«Rejection Sensitive Dysphoria» (RSD): Ο συναισθηματικός πόνος της απόρριψης

πηγη

 

Πολλοί έφηβοι με ΔΕΠΥ ή νευροδιαφορετικότητα βιώνουν έναν δυσανάλογα έντονο, σχεδόν σωματικό πόνο όταν νιώθουν ότι δέχονται κριτική. Αυτό το φαινόμενο ονομάζεται Ευαισθησία στην Απόρριψη (RSD).

Η Ψυχολογική Πλευρά

Το RSD δεν είναι απλή ευαισθησία, αλλά μια υπεραντίδραση του νευρικού συστήματος που καθιστά δύσκολη τη ρύθμιση του συναισθήματος μετά από μια αποτυχία. Οι έφηβοι αυτοί συχνά οδηγούνται στην τελειομανία ή την κοινωνική απόσυρση για να προστατευτούν από την πιθανότητα της απόρριψης.

Στρατηγικές Διαχείρισης

• Επικύρωση Συναισθήματος: Αναγνωρίστε ότι ο πόνος που νιώθουν είναι πραγματικός.

• Διαχωρισμός Πράξης και Αξίας: Βοηθήστε τον έφηβο να καταλάβει ότι ένα λάθος δεν ακυρώνει την προσωπική του αξία.

• Γνωστική Αναπλαίσιο: Διδάξτε τεχνικές που βοηθούν το παιδί να εξετάζει τις αποδείξεις πριν καταλήξει σε αρνητικά συμπεράσματα.

Στον χώρο της «Ειδικής Διαπαιδαγώγησης» στη Νέα Φιλαδέλφεια, η διαχείριση της ευαισθησίας στην απόρριψη και η θωράκιση της συναισθηματικής ανθεκτικότητας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι κάθε παρέμβασης. Δουλεύουμε με τον έφηβο για να μετατρέψουμε την ευαισθησία σε δύναμη, εξασφαλίζοντας τα θεμέλια για μια ισορροπημένη ζωή. 

Βιβλιογραφία

• Dodson, W. (2025). Rejection Sensitive Dysphoria and ADHD: Clinical Insights. ADDitude Library.

• Bedrossian, L. (2026). Understanding Emotional Over-responsivity in Neurodiverse Adolescents.

• Hallowell, E. M., & Ratey, J. J. (2024). ADHD 2.0: New Strategies for Emotional Sensitivity. Ballantine Books.

 

«Pathological Demand Avoidance» (PDA): Όταν η άρνηση είναι μηχανισμός επιβίωσης

πηγη

 

Υπάρχει μια ομάδα παιδιών που αντιδρούν με ακραία αντίσταση ακόμα και στις πιο απλές οδηγίες. Αυτή η συμπεριφορά ονομάζεται Παθολογική Αποφυγή Απαιτήσεων (PDA) και η ρίζα της δεν είναι το πείσμα, αλλά το ακραίο άγχος για την απώλεια της αυτονομίας.

Η Ανάλυση του Θέματος

Για ένα παιδί με προφίλ PDA, μια άμεση απαίτηση εκλαμβάνεται από το νευρικό σύστημα ως απειλή. Η ανάγκη του παιδιού να έχει τον έλεγχο είναι ο τρόπος που διαχειρίζεται το εσωτερικό του άγχος. Οι παραδοσιακές μέθοδοι πειθαρχίας συνήθως αποτυγχάνουν, καθώς αυξάνουν την αίσθηση της πίεσης.

Στρατηγικές Διαχείρισης

• Συνεργατική Γλώσσα: Αντικαταστήστε τις εντολές με προτάσεις συνεργασίας. «Αναρωτιέμαι αν θα μπορούσαμε να το κάνουμε μαζί».

• Παροχή Επιλογών: Δώστε στο παιδί την αίσθηση του ελέγχου. «Θέλεις να ξεκινήσουμε από τις ασκήσεις ή από την ανάγνωση;».

• Μείωση της Πίεσης: Δοκιμάστε να δίνετε οδηγίες με έμμεσο τρόπο, χωρίς έντονη οπτική επαφή που μπορεί να εκληφθεί ως συγκρουσιακή.

Στον χώρο της «Ειδικής Διαπαιδαγώγησης» στη Νέα Φιλαδέλφεια, η κατανόηση του προφίλ PDA και η μείωση του άγχους μέσω εξατομικευμένων προσεγγίσεων αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι κάθε παρέμβασης. Στόχος μας είναι να μετατρέψουμε την άρνηση σε συνεργασία, προσφέροντας στο παιδί την ασφάλεια που χρειάζεται για μια ισορροπημένη ζωή. 

Βιβλιογραφία

• Eaton, J. (2025). The PDA Child: A Guide for Parents and Professionals. Jessica Kingsley Publishers.

• Doyle, A. (2026). Neurobiological Perspectives on Pathological Demand Avoidance.

• Kersken, K. (2024). Collaborative Proactive Solutions in PDA Profiles. Educational and Child Psychology Journal.

«Time Blindness» (Τυφλότητα Χρόνου): Γιατί το παιδί με ΔΕΠΥ ζει μόνο στο «Τώρα»

 

πηγη

Η καθημερινότητα με ένα παιδί που έχει ΔΕΠΥ συχνά περιλαμβάνει μια διαρκή μάχη με το ρολόι. Αυτό που συχνά εκλαμβάνεται ως ανυπακοή, είναι στην πραγματικότητα μια νευρολογική αδυναμία που ονομάζεται Τυφλότητα Χρόνου (Time Blindness).

Η Νευροβιολογική Πλευρά

Ο εγκέφαλος με ΔΕΠΥ δυσκολεύεται να «αισθανθεί» το πέρασμα του χρόνου. Ενώ οι νευροτυπικοί άνθρωποι έχουν ένα εσωτερικό ρολόι που λειτουργεί αυτόματα, τα άτομα με ΔΕΠΥ ζουν κυρίως στο «Τώρα». Ο προμετωπιαίος φλοιός δυσκολεύεται να υπολογίσει τη διάρκεια μιας εργασίας, με αποτέλεσμα το παιδί να υποτιμά συστηματικά τον χρόνο που χρειάζεται για να ετοιμαστεί ή να ολοκληρώσει ένα καθήκον.

Στρατηγικές Διαχείρισης

• Οπτικοποίηση του Χρόνου: Χρησιμοποιήστε αναλογικά ρολόγια ή χρονόμετρα που δείχνουν το χρόνο να «αδειάζει» οπτικά. Τα ψηφιακά νούμερα είναι πολύ αφηρημένα.

• Ηχητικά Σήματα: Καθιερώστε ειδοποιήσεις 10, 5 και 2 λεπτά πριν από κάθε μετάβαση δραστηριότητας.

• Αντίστροφη Σχεδίαση: Βοηθήστε το παιδί να υπολογίσει την ώρα εκκίνησης ξεκινώντας από την ώρα παράδοσης και αφαιρώντας τον χρόνο κάθε βήματος.

Στον χώρο της «Ειδικής Διαπαιδαγώγησης» στη Νέα Φιλαδέλφεια, η εκπαίδευση στις δεξιότητες οργάνωσης και η διαχείριση της «τυφλότητας χρόνου» αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι κάθε παρέμβασης. Μέσα από εξειδικευμένες στρατηγικές, βοηθάμε το παιδί να αποκτήσει τον έλεγχο του προγράμματός του, χτίζοντας τις βάσεις για μια ισορροπημένη ζωή. 

Βιβλιογραφία

• Barkley, R. A. (2025). ADHD and the Nature of Self-Control: The Role of Time Perception. Guilford Press.

• Nigg, J. T. (2026). Getting Ahead of ADHD: New Science on Executive Functions.

• Ptacek, R., et al. (2025). Clinical Implications of Time Perception Deficits in ADHD. Journal of Attention Disorders.

"Ετεροπροσδιορισμός" και Χαμηλή Αυτοεκτίμηση: Η Ψυχολογία του Παιδιού που "Προσπαθεί Πολύ"

πηγη

 

Πολλά παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, ΔΕΠΥ ή νευροαναπτυξιακές ιδιαιτερότητες αναπτύσσουν μια αθόρυβη αλλά εξαντλητική στρατηγική επιβίωσης: τον ετεροπροσδιορισμό. Πρόκειται για την τάση του παιδιού να αντλεί την αξία του αποκλειστικά από την επιβεβαίωση των άλλων, γινόμενο ένας «ευχάριστος» τρίτος που αποφεύγει κάθε σύγκρουση για να καλύψει το κενό της χαμηλής του αυτοπεποίθησης.

Η Ανάλυση του Φαινομένου

Στην ψυχολογία, αυτό συχνά ονομάζεται "People Pleasing". Επειδή το παιδί βιώνει συχνά τη ματαίωση στον ακαδημαϊκό τομέα, αναπτύσσει έναν εσωτερικό μηχανισμό που του λέει: «Αφού δεν μπορώ να είμαι ο καλύτερος μαθητής, θα είμαι το καλύτερο παιδί». Αυτό το παιδί δεν φέρνει αντίρρηση, προσπαθεί υπερβολικά να ικανοποιήσει τις προσδοκίες των ενηλίκων και καταπιέζει τις δικές του ανάγκες.

Το αποτέλεσμα είναι μια εύθραυστη αυτοεκτίμηση. Το παιδί δεν μαθαίνει να εμπιστεύεται την εσωτερική του κρίση, αλλά εξαρτάται από το «μπράβο» των άλλων για να νιώσει ασφαλές. Μακροπρόθεσμα, αυτό οδηγεί σε εσωτερικευμένο άγχος και δυσκολία διαμόρφωσης μιας αυτόνομης ταυτότητας κατά την εφηβεία.

Στρατηγικές Διαχείρισης

• Επιβράβευση της Διαδικασίας: Εστιάστε στην προσπάθεια και όχι στον βαθμό. «Είδα ότι επέμεινες σε αυτή την άσκηση παρόλο που σε δυσκόλεψε».

• Ενθάρρυνση της Αυτονομίας: Δώστε στο παιδί χώρο να πει «όχι» σε μικρά πράγματα, ώστε να νιώσει ότι η δική του γνώμη έχει βαρύτητα.

• Αποσύνδεση Αξίας από την Επίδοση: Δείξτε στο παιδί ότι η αποδοχή σας είναι δεδομένη, ανεξάρτητα από την επιτυχία ή την αποτυχία του. 

Στον χώρο της «Ειδικής Διαπαιδαγώγησης» στη Νέα Φιλαδέλφεια, η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και η απελευθέρωση από την ανάγκη του ετεροπροσδιορισμού αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι κάθε παρέμβασης. Στόχος μας είναι να βοηθήσουμε το παιδί να ανακαλύψει τη δική του εσωτερική φωνή, προσφέροντας τα εφόδια για μια αυτόνομη και ισορροπημένη ζωή. 

Βιβλιογραφία

• Dweck, C. S. (2024). Mindset: The New Psychology of Success. Ballantine Books.

• Hallowell, E. M. (2025). The Childhood Roots of Adult Happiness. Ballantine Books.

• Κασσωτάκης, Μ. (2024). Η Αυτοαντίληψη και η Αυτοεκτίμηση του Μαθητή. Εκδόσεις Γρηγόρη.

Οδηγός Επιβίωσης & Ενδυνάμωσης: ΔΕΠΥ, Σχολικό Άγχος και Εφηβεία

πηγη

 

Η μετάβαση από την παιδική ηλικία στην εφηβεία είναι μια περίοδος «νευρολογικής αναστάτωσης». Για έναν έφηβο με ΔΕΠΥ, οι απαιτήσεις του Γυμνασίου και του Λυκείου —όπως η οργάνωση του χρόνου, οι σύνθετες εργασίες και η κοινωνική πίεση— συχνά ξεπερνούν τις τρέχουσες εκτελεστικές του λειτουργίες. Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο σχολικού άγχους και χαμηλής αυτοεκτίμησης.

1. Διαχείριση του Σχολικού Άγχους: Από την Παράλυση στην Πράξη

Το σχολικό άγχος στη ΔΕΠΥ συχνά εκδηλώνεται ως αναβλητικότητα. Ο έφηβος δεν "τεμπελιάζει"· ο εγκέφαλός του νιώθει "παράλυση" μπροστά σε έναν όγκο πληροφοριών που δεν ξέρει πώς να ταξινομήσει.

Πρακτικές Οδηγίες:

• Η Στρατηγική των 5 Λεπτών: Ενθαρρύνετε τον έφηβο να δεσμευτεί ότι θα ασχοληθεί με μια δύσκολη εργασία μόνο για 5 λεπτά. Συνήθως, η δυσκολία βρίσκεται στην εκκίνηση. Μόλις το εμπόδιο της αρχής ξεπεραστεί, η συνέχεια είναι ευκολότερη.

• Εξωτερική Οργάνωση: Οι έφηβοι με ΔΕΠΥ δυσκολεύονται με τον αφηρημένο χρόνο. Χρησιμοποιήστε οπτικούς διοργανωτές (whiteboards) στον τοίχο του δωματίου τους, όπου τα καθήκοντα είναι χωρισμένα σε "Προς Υλοποίηση", "Σε Εξέλιξη" και "Ολοκληρώθηκαν".

• Αποφόρτιση μετά το Σχολείο: Ο εγκέφαλος ενός εφήβου με ΔΕΠΥ κάνει διπλάσια προσπάθεια για να παραμείνει συγκεντρωμένος στην τάξη. Χρειάζεται ένα διάστημα «πνευματικής αποσυμπίεσης» (30-60 λεπτά) χωρίς ακαδημαϊκές απαιτήσεις μόλις επιστρέψει στο σπίτι.

---

2. Επικοινωνία με τον Έφηβο: Χτίζοντας Γέφυρες Εμπιστοσύνης

Στην εφηβεία, ο γονέας πρέπει να μετατοπιστεί από τον ρόλο του "διευθυντή" στον ρόλο του "προπονητή" (coach).

Πρακτικές Οδηγίες:

• Αποφύγετε τις "Διαλέξεις": Ο εγκέφαλος με ΔΕΠΥ σταματά να επεξεργάζεται τον λόγο μετά τα πρώτα 2-3 λεπτά μιας παρατήρησης. Κρατήστε τις οδηγίες σας σύντομες, σαφείς και γραπτές αν είναι δυνατόν.

• Εστίαση στις Λύσεις, όχι στο Λάθος: Αντί να ρωτήσετε "Γιατί ξέχασες πάλι το βιβλίο σου;", ρωτήστε "Τι θα μπορούσαμε να βάλουμε στην πόρτα για να σου το θυμίζει αύριο;".

• Ενίσχυση της Αυτονομίας: Επιτρέψτε του να έχει λόγο στο πρόγραμμά του. Ρωτήστε: "Πότε πιστεύεις ότι θα έχεις περισσότερη ενέργεια για να κάνεις τα Μαθηματικά; Πριν ή μετά το φαγητό;".

---

3. Οδηγός "Emergency Kit" για τις Κρίσεις Άγχους

Όταν ο έφηβος νιώθει ότι "πνίγεται" από τις υποχρεώσεις ή μια κοινωνική απόρριψη, το νευρικό του σύστημα καταρρέει.

Βήματα Άμεσης Παρέμβασης:

1. Σωματική Ρύθμιση: Πριν μιλήσετε για το πρόβλημα, μειώστε τα αισθητηριακά ερεθίσματα (χαμηλώστε τα φώτα, κλείστε τη μουσική).

2. Η Μέθοδος 5-4-3-2-1: Ζητήστε του να ονομάσει 5 πράγματα που βλέπει, 4 που ακούει, 3 που μπορεί να αγγίξει, 2 που μυρίζει και 1 που μπορεί να γευτεί. Αυτό τον επαναφέρει στο "εδώ και τώρα".

3. Διαχωρισμός Συναισθήματος από την Πράξη: Επιτρέψτε το συναίσθημα ("Είναι λογικό να νιώθεις πίεση"), αλλά θέστε όρια στη συμπεριφορά ("Δεν είναι οκ να σπας πράγματα").

    

   Στον χώρο της «Ειδικής Διαπαιδαγώγησης» στη Νέα Φιλαδέλφεια, γνωρίζουμε ότι κάθε έφηβος είναι μια μοναδική προσωπικότητα με τεράστιες δυνατότητες. Στόχος μας είναι να μετατρέψουμε το άγχος σε δημιουργικότητα και τη δυσκολία σε στρατηγική επιτυχίας. 

    

   Βιβλιογραφία 

   • Brown, T. E. (2025). ADHD and the Adolescent Brain: A New Understanding of Executive Functioning. Routledge.

   • Siegel, D. J. (2024). Brainstorm: The Power and Purpose of the Teenage Brain. TarcherPerigee.

   • National Institute of Mental Health (2026). Adolescence and ADHD: Strategies for School Success.

   • Μανιαδάκη, Κ. (2025). Εφηβεία και ΔΕΠΥ: Οδηγός για Γονείς και Εκπαιδευτικούς. Εκδόσεις Gutenberg.

    

Συναισθηματική Νοημοσύνη: Το θεμέλιο για την ψυχική υγεία παιδιών και εφήβων

πηγη

 

Η ικανότητα ενός παιδιού να αναγνωρίζει, να κατανοεί και να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του —η λεγόμενη Συναισθηματική Νοημοσύνη (EQ)— αποδεικνύεται πιο κρίσιμη για την ευτυχία και την επιτυχία του από τον δείκτη νοημοσύνης (IQ).

Γιατί είναι σημαντική; Ένα παιδί με υψηλό EQ μπορεί να διαχειρίζεται το άγχος των εξετάσεων, να χτίζει υγιείς φιλίες και να ανακάμπτει από τις δυσκολίες. Η προσωπική ανάπτυξη, ειδικά στην εφηβεία, βασίζεται στην ικανότητα του εφήβου να μην παρασύρεται από παρορμητικά συναισθήματα, αλλά να μπορεί να τα επεξεργάζεται και να λαμβάνει σωστές αποφάσεις.

Πρακτικές Λύσεις:

• Το "Λεξιλόγιο των Συναισθημάτων": Μάθετε στο παιδί λέξεις πέρα από το "καλά" ή "κακά". Χρησιμοποιήστε όρους όπως "απογοήτευση", "ενθουσιασμός", "αμηχανία", "ανησυχία". Όσο πιο συγκεκριμένη είναι η λέξη, τόσο πιο εύκολη είναι η διαχείριση.

• Ενσυναίσθηση στην Πράξη: Ρωτήστε το παιδί: "Πώς νομίζεις ότι ένιωσε ο φίλος σου όταν έγινε αυτό;". Αυτό βοηθά στην ανάπτυξη των κοινωνικών δεξιοτήτων και της κατανόησης των άλλων.

• Μοντελοποίηση: Μιλήστε για τα δικά σας συναισθήματα. "Σήμερα ένιωσα λίγο άγχος στη δουλειά, οπότε θα πάρω 5 λεπτά να ηρεμήσω". Έτσι, το παιδί μαθαίνει ότι τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά και υπάρχουν τρόποι διαχείρισής τους.

Στον χώρο της Ειδικής Διαπαιδαγώγησης στη Νέα Φιλαδέλφεια, η καλλιέργεια της συναισθηματικής νοημοσύνης αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι κάθε παρέμβασης, καθώς αποτελεί το "κλειδί" για μια ισορροπημένη ζωή.

Βιβλιογραφία:

• Goleman, D. (2025). Emotional Intelligence: 30th Anniversary Edition. Bantam Books.

• Brackett, M. (2024). Permission to Feel: Unlocking the Power of Emotions to Help Our Children. Celeste.

• Μπεζεβέγκης, Η. (2025). Συναισθηματική Ανάπτυξη: Θεωρία και Πράξη. Εκδόσεις Πεδίο.

Κατάθλιψη και Άγχος στα Παιδιά: Τα Σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσουμε

πηγη

 

Η ψυχική υγεία των παιδιών είναι εξίσου σημαντική με τη σωματική. Συχνά, η παιδική κατάθλιψη ή το άγχος δεν εκφράζονται με λύπη, αλλά με ευερεθιστότητα και σωματικά συμπτώματα.

Η Επιστημονική Προσέγγιση Το άγχος στα παιδιά ενεργοποιεί το σύστημα «μάχης ή φυγής». Όταν ένα παιδί βρίσκεται σε διαρκή κατάσταση συναγερμού, ο εγκέφαλός του δυσκολεύεται να αποθηκεύσει νέες γνώσεις. Η ψυχική υγεία είναι η βάση πάνω στην οποία χτίζεται η μάθηση.

Σημάδια Προσοχής:

• Αλλαγές στον Ύπνο ή το Φαγητό: Απότομη αύξηση ή μείωση.

• Σωματοποίηση: Συχνοί πονοκέφαλοι ή στομαχόπονοι χωρίς παθολογικά αίτια, ειδικά πριν το σχολείο.

• Απόσυρση: Απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που πριν το παιδί απολάμβανε.

Η παρέμβαση στην Ειδική Διαπαιδαγώγηση συνδυάζει τη μαθησιακή υποστήριξη με την ψυχολογική ενδυνάμωση, αναγνωρίζοντας ότι ένα ήρεμο παιδί είναι ένα παιδί που μπορεί να μάθει.

Ακολουθεί η βιβλιογραφία για το άρθρο «Κατάθλιψη και Άγχος στα Παιδιά: Τα Σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσουμε»:

Βιβλιογραφία:

• American Psychological Association (2025). Clinical Practice Guideline for the Assessment and Treatment of Children and Adolescents with Depressive Disorders. * Chorpita, B. F. (2024). Modular Cognitive-Behavioral Therapy for Childhood Anxiety Disorders. Guilford Press.

• Harold, G. T., & Sellers, R. (2025). Annual Research Review: Interparental conflict and youth psychopathology: an evidence review and practice focused update. Journal of Child Psychology and Psychiatry.

 

Η «Σιωπηλή» ΔΕΠΥ στα Κορίτσια: Μια Συχνή Παρερμηνεία

 

πηγη

 

Ενώ η ΔΕΠΥ συχνά συνδέεται με την υπερκινητικότητα στα αγόρια, στα κορίτσια εμφανίζεται συχνότερα ως Απρόσεκτος Τύπος, κάτι που συχνά οδηγεί σε καθυστερημένη διάγνωση.

Η Ανάλυση του Φαινομένου Τα κορίτσια με ΔΕΠΥ συχνά δεν «ενοχλούν» στην τάξη. Μπορεί να φαίνονται αφηρημένες, «ονειροπόλες» ή υπερβολικά ευαίσθητες. Λόγω των κοινωνικών προσδοκιών, αναπτύσσουν μηχανισμούς κάλυψης (masking), οι οποίοι όμως προκαλούν εσωτερικό άγχος και χαμηλή αυτοεκτίμηση, καθώς νιώθουν ότι πρέπει να προσπαθούν διπλάσια για να πετύχουν τα ίδια αποτελέσματα.

Τι να προσέξετε:

• Συχνή Μετάπτωση Διάθεσης: Η συναισθηματική υπερφόρτωση είναι κεντρικό χαρακτηριστικό.

• Δυσκολία στην Οργάνωση: Ένα δωμάτιο σε διαρκή χαώδη κατάσταση ή δυσκολία στη διαχείριση χρόνου.

• Κοινωνικό Άγχος: Η δυσκολία στην επεξεργασία των κοινωνικών σημάτων μπορεί να οδηγήσει σε απομόνωση.

Στην Ειδική Διαπαιδαγώγηση, δίνουμε έμφαση στην έγκαιρη αναγνώριση αυτών των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών, προσφέροντας εξατομικευμένη υποστήριξη που λαμβάνει υπόψη το συναισθηματικό προφίλ του κάθε παιδιού.

 

Βιβλιογραφία:

• Hinshaw, S. P., & Ellison, A. T. (2025). ADHD in Girls and Women: A Clinical Guide to Understanding and Support. Oxford University Press.

• Littman, E., & Solden, S. (2024). Understanding Girls with ADHD: How They Feel and Why They Do What They Do (Updated Edition). Advantage Books.

• Nigg, J. T. (2026). Gender Differences in ADHD Presentation: From Neurobiology to Social Expectations. Annual Review of Clinical Psychology.

• Young, S., et al. (2025). Females with ADHD: An International Consensus Statement on Issues and Priorities. BMC Psychiatry.

Εφηβεία και Ψυχική Ανθεκτικότητα: Χτίζοντας το «Εσωτερικό Καταφύγιο»

 

πηγη

 

Η εφηβεία είναι μια περίοδος ραγδαίων αλλαγών, όπου ο εγκέφαλος αναδομείται. Σε αυτό το στάδιο, η Ψυχική Ανθεκτικότητα (Resilience) δεν είναι ένα έμφυτο χαρακτηριστικό, αλλά μια δεξιότητα που καλλιεργείται.

Η Ψυχολογική Πλευρά Οι έφηβοι σήμερα αντιμετωπίζουν υψηλά επίπεδα άγχους λόγω των ακαδημαϊκών απαιτήσεων και της κοινωνικής πίεσης. Η ανθεκτικότητα είναι η ικανότητα του εφήβου να «επανέρχεται» μετά από μια αποτυχία ή μια δυσκολία. Έρευνες δείχνουν ότι η ύπαρξη έστω και ενός υποστηρικτικού ενήλικα στο περιβάλλον του εφήβου μπορεί να αλλάξει τη νευροβιολογική του απόκριση στο στρες.

Πώς να βοηθήσετε:

• Επιτρέψτε το Λάθος: Διδάξτε στον έφηβο ότι η αποτυχία είναι πηγή πληροφορίας και όχι τελικό συμπέρασμα για την αξία του.

• Ενθαρρύνετε την Αυτοφροντίδα: Η ψυχική υγεία ξεκινά από το σώμα. Ο επαρκής ύπνος και η σωστή διατροφή ρυθμίζουν τους νευροδιαβιβαστές που ελέγχουν τη διάθεση.

• Ενεργητική Ακρόαση: Συχνά οι έφηβοι δεν θέλουν λύσεις, αλλά έναν χώρο να ακουστούν χωρίς κριτική.

Στον χώρο μας στη Νέα Φιλαδέλφεια, στηρίζουμε τους εφήβους στην πορεία τους προς την ενηλικίωση, προσφέροντας ένα ασφαλές περιβάλλον για την ανάπτυξη της προσωπικότητάς τους.

Twenge, J. M. (2025). Generations: The Real Differences Between Gen Z, Millennials, and Beyond—and What They Mean for the Future. Atria Books. 

Siegel, D. J. (2024). Brainstorm: The Power and Purpose of the Teenage Brain. TarcherPerigee. 

World Health Organization (2026). Adolescent Mental Health: Promotion and Prevention Guidelines

 

ΔΕΠΥ και «Εκτελεστικές Λειτουργίες»: Γιατί η οργάνωση είναι πρόκληση;

πηγη

 

Πολλοί γονείς αναρωτιούνται γιατί ένα παιδί με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), ενώ είναι πανέξυπνο, δυσκολεύεται να ξεκινήσει μια εργασία ή χάνει διαρκώς τα πράγματά του. Η απάντηση κρύβεται στις Εκτελεστικές Λειτουργίες.

Η Επιστημονική Ανάλυση Οι εκτελεστικές λειτουργίες είναι το «λειτουργικό σύστημα» του εγκεφάλου, που εδρεύει στον προμετωπιαίο φλοιό. Στα παιδιά με ΔΕΠΥ, αυτό το σύστημα παρουσιάζει μια νευρολογική καθυστέρηση στην ωρίμανση. Αυτό επηρεάζει τη μνήμη εργασίας (την ικανότητα να συγκρατείς πληροφορίες ενώ τις χρησιμοποιείς), τον αυτοέλεγχο και τη γνωστική ευελιξία.

Πώς να βοηθήσετε:

• Οπτικοποίηση του Χρόνου: Τα παιδιά με ΔΕΠΥ έχουν «τυφλότητα χρόνου». Χρησιμοποιήστε αναλογικά ρολόγια ή χρονόμετρα για να βλέπουν τον χρόνο να «περνάει».

• Κατάτμηση Εργασιών: Μια μεγάλη εργασία μοιάζει με βουνό. Σπάστε την σε μικρά, διαχειρίσιμα βήματα (π.χ. «άνοιξε το βιβλίο», «γράψε την ημερομηνία»).

• Εξωτερικά Συστήματα Μνήμης: Χρησιμοποιήστε λίστες ελέγχου (checklists) στην πόρτα ή στο γραφείο, ώστε ο εγκέφαλος να μην χρειάζεται να καταπονείται για να θυμηθεί τα αυτονόητα.

Στην Ειδική Διαπαιδαγώγηση, τα προγράμματά μας εστιάζουν στην ενίσχυση αυτών ακριβώς των λειτουργιών, βοηθώντας το παιδί να χτίσει στρατηγικές αυτονομίας που θα τον ακολουθούν σε όλη του τη ζωή.

 Barkley, R. A. (2025). Executive Functions: What They Are, How They Work, and Why They Evolved. Guilford Press. (Η κορυφαία πηγή παγκοσμίως για τη σύνδεση ΔΕΠΥ και αυτορρύθμισης).

Nigg, J. T. (2026). Getting Ahead of ADHD: What Next-Generation Science Says about Treatments That Work and How We Can Help Our Children. Guilford Publications.

American Academy of Pediatrics (2025). Clinical Practice Guideline for the Diagnosis and Treatment of ADHD in Children and Adolescents.