σχολικής τσάντας για την τελευταία στιγμή. Η χρήση ενός απλού χρονοδιαγράμματος ή ενός χρονόμετρου μπορεί να τα βοηθήσει να αποκτήσουν καλύτερη αίσθηση του χρόνου και να οργανώσουν αποτελεσματικότερα τις δραστηριότητές τους.
Σημαντικό ρόλο παίζει και ο τρόπος με τον οποίο μιλούν οι γονείς. Εκφράσεις όπως «είσαι ανοργάνωτος», «τα χάνεις όλα» ή «δεν μπορείς ποτέ να προσέξεις τα πράγματά σου» μπορεί να οδηγήσουν το παιδί στο να πιστέψει ότι αυτή είναι η ταυτότητά του. Αντίθετα, όταν περιγράφουμε τη δυσκολία χωρίς να χαρακτηρίζουμε το παιδί, του δείχνουμε ότι πρόκειται για μια δεξιότητα που μπορεί να βελτιωθεί. Η φράση «ας βρούμε μαζί έναν τρόπο να θυμάσαι τα βιβλία σου» είναι πολύ πιο υποστηρικτική από μια επίπληξη.
Οι μικρές επιτυχίες αξίζουν πάντα αναγνώριση. Αν το παιδί θυμήθηκε μόνο του να ετοιμάσει την τσάντα του ή ολοκλήρωσε τη μελέτη χωρίς πολλές υπενθυμίσεις, είναι σημαντικό να επισημανθεί η προσπάθειά του. Η επιβράβευση δεν χρειάζεται να είναι υλική. Ένας θετικός λόγος, ένα χαμόγελο ή η αναγνώριση της προόδου αποτελούν ισχυρά κίνητρα για να συνεχίσει.
Αξίζει επίσης να θυμόμαστε ότι η οργάνωση δεν αφορά μόνο το σχολείο. Μαθαίνεται μέσα από όλες τις καθημερινές δραστηριότητες. Όταν το παιδί τακτοποιεί τα παιχνίδια του, προετοιμάζει τα ρούχα του για την επόμενη ημέρα ή βοηθά στην οργάνωση του οικογενειακού τραπεζιού, εξασκεί τις ίδιες δεξιότητες που αργότερα θα χρησιμοποιήσει στη σχολική του ζωή.
Εάν, παρά τη συστηματική εξάσκηση, το παιδί συνεχίζει να παρουσιάζει έντονες δυσκολίες στην οργάνωση, ξεχνά διαρκώς σημαντικές υποχρεώσεις, χάνει συχνά προσωπικά αντικείμενα ή δυσκολεύεται να ολοκληρώσει ακόμη και απλές καθημερινές δραστηριότητες, είναι χρήσιμο να ζητηθεί αξιολόγηση από ειδικό. Η έγκαιρη αναγνώριση των δυσκολιών επιτρέπει την εφαρμογή εξατομικευμένων στρατηγικών που μπορούν να διευκολύνουν σημαντικά την καθημερινότητά του.
Η οργάνωση δεν είναι έμφυτο χαρακτηριστικό ούτε ταλέντο που έχουν μόνο λίγα παιδιά. Είναι μια δεξιότητα που καλλιεργείται μέσα από τη συνέπεια, την επανάληψη και την κατάλληλη καθοδήγηση. Όσο περισσότερο εμπιστευόμαστε το παιδί και του δίνουμε ευκαιρίες να αναλάβει ευθύνες, τόσο περισσότερο ενισχύουμε την αυτονομία και την αυτοπεποίθησή του.
Η Συμβουλή του Ειδικού
Μην ετοιμάζετε εσείς καθημερινά τη σχολική τσάντα του παιδιού σας. Καθίστε μαζί του και αφήστε το να αναλάβει τον βασικό ρόλο, ενώ εσείς λειτουργείτε ως καθοδηγητής. Στόχος δεν είναι να μην ξεχάσει ποτέ τίποτα, αλλά να μάθει σταδιακά να οργανώνεται μόνο του.
Βιβλιογραφία
- Dawson, P., & Guare, R. (2018). Executive Skills in Children and Adolescents.
- Barkley, R. A. (2012). Executive Functions: What They Are, How They Work, and Why They Evolved.
- Diamond, A. (2013). Executive Functions. Annual Review of Psychology, 64, 135–168.
- Meltzer, L. (2018). Executive Function in Education.
- American Psychological Association. Developing Executive Function Skills in Children.
Ειδική Διαπαιδαγώγηση
Στην Ειδική Διαπαιδαγώγηση γνωρίζουμε ότι η οργάνωση αποτελεί θεμέλιο της μαθησιακής επιτυχίας και της αυτονομίας. Μέσα από εξατομικευμένα προγράμματα ειδικού μαθησιακού, ψυχολογική υποστήριξη και Parent Coaching, βοηθάμε τα παιδιά να αναπτύξουν δεξιότητες οργάνωσης, διαχείρισης χρόνου, συγκέντρωσης και υπευθυνότητας. Παράλληλα, υποστηρίζουμε τους γονείς με πρακτικές στρατηγικές που μπορούν να εφαρμόσουν στην καθημερινότητα, ώστε το παιδί να αποκτήσει μεγαλύτερη ανεξαρτησία και εμπιστοσύνη στις δυνατότητές του.
🧠 Ειδικό Μαθησιακό (Δυσλεξία, Ορθογραφία, ΔΕΠΥ)
💬 Ψυχολογική Υποστήριξη / Parent Coaching
📍 Θεμιστοκλή Σοφούλη 73, Νέα Φιλαδέλφεια Αττικής
📞 2130400094
💻 Διαθέσιμες υπηρεσίες διά ζώσης & Online (για όλη την Ελλάδα).
«Η αυτονομία δεν εμφανίζεται από τη μία μέρα στην άλλη. Χτίζεται μέσα από μικρές καθημερινές ευκαιρίες που επιτρέπουν στο παιδί να δοκιμάζει, να κάνει λάθη, να μαθαίνει και τελικά να πιστεύει ότι μπορεί να τα καταφέρει μόνο του.»
