Μήπως το παιδί μου έχει ΔΕΠΥ ή είναι απλώς ζωηρό;

πηγη

 

Χρόνος ανάγνωσης: 6 λεπτά

«Δεν σταματάει στιγμή», «Μιλάει συνέχεια», «Ξεχνάει τα πάντα», «Δεν κάθεται ποτέ ήσυχο». Είναι φράσεις που ακούμε συχνά από γονείς μικρών παιδιών. Κάποιοι ανησυχούν ότι το παιδί τους μπορεί να έχει ΔΕΠΥ, ενώ άλλοι πιστεύουν ότι πρόκειται απλώς για μια έντονη προσωπικότητα που θα ωριμάσει με τον χρόνο. Πού βρίσκεται όμως η διαφορά ανάμεσα στη φυσιολογική ζωηράδα και στη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας;

Αρχικά, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι όλα τα παιδιά είναι ζωηρά σε ορισμένες στιγμές. Είναι φυσιολογικό να δυσκολεύονται να περιμένουν τη σειρά τους, να ενθουσιάζονται εύκολα, να μιλούν πολύ ή να αποσπώνται όταν κάτι τους φαίνεται πιο ενδιαφέρον. Η παιδική ηλικία χαρακτηρίζεται από έντονη περιέργεια, αυθορμητισμό και ανάγκη για κίνηση. Αυτές οι συμπεριφορές, από μόνες τους, δεν αποτελούν ένδειξη ΔΕΠΥ.

Πώς μπορώ να βοηθήσω το παιδί μου να συγκεντρώνεται καλύτερα χωρίς φωνές και πίεση;

πηγη

 

Χρόνος ανάγνωσης: 6 λεπτά

«Πρόσεχε!», «Συγκεντρώσου!», «Πάλι αλλού κοιτάς!». Αυτές είναι μερικές από τις πιο συνηθισμένες φράσεις που ακούει καθημερινά ένα παιδί το οποίο δυσκολεύεται να διατηρήσει την προσοχή του. Οι περισσότεροι γονείς χρησιμοποιούν αυτές τις εκφράσεις με καλή πρόθεση, πιστεύοντας ότι θα βοηθήσουν το παιδί να συγκεντρωθεί. Στην πραγματικότητα όμως, όσο περισσότερο πιέζεται ένα παιδί, τόσο πιο δύσκολο γίνεται για τον εγκέφαλό του να οργανώσει τη σκέψη του και να διατηρήσει την προσοχή του.

Η συγκέντρωση δεν είναι κάτι που ενεργοποιείται με μια εντολή. Δεν αρκεί να πούμε σε ένα παιδί «πρόσεχε» για να μπορέσει να συγκεντρωθεί. Η προσοχή αποτελεί μια πολύπλοκη γνωστική λειτουργία που επηρεάζεται από την ηλικία, την κούραση, τα συναισθήματα, το περιβάλλον και τις εκτελεστικές λειτουργίες του εγκεφάλου. Όταν ένα παιδί δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί, συνήθως χρειάζεται υποστήριξη και όχι περισσότερες παρατηρήσεις.

Γιατί το παιδί μου ξεχνάει τόσο εύκολα αυτά που διαβάζει;

πηγη

 

Χρόνος ανάγνωσης: 6 λεπτά

«Διαβάσαμε όλο το απόγευμα και την επόμενη μέρα δεν θυμόταν σχεδόν τίποτα». Είναι μία από τις πιο συχνές φράσεις που ακούμε από γονείς παιδιών Δημοτικού και Γυμνασίου. Όταν ένα παιδί ξεχνά εύκολα όσα διάβασε, πολλοί θεωρούν ότι δεν προσπάθησε αρκετά ή ότι δεν έδωσε την απαραίτητη προσοχή. Στην πραγματικότητα, όμως, η μνήμη είναι μια πολύ πιο σύνθετη διαδικασία και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες.

Για να αποθηκευτεί μια πληροφορία στη μακροπρόθεσμη μνήμη, πρέπει πρώτα να έχει δοθεί η απαραίτητη προσοχή. Αν το παιδί διαβάζει ενώ σκέφτεται κάτι άλλο, παρακολουθεί τηλεόραση, ακούει ειδοποιήσεις από το κινητό ή κουράζεται εύκολα, ο εγκέφαλος δεν επεξεργάζεται ουσιαστικά το περιεχόμενο. Δεν είναι ότι η πληροφορία χάθηκε. Πολύ συχνά δεν αποθηκεύτηκε ποτέ σωστά.

Πότε οι δυσκολίες συγκέντρωσης είναι φυσιολογικές και πότε χρειάζονται αξιολόγηση;

πηγη

 

Χρόνος ανάγνωσης: 6 λεπτά

Ένα από τα πιο συχνά ερωτήματα που απασχολούν τους γονείς είναι αν οι δυσκολίες συγκέντρωσης που παρουσιάζει το παιδί τους αποτελούν μέρος της φυσιολογικής ανάπτυξης ή αν αποτελούν ένδειξη ότι χρειάζεται αξιολόγηση από κάποιον ειδικό. Η ανησυχία αυτή είναι απολύτως κατανοητή, ιδιαίτερα όταν οι εκπαιδευτικοί αναφέρουν ότι το παιδί αποσπάται εύκολα ή όταν η μελέτη στο σπίτι εξελίσσεται καθημερινά σε μια απαιτητική διαδικασία.

Η αλήθεια είναι ότι όλα τα παιδιά δυσκολεύονται κάποιες φορές να συγκεντρωθούν. Ένα παιδί μπορεί να είναι κουρασμένο, να έχει άγχος, να σκέφτεται κάτι που συνέβη στο σχολείο ή απλώς να μην ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για μια συγκεκριμένη δραστηριότητα. Η συγκέντρωση δεν είναι μια σταθερή κατάσταση. Επηρεάζεται από την ηλικία, την προσωπικότητα, τη διάθεση, το περιβάλλον και τις απαιτήσεις που έχει κάθε στιγμή το παιδί.

Γιατί το παιδί μου δυσκολεύεται να οργανώσει τα πράγματά του;

πηγη

 

Χρόνος ανάγνωσης: 6 λεπτά

Πολλοί γονείς περιγράφουν την ίδια καθημερινή εικόνα. Η σχολική τσάντα είναι ακατάστατη, τετράδια και βιβλία βρίσκονται ανακατεμένα, οι εργασίες ξεχνιούνται στο σπίτι, τα μολύβια χάνονται συνεχώς και κάθε πρωί η προετοιμασία για το σχολείο συνοδεύεται από άγχος και βιασύνη. Δεν είναι λίγες οι φορές που οι γονείς αποδίδουν αυτή τη συμπεριφορά σε αδιαφορία ή τεμπελιά. Στην πραγματικότητα, όμως, η δυσκολία στην οργάνωση είναι συνήθως αποτέλεσμα μιας δεξιότητας που δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί επαρκώς και όχι έλλειψης προσπάθειας.

Η οργάνωση αποτελεί μέρος των εκτελεστικών λειτουργιών του εγκεφάλου, δηλαδή των γνωστικών δεξιοτήτων που μας βοηθούν να σχεδιάζουμε, να προγραμματίζουμε, να διαχειριζόμαστε τον χρόνο μας και να ολοκληρώνουμε μια εργασία. Οι δεξιότητες αυτές αναπτύσσονται σταδιακά από την προσχολική ηλικία και συνεχίζουν να ωριμάζουν μέχρι και την πρώιμη ενήλικη ζωή. Είναι λοιπόν φυσιολογικό ένα παιδί του Δημοτικού να χρειάζεται ακόμη καθοδήγηση για να οργανώσει αποτελεσματικά τα προσωπικά του αντικείμενα και τις σχολικές του υποχρεώσεις.

Πώς μπορώ να οργανώσω σωστά τη μελέτη του παιδιού μου χωρίς καθημερινές συγκρούσεις;

πηγη

 

Χρόνος ανάγνωσης: 6 λεπτά

Για πολλές οικογένειες, η ώρα της μελέτης είναι η πιο δύσκολη στιγμή της ημέρας. Μόλις το παιδί επιστρέψει από το σχολείο, αρχίζει ένας καθημερινός κύκλος υπενθυμίσεων, διαφωνιών και έντασης. «Κάτσε να διαβάσεις», «Συγκεντρώσου», «Μην παίζεις με το μολύβι», «Τελείωσε επιτέλους τα μαθήματά σου». Οι περισσότεροι γονείς δεν επιθυμούν να μετατραπούν σε «δασκάλους» μέσα στο σπίτι, όμως συχνά νιώθουν ότι δεν έχουν άλλη επιλογή.

Η αλήθεια είναι ότι η αποτελεσματική μελέτη δεν εξαρτάται μόνο από την προσπάθεια του παιδιού. Εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πόσο οργανωμένη είναι η διαδικασία, από το περιβάλλον στο οποίο διαβάζει και από τις προσδοκίες που έχουν οι ενήλικες. Όταν η μελέτη γίνεται μέσα σε ένα κλίμα πίεσης, άγχους και συνεχών παρατηρήσεων, το παιδί δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί και αρχίζει να συνδέει το διάβασμα με αρνητικά συναισθήματα.

Η αρκετή χρήση οθονών επηρεάζει πραγματικά την προσοχή των παιδιών;

πηγη

 

Χρόνος ανάγνωσης: 6 λεπτά

Τα τελευταία χρόνια οι οθόνες έχουν γίνει αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας των παιδιών. Κινητά τηλέφωνα, tablet, ηλεκτρονικοί υπολογιστές και τηλεόραση χρησιμοποιούνται για ψυχαγωγία, εκπαίδευση και επικοινωνία. Είναι λοιπόν φυσικό πολλοί γονείς να αναρωτιούνται αν η αυξημένη χρήση τους επηρεάζει τη συγκέντρωση, τη μάθηση και τη συμπεριφορά των παιδιών.

Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή όσο ένα «ναι» ή ένα «όχι». Οι επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι δεν είναι μόνο ο χρόνος μπροστά στην οθόνη που έχει σημασία, αλλά κυρίως ο τρόπος χρήσης της, το περιεχόμενο που παρακολουθεί το παιδί, η ηλικία του και η ισορροπία με τις υπόλοιπες δραστηριότητες της καθημερινότητάς του.

Πώς επηρεάζουν ο ύπνος και η διατροφή τη συγκέντρωση και τη μάθηση;

πηγη

 

Χρόνος ανάγνωσης: 6 λεπτά

Πολλοί γονείς αναρωτιούνται γιατί το παιδί τους δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί στο σχολείο ή στη μελέτη, ενώ δείχνει ξεκούραστο και πρόθυμο να προσπαθήσει. Συχνά αναζητούν την αιτία σε μια πιθανή μαθησιακή δυσκολία ή σε έλλειψη ενδιαφέροντος για το διάβασμα. Ωστόσο, πριν καταλήξουμε σε συμπεράσματα, αξίζει να εξετάσουμε δύο βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν άμεσα τη λειτουργία του εγκεφάλου: τον ύπνο και τη διατροφή.

Ο εγκέφαλος ενός παιδιού βρίσκεται σε συνεχή ανάπτυξη. Καθημερινά επεξεργάζεται χιλιάδες νέες πληροφορίες, οργανώνει εμπειρίες, αναπτύσσει δεξιότητες και δημιουργεί νέες νευρωνικές συνδέσεις. Για να πραγματοποιηθούν όλες αυτές οι διαδικασίες αποτελεσματικά, χρειάζεται επαρκή ξεκούραση και σωστή θρέψη. Όταν λείπει ένας από αυτούς τους δύο παράγοντες, η συγκέντρωση, η μνήμη και η μάθηση επηρεάζονται σημαντικά.

Ποιος είναι ο ρόλος της μνήμης εργασίας στη σχολική μάθηση;

πηγη

 

Χρόνος ανάγνωσης: 6 λεπτά

«Μόλις του έδωσα τρεις οδηγίες και θυμήθηκε μόνο την πρώτη». «Ξεκινάει να λύνει μια άσκηση, αλλά στη μέση ξεχνά τι έπρεπε να κάνει». «Διαβάζει μια παράγραφο και όταν φτάνει στο τέλος δεν θυμάται τι διάβασε». Πρόκειται για δυσκολίες που προβληματίζουν πολλούς γονείς και εκπαιδευτικούς. Πίσω από αυτές τις συμπεριφορές, όμως, κρύβεται συχνά μια πολύ σημαντική γνωστική λειτουργία: η μνήμη εργασίας.

Η μνήμη εργασίας είναι η ικανότητα του εγκεφάλου να συγκρατεί προσωρινά πληροφορίες και να τις χρησιμοποιεί εκείνη τη στιγμή για την εκτέλεση μιας δραστηριότητας. Δεν πρόκειται για τη μνήμη που μας βοηθά να θυμόμαστε γεγονότα από το παρελθόν, αλλά για ένα σύστημα που λειτουργεί σαν ένα μικρό «νοητικό σημειωματάριο». Χάρη σε αυτό μπορούμε να κρατάμε στο μυαλό μας οδηγίες, να οργανώνουμε τη σκέψη μας, να λύνουμε προβλήματα και να ολοκληρώνουμε σύνθετες εργασίες.

Γιατί το παιδί μου διαβάζει αλλά ξεχνά όσα έμαθε;

πηγη

 

Χρόνος ανάγνωσης: 6 λεπτά

«Διαβάσαμε όλο το απόγευμα και την επόμενη μέρα δεν θυμόταν σχεδόν τίποτα». Αυτή είναι μία από τις πιο συνηθισμένες ανησυχίες των γονέων, ιδιαίτερα στα παιδιά του Δημοτικού και του Γυμνασίου. Πολλές φορές το παιδί φαίνεται να κατανοεί το μάθημα την ώρα που διαβάζει, όμως λίγες ώρες αργότερα δυσκολεύεται να ανακαλέσει τις πληροφορίες ή να τις χρησιμοποιήσει σε ένα διαγώνισμα. Το γεγονός αυτό προκαλεί απογοήτευση τόσο στους γονείς όσο και στο ίδιο το παιδί, το οποίο συχνά πιστεύει ότι «δεν έχει καλή μνήμη».

Η αλήθεια είναι ότι η μάθηση δεν εξαρτάται μόνο από το πόση ώρα διαβάζει ένα παιδί, αλλά κυρίως από τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται, οργανώνει και αποθηκεύει τις πληροφορίες. Η μνήμη δεν λειτουργεί σαν ένας υπολογιστής που αποθηκεύει αυτόματα κάθε νέα πληροφορία. Για να μετατραπεί μια πληροφορία σε γνώση, χρειάζεται να της δοθεί προσοχή, να γίνει κατανοητή, να συνδεθεί με προηγούμενες εμπειρίες και να επαναληφθεί με ουσιαστικό τρόπο.