Τα παιδιά είναι η άμεση αντανάκλαση του περιβάλλοντος στο οποίο μεγαλώνουν

πηγη

Έχεις ακούσει γονείς να “κατηγορούν” τα παιδιά τους; Να λένε στην παιδική χαρά “ο δικός μου είναι γκρινιάρης πολύ” ή “η δικιά μου είναι πεισματάρα;”; Ναι, τα παιδιά είναι άνθρωποι όπως όλοι μας και μάλιστα ανώριμα ακόμα, οπότε έχουν κάθε δικαίωμα να γκρινιάξουν, να πεισμώσουν, να κλάψουν, να φωνάξουν.

Ως γονείς οφείλουμε να τα αγκαλιάζουμε σε κάθε συμπεριφορά τους και να τα βοηθήσουμε να διαχειριστούν τα συναισθήματά τους ώστε να αντιδρούν και να εκφράζονται με περισσότερη ψυχραιμία και ευγένια. Να σέβονται τους άλλους και τον εαυτό τους.

Εάν όμως αντιδράμε κι εμείς με πείσμα, με γκρίνια, με φωνές; Εάν κριτικάρουμε αρνητικά κάθε φορά που κάνουν ένα λάθος; Εάν δεν βλέπουμε όσα κάνουν σωστά; Τότε δεν θα μας μιμηθούν;

Συχνά οι γονείς προσέχουμε μόνο τα λάθη. “Γιατί πέταξες τη τσάντα σου;”, λέμε και δεν εστιάζουμε στο γεγονός ότι θυμήθηκε να πλύνει τα χέρια του πριν το φαγητό. Κι όταν εστιάζουμε σε κάτι, όταν δείχνουμε στα παιδιά μας ότι προσέχουμε μόνο κάτι αρνητικό… αυτό θα μεγαλώσει!

Ως γονείς οφείλουμε να τα αγκαλιάζουμε σε κάθε συμπεριφορά τους και να τα βοηθήσουμε να διαχειριστούν τα συναισθήματά τους ώστε να αντιδρούν και να εκφράζονται με περισσότερη ψυχραιμία και ευγένια. Να σέβονται τους άλλους και τον εαυτό τους.

Εάν όμως αντιδράμε κι εμείς με πείσμα, με γκρίνια, με φωνές; Εάν κριτικάρουμε αρνητικά κάθε φορά που κάνουν ένα λάθος; Εάν δεν βλέπουμε όσα κάνουν σωστά; Τότε δεν θα μας μιμηθούν;

Συχνά οι γονείς προσέχουμε μόνο τα λάθη. “Γιατί πέταξες τη τσάντα σου;”, λέμε και δεν εστιάζουμε στο γεγονός ότι θυμήθηκε να πλύνει τα χέρια του πριν το φαγητό. Κι όταν εστιάζουμε σε κάτι, όταν δείχνουμε στα παιδιά μας ότι προσέχουμε μόνο κάτι αρνητικό… αυτό θα μεγαλώσει!

Τα παιδιά απλά επιδεικνύουν τα συμπτώματα όσων βιώνουν, όσων έχουν καταπιεστεί ή περιοριστεί στην οικογένεια. Αυτό που οφείλουμε να κάνουμε είναι να εστιάζουμε περισσότερα στα θετικά. Όταν φέρονται με τρόπο που είναι ευγενικός, όταν κάνουν μια καλή προσπάθεια, όταν διαβάζουν τα μαθήματά τους. Τότε πρέπει να δείξουμε ότι τα προσέχουμε. Κι αυτή η προσοχή θα τα κάνει να θέλουν να εστιάσουν κι εκείνα στα θετικά.

ΠΗΓΗ 

 

 

Οι κανόνες και τα όρια είναι το θεμέλιο της ελευθερίας των παιδιών

πηγη

 

Ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα των σύγχρονων γονιών είναι αν, πότε, με ποιο τρόπο και τι είδους κανόνες χρειάζεται να θέσουν στα παιδιά τους. Οι περισσότεροι γονείς αντιλαμβάνονται ότι τα παιδιά τους χρειάζονται όρια, όμως δυσκολεύονται να τα θέσουν επειδή νομίζουν ότι θέτοντας όρια περιορίζουν την ελευθερία των παιδιών. Αυτή η αντίληψη έρχεται σε αντίθεση με την πραγματικότητα.

Η αλήθεια είναι ότι οι κανόνες και τα όρια είναι το θεμέλιο της ελευθερίας των παιδιών αφού:

1. Καλλιεργούν αίσθημα ασφάλειας

Τα παιδιά γνωρίζουν ότι όσα επιτρέπουν οι γονείς τους είναι απολύτως ακίνδυνα για τα ίδια. Επομένως μέσα στο χώρο που ορίζουν οι γονικοί κανόνες είναι ελεύθερα να δράσουν χωρίς φόβο.

2. Κάνουν τον κόσμο προβλέψιμο

Όταν οι κανόνες έχουν οριστεί με σαφήνεια, τα παιδιά μπορούν να γνωρίζουν τι συνέπειες θα έχει κάθε ενέργεια τους στον εαυτό τους, στους άλλους, στο περιβάλλον (π.χ. Αν ρίξω νερό στο πάτωμα, το πάτωμα θα γλιστράει, η μαμά θα θυμώσει και εγώ ίσως να χτυπήσω. Αν αφήσω το πάτωμα στεγνό μπορώ να παίζω με ησυχία και ασφάλεια). Αυτή η επίγνωση κάνει τον κόσμο περισσότερο προβλέψιμο και συνεπώς μειώνει σημαντικά τα επίπεδα άγχους του παιδιού.

3. Καλλιεργούν την υπευθυνότητα

Όταν το παιδί γνωρίζει τις συνέπειες της κάθε πράξης του, μαθαίνει να ενεργεί με επίγνωση ότι έχει τη δύναμη να επηρεάσει με διάφορους τρόπους τους ανθρώπους και τον κόσμο γύρω του.  Π.χ. μπορεί να αποφασίσει αν θα διαφυλάξει ή όχι την ησυχία των γονιών του επηρεάζοντας τη δική τους διάθεση. Αυτή η επίγνωση το προικίζει με αυτοπεποίθηση και υπευθυνότητα, εφόδια πολύτιμα για την ευζωία του τόσο ως παιδί όσο και στην ενήλικη ζωή του.

4. Καλλιεργούν εμπιστοσύνη προς τους γονείς

Η σωστή θέσπιση σταθερών ορίων κάνει τη γονική συμπεριφορά προβλέψιμη, καθώς επιτρέπει στο παιδί να γνωρίζει πως θα αντιδράσουν οι γονείς σε κάθε δική του ενέργεια. Αυτό βοηθάει το χτίσιμο της εμπιστοσύνης από το παιδί προς τους γονείς, με εξαιρετικά ευεργετικές συνέπειες στην ανάπτυξη του παιδιού.

5. Ενθαρρύνουν την ανάπτυξη πρωτοβουλίας

Γνωρίζοντας τα όρια του ασφαλούς χώρου του και έχοντας την ικανότητα να προβλέψει τις συνέπειες των πράξεών του στο περιβάλλον του αλλά κυρίως στους γονείς του, κάθε παιδί βρίσκεται στις ιδανικές συνθήκες για να δοκιμάσει, χωρίς φόβο, νέες ακίνδυνες συμπεριφορές. Με άλλα λόγια τα σαφή, σταθερά και ευέλικτα όρια δημιουργούν το κατάλληλο περιβάλλον για την ανάληψη πρωτοβουλιών από τα παιδιά.

ΣΥΝΕΧΕΙΑ 

ΠΗΓΗ

 

 

 

Η επίσκεψη στο σούπερ μάρκετ με μικρά παιδιά μπορεί να είναι μία τρομακτική και εξουθενωτική εμπειρία

πηγη

 

Ιδέες για να κάνετε την επίσκεψη στο σούπερ μάρκετ με μικρά παιδιά μία λιγότερο τρομακτική και εξουθενωτική εμπειρία

Η επίσκεψη στο σούπερ μάρκετ με μικρά παιδιά μπορεί να είναι μία τρομακτική και εξουθενωτική εμπειρία. Έχετε ζήσει πολλές φορές την ίδια ιστορία με το παιδί σας να ζητάει ασταμάτητα γλυκά, σνακς και μικροπαιχνιδάκια ή να έχει ανεξήγητη γκρίνια και νεύρα.

Σίγουρα, η καλύτερη λύση είναι να κάνετε μόνοι σας τα ψώνια του σπιτιού, χωρίς να ζείτε κάθε φορά μία μικρή Οδύσσεια με το παιδί σας, αλλά μερικές φορές απλά δεν μπορείτε να το αποφύγετε. Σε αυτές τις περιπτώσεις, υπάρχουν κάποιοι τρόποι η επίσκεψή σας στο σούπερ μάρκετ να γίνει αν όχι ευχάριστη τουλάχιστον πιο εύκολη.

Ακολουθούν μερικές ιδέες που μπορεί να σας βοηθήσουν:

Πριν το σούπερ μάρκετ

Κάντε μια λίστα αγορών, η οποία θα σας βοηθήσει να παραμείνετε συγκεντρωμένοι και να ολοκληρώσετε τα ψώνια γρηγορότερα.

Προσφέρετε μία επιβράβευση. Μπορείτε να υποσχεθείτε στο παιδί σας ένα δωράκι πριν πάτε για ψώνια εφόσον τηρήσει αυτό που θα του ζητήσετε. «Αν είσαι ήσυχος και δεν φωνάζεις όσο είμαστε στο σούπερ μάρκετ, μπορείς να διαλέξεις ένα γλυκό φεύγοντας. Αν σου κάνω περισσότερες από δύο παρατηρήσεις, δεν θα μπορέσεις να πάρεις τίποτα».

Αποφύγετε τις εκτός προγράμματος επισκέψεις στο σούπερ μάρκετ ειδικά όταν το παιδί σας μπορεί να πεινάει ή να είναι κουρασμένο από τη βόλτα και τις προηγούμενες δραστηριότητες. Είναι καλύτερα να μη ρισκάρετε να δοκιμάσετε τις αντοχές του στους διαδρόμους του σούπερ μάρκετ γιατί μπορεί να ζήσετε τον απόλυτο εφιάλτη.

Στο σούπερ μάρκετ

Αν το παιδί σας είναι αρκετά μεγάλο, ζητήστε τη βοήθειά του για να βρείτε αντικείμενα στη λίστα που έχετε ετοιμάσει. Αυτό μπορεί να το κάνει να νιώθει χρήσιμο και να το κρατήσει απασχολημένο.

Αλλιώς αναθέστε του μικρά καθήκοντα, όπως να κρατάει τη λίστα ή να βάζει αντικείμενα στο καρότσι.

Μπορείτε να μετατρέψετε, επίσης, την εμπειρία σε ένα παιχνίδι. Για παράδειγμα, ποιος θα βρει το επόμενο αντικείμενο πιο γρήγορα.

Παραμείνετε ήρεμοι. Αν το παιδί αρχίσει να γκρινιάζει ή να κλαίει, προσπαθήστε να παραμείνετε ήρεμοι και να το καθησυχάσετε.

Ωστόσο, είναι προτιμότερο αν αισθάνεστε ότι η κατάσταση κλιμακώνεται να αποχωρήσετε νωρίτερα από το σούπερ μάρκετ ακόμη και αν δεν έχετε τελειώσει με τις αγορές σας.

Μετά την επίσκεψη

Επιβραβεύστε την καλή συμπεριφορά. Αν το παιδί ήταν συνεργάσιμο, επιβράβευσέ το με κάτι μικρό, όπως υποσχεθήκατε.

Συζητήστε τι πήγε καλά. Μπορείτε να μιλήσετε για το τι πήγε καλά και τι μπορείτε να βελτιώσετε για την επόμενη φορά.

ΠΗΓΗ

Το οικογενειακό πρότυπο και πώς επηρεάζει τα παιδιά στις συντροφικές σχέσεις - Το παιδί μιμείται το παράδειγμα συμπεριφοράς σου και όχι τις συμβουλές σου!

πηγη

 

 Η οικογένεια κατ' εξοχήν αποτελεί το βασικό πρότυπο συμπεριφοράς για τα παιδιά. Συνεπώς, δεν αρκούν τα λεκτικά μηνύματα, που περνάνε οι γονείς στα παιδιά, αλλά και το τι παράδειγμα δίνουν μέσα από την δική τους συμπεριφορά και τρόπο ζωής.

Όσον άφορα στην συντροφική σχέση, η συμπεριφορά του ενός γονιού προς τον άλλον καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο που διαμορφώνει το παιδί πεποιθήσεις, σχετικά με το πώς πρέπει να συμπεριφέρεται στο έτερον ήμισυ και στην δική του οικογένεια, ως ενήλικας πλέον.

«Η οικογένεια δεν είναι απλώς ένα σπουδαίο πράγμα. Είναι τα πάντα» -Μάικλ Τζέι Φοξ

Θετικά μηνύματα μέσα από τις υγιείς συντροφικές σχέσεις των γονιών

«Μια ευτυχισμένη οικογένεια είναι σαν ένας προγενέστερος παράδεισος» -Τζορτζ Μπέρναρντ Σω

Η εκδήλωση τρυφερότητας και στοργής ανάμεσα στο ζευγάρι -π.χ. με την αγκαλιά- βοηθάει τα παιδιά να μάθουν να εκδηλώνουν την αγάπη τους, ως ενήλικες. Σε αντίθεση, βίαιες χειρονομίες ή συμπεριφορές δημιουργούν τραύματα στα παιδιά, τα οποία αργότερα θα μιμηθούν, χρησιμοποιώντας τον ίδιο τρόπο επίλυσης συγκρούσεων. 

Η ευγνωμοσύνη είναι επίσης ένας στοργικός τρόπος να πεις «ευχαριστώ» στον σύντροφο σου, ενισχύοντας την καλοπροαίρετη συμπεριφορά. Σε έναν κόσμο σκληρό, όπου οι περισσότεροι είναι σκλάβοι των προσωπικών τους «θέλω», η εκδήλωση ευγνωμοσύνης π.χ. στην σύζυγο, η οποία μπορεί να έχει εγκαταλείψει την καριέρα της, προκειμένου να αφοσιωθεί στην οικογένεια, έχοντας πλέον έναν καινούργιο ρόλο, χρειάζεται ενίσχυση και ένα «ευχαριστώ» σε τακτική βάση.

Το ζευγάρι, πέρα από την ερωτική σχέση, πρέπει να είναι και φίλοι. Να περνάνε όμορφο, ποιοτικό χρόνο μαζί. Άλλωστε, μια σχέση για να έχει διάρκεια, δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην ερωτική επιθυμία, αλλά και στην κοινή αποδοχή του άλλου. Οι ρεαλιστικές προσδοκίες από τον/την σύντροφο και η αμφίδρομη αποδοχή του χαρακτήρα του είναι πολύ σημαντικό δίδαγμα. προκειμένου να λειτουργήσει σωστά η σχέση. Άλλωστε, όπως είχα αναφέρει και σε προηγούμενο άρθρο μου, «η συμπεριφορά των γονιών "καθρεφτίζει" την ευτυχία των παιδιών».

«Οι γονείς είναι τα τελικά πρότυπα για τα παιδιά. Κάθε λέξη και κάθε κίνηση τα επηρεάζει. Κανένα άλλο άτομο ή εξωτερική δύναμη δεν έχει μεγαλύτερη επιρροή σε ένα παιδί από τον γονιό του» -Keeshan

Τα παιδιά παρακολουθούν τους γονείς συνέχεια και απορροφούν τα εξωτερικά ερεθίσματα σαν «σφουγγάρια». Συνεπώς, η συναισθηματική ατμόσφαιρα από τον τρόπο που αλληλεπιδρούν οι γονείς -π.χ. μια ένταση- γίνεται αμέσως αντιληπτή. Ενδεχομένως οι γονείς να νομίζουν ότι μπορούν να ξεγελάσουν ή να «δωροδοκήσουν» την εύνοια του παιδιού, όμως εκείνο είναι αμερόληπτος κριτής, που αντιλαμβάνεται περισσότερα απ' όσα δείχνει.

 Εάν το παιδί αντιληφθεί ότι κάτι δεν πάει καλά ανάμεσα στους γονείς του, τότε αυτό του προκαλεί άγχος. Έτσι, κάποιες φορές μπορεί να προσπαθήσει να απομονώσει τα αρνητικά του συναισθήματα -π.χ. παίζοντας όλη ημέρα βιντεοπαιχνίδια. Στην χειρότερη περίπτωση, οι γονείς θα εμπλέξουν το παιδί σε μια σύγκρουση, αναγκάζοντάς το να πάρει θέση.

Όταν δεν καλύπτονται οι συναισθηματικές ανάγκες των γονιών εκατέρωθεν -με λίγα λόγια, ζουν συμβατικά- τότε αυτό επιφέρει μεγάλο συναισθηματικό φορτίο στο παιδί. Στο μέλλον είναι πολύ πιθανό να αναπαράγει τις συμπεριφορές που έχει μάθει στις δικές του σχέσεις ως ενήλικας -π.χ. όταν ο πατέρας δεν σέβεται την μητέρα, τότε και το αγόρι ενδεχομένως στο μέλλον, ως άντρας, να μην σέβεται την γυναίκα του.

Εάν το παιδί αντιληφθεί ότι κάτι δεν πάει καλά ανάμεσα στους γονείς του, τότε αυτό του προκαλεί άγχος. Έτσι, κάποιες φορές μπορεί να προσπαθήσει να απομονώσει τα αρνητικά του συναισθήματα -π.χ. παίζοντας όλη ημέρα βιντεοπαιχνίδια. Στην χειρότερη περίπτωση, οι γονείς θα εμπλέξουν το παιδί σε μια σύγκρουση, αναγκάζοντάς το να πάρει θέση.

Όταν δεν καλύπτονται οι συναισθηματικές ανάγκες των γονιών εκατέρωθεν -με λίγα λόγια, ζουν συμβατικά- τότε αυτό επιφέρει μεγάλο συναισθηματικό φορτίο στο παιδί. Στο μέλλον είναι πολύ πιθανό να αναπαράγει τις συμπεριφορές που έχει μάθει στις δικές του σχέσεις ως ενήλικας -π.χ. όταν ο πατέρας δεν σέβεται την μητέρα, τότε και το αγόρι ενδεχομένως στο μέλλον, ως άντρας, να μην σέβεται την γυναίκα του.

 

Κεφάλαιο μονογονεϊκές οικογένειες

«Η μητέρα είναι ο μόνος άνθρωπος στον κόσμο που δεν έχει χρόνο να προσευχηθεί για τον εαυτό της, επειδή πάντα είναι απασχολημένη με το να προσεύχεται για το παιδί της».

Όταν οι γονείς παύουν να είναι ζευγάρι, αλλά παραμένουν γονείς για το παιδί, τότε εκείνο δεν επηρεάζεται τόσο αρνητικά όσον άφορα στις σχέσεις. Συχνά βλέπουμε ο ένας από τους δύο γονείς να μένει συνεπής στον γονεϊκό του ρόλο, ενώ ο άλλος προχωράει την ζωή του. Σε αυτή την περίπτωση, όπου ο γονιός είναι μάνα και πατέρας μαζί, βάζοντας το παιδί του πάνω απ' όλα, τότε εκείνο ενδέχεται να μεγαλώσει με λίγη επιφυλακτικότητα ως προς το άλλο φύλο.

Έχοντας ωστόσο μεγαλώσει σε ένα ζεστό οικογενειακό περιβάλλον, θα επιδιώξει να δημιουργήσει την δική του οικογένεια με σύνεση. Πιθανόν το παιδί να βιώνει πικρία στο πρόσωπο του γονέα που δεν εγκατέλειψε μόνο την σχέση, αλλά και εκείνο, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα ταυτιστεί με το λάθος πρότυπο, αλλά με τον γονέα που παλεύει να κρατήσει την οικογένεια και κάνει για δύο.

Η μάνα που κάνει και τον πατέρα μαζί ή και το αντίστροφο είναι ο πιο δυνατός άνθρωπος στον κόσμο!

Ακόμα περισσότερες προκλήσεις αντιμετωπίζουν οι γονείς, καθώς προσπαθούν να δημιουργήσουν ισορροπίες σε μια μεικτή οικογένεια, όταν και οι δύο έχουν παιδιά. Η προσδοκία ότι οι οικογένειες μπορούν να συνενωθούν εν μία νυκτί κάτω από την ίδια στέγη, μπορεί να οδηγήσει σε απογοήτευση, καθώς είναι πολλές οι προκλήσεις συγκριτικά με την «πυρηνική» οικογένεια.

Η επίγνωση των αναμενόμενων αναγκών ή προκλήσεων που προκύπτουν σε μια μεικτή οικογένεια μπορεί να βοηθήσει τα μέλη της να αποφύγουν ή να αντιμετωπίσουν σωστά το όποιο πρόβλημα προκύψει, επιτυγχάνοντας ομαλότερη και γρηγορότερη προσαρμογή στα νέα δεδομένα. Δεν υπάρχει «μαγική» συνταγή, πέρα από την σωστή προετοιμασία των εμπλεκομένων, την αγάπη, τον σεβασμό, την σωστή επικοινωνία, την υπομονή, την τρυφερότητα, την ενσυναίσθηση, για να δημιουργήσετε μια υπέροχη, ευτυχισμένη οικογένεια μαζί, για να πετύχει η δεύτερη ευκαιρία στο να δημιουργήσετε μια οικογένεια-πρότυπο για το παιδί σας, όπως την είχατε ονειρευτεί.

Στην περίπτωση που ο γονέας που έχει αναλάβει την ανατροφή του παιδιού, το οποίο είναι ακόμα ανήλικο και διαμορφώνει τον χαρακτήρα του, συμπεριφέρεται ως ελεύθερος/ελεύθερη, αναζητώντας το άλλο του μισό και βάζοντας στην άκρη τις υποχρεώσεις του ως γονιός, τότε το παιδί θα αναζητήσει, συνήθως κατά την διάρκεια της εφηβείας, αυτή την ασφάλεια, μέσα από την φιλία.

Θεωρία προσκόλλησης και ενήλικες σχέσεις

Οι ενήλικες με ασφαλή τύπο προσκόλλησης έχουν περισσότερη εμπιστοσύνη στον σύντροφό τους και είναι μονογαμικοί, συγκριτικά με τους ενήλικες με ανασφαλή τύπο προσκόλλησης, οι οποίοι χαρακτηρίζονται από επιφυλακτική στάση, καθώς θεωρούν τους άλλους αναξιόπιστους. Κάτω από την «μάσκα» της αυτοδυναμίας κρύβουν την ανάγκη της συναισθηματικής απόσπασης από τους άλλους. Συναισθηματικά ευάλωτοι και επιρρεπείς στο άγχος, λειτουργούν μέσα από την αποδοχή των άλλων και καθορίζουν την αυτοεκτίμησή τους.

Σε τελική ανάλυση, το πώς θα συμπεριφέρεται ένα παιδί στις συντροφικές σχέσεις του ως ενήλικος, καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από την σχέση που έχει με τους γονείς του και τα γονεϊκά πρότυπα συμπεριφοράς. Πιο συγκεκριμένα, όταν μεγαλώνει σε ένα ήρεμο, ασφαλές περιβάλλον με περίσσευμα αγάπης, όπου μαθαίνει να σέβεται τον εαυτό του και τους άλλους, τότε το παιδί γίνεται πιο ώριμο και υπεύθυνο.

Το παιδί μιμείται το παράδειγμα συμπεριφοράς σου και όχι τις συμβουλές σου!

ΠΗΓΗ 

Έχετε αναρωτηθεί πότε τι σκέψεις και συναισθήματα μπορεί να κρύβονται πίσω από τις μουτζούρες ενός μικρού ζωγράφου;

πηγη

 Όταν τα παιδιά ζωγραφίζουν, χρησιμοποιούν μια δόση φαντασίας και μια δόση εμπειριών. Σκέφτονται πολύ αναλυτικά τα πάντα, και -το πιο σημαντικό- δεν τους ενδιαφέρει η γνώμη του κόσμου.

Συνήθως, απλώς σχεδιάζουν αυθόρμητα ό,τι έρχεται στο μυαλό τους και αυτό είναι που κάνει το έργο τέχνης τους εξαιρετικά ειλικρινές και αποκαλυπτικό για την ψυχοσύνθεσή τους.

Η ζωγραφική για τα παιδιά αποτελεί μια δραστηριότητα ελκυστική -αν τα ρωτήσει κανείς, δύσκολα θα πουν «όχι» στην ευκαιρία να παίξουν με τα χρώματα, τους μαρκαδόρους, τις μπογιές, να μουτζουρώσουν και να μουτζουρωθούν... Έχετε όμως αναρωτηθεί πότε τι σκέψεις και συναισθήματα μπορεί να κρύβονται πίσω από τις μουτζούρες ενός μικρού ζωγράφου; 

Η παιδική ζωγραφική είναι ένα από τα εργαλεία, τα οποία χρησιμοποιώ και η ίδια ως αναλύτρια Εφαρμοσμένης Συμπεριφοράς, προκειμένου να αντλήσω πληροφορίες για τον εσωτερικό κόσμο ενός παιδιού. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη, ειδικά για παιδιά μικρής ηλικίας ή με δυσκολίες στη λεκτική επικοινωνία.

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον σχετικά με την ψυχολογική διάσταση της παιδικής ζωγραφικής και όχι τόσο της σχεδιαστικής ικανότητας. Ο συμβολικός κόσμος που αποτυπώνεται στην παιδική ζωγραφιά συνήθως αντλεί θέματα από τα ερεθίσματα του οικογενειακου και σχολικού περιβαλλοντος. Αποτελεί, στην ουσία, ενός είδους «μαρτυρία» για το τι πραγματικά εισπράττει, θέλει ή δεν θέλει από το περιβάλλον του. Μια ειλικρινή κατάθεση για τα όσα δεν μπορεί ή δεν θέλει να μοιραστεί λεκτικά.

Μέσα από την ζωγραφική, το παιδί εξωτερικεύει τον εσωτερικό του κόσμο -π.χ. φοβίες, άγχος, ανασφάλεια κτλ. Για να γίνω πιο σαφής, θα σας δώσω ένα απλό παράδειγμα μέσα από την δική μου επαγγελματικη εμπειρία. Κάποτε είχα αναλάβει ένα γλυκύτατο παιδάκι προσχολικής ηλικίας. Εκείνη την περίοδο, οι γονείς του ήταν σε διάσταση. Το παιδί μοίραζε τον χρόνο του ανάμεσα στον πατέρα και τη μητέρα του, είχε κλειστεί στον εαυτό του και δεν μιλούσε... Στο ερώτημα «με ποιον επιλέγεις να μείνεις;», η απάντηση προσαρμοζοταν ανάλογα με το ποιος από τους δύο ήταν μαζί του εκείνη την χρονική στιγμή... Οι δύο γονείς, απορροφημένοι στον εγωισμό τους και μην έχοντας λύσει τις διαφορές τους, ξέχασαν πόσο πολύ αγαπούσαν αυτό το παιδί και πως ίσως ήταν περισσότερα αυτά που τους ένωναν από εκείνα που τους χώριζαν.
 

Οι ζωγραφιές του παιδιού ήταν αποκαλυπτικές, «φώναζαν» ότι τους ήθελε μαζί, καθώς «απεικόνιζε» όλες τις καλές στιγμές τους μαζί! Γι' αυτό τον λόγο αποφάσισα να συζητήσω, παρουσία και των δύο γονέων, το τι αποκάλυπταν οι ζωγραφιές του παιδιού τους. Προς έκπληξη όλων, όταν το έκανα, το παιδάκι μοιράστηκε και λεκτικά τα συναισθήματα που έκρυβε τόσο καιρό. Έτσι, οι γονείς αυτοί αποφάσισαν να δώσουν και δεύτερη ευκαιρία στον γάμο τους, μα πάνω απ' όλα προτεραιοτητα στην ευτυχία του παιδιού τους. Έχοντας βάλει και εγώ το «λιθαράκι» μου, μια οικογένεια έσμιξε ξανά, λόγω μιας ζωγραφιάς...

Η παιδική ζωγραφική για εμάς τους ψυχολόγους δεν αποτελεί μόνο μέσο αποκρυπτογραφήσης του ψυχισμού του παιδιού, αλλά και διαγνωστικό εργαλείο σχετικά με την πνευματική του ωρίμανση, καθώς έχει εξελικτικά στάδια, τα οποία παρουσιάζω παρακάτω:

Μουτζουρώματα στην ηλικία των 2-4 ετών

Στο πρώτο υπο-στάδιο, 1-2 ετών, το παιδί ανακαλύπτει το αποτύπωμα της κίνησής του πάνω σε επιφάνειες. Ο καρπός του χεριού δεν έχει ακόμη ευκαμψία και συνήθως αποτυπώνει γραμμές με χοντροκομμενες κινήσεις, χωρίς κάποιο στόχο. Στα 2 έτη το παιδί αποκτά τον έλεγχο της κατασκευής με επαναληπτικές κινήσεις και γραμμές με ποικίλες κατευθύνσεις, σχεδίαση κύκλου -ακόμα και προσπάθεια αντιγραφής ενός σχήματος. Στα 3 έτη, η ευκαμψία στα δάχτυλα βελτιώνεται και η φαντασία εκδηλώνεται. Πλέον, οι γραμμές αρχίζουν να έχουν ένα νόημα, καθώς αντικατροπτιζουν οικεία αντικείμενα ή βιώματα από το περιβάλλον του.

Προπαραστατικό στάδιο (4-7 ετών)

Το παιδί εξελίσσεται στην τέχνη της ζωγραφικής, σχεδιάζοντας αντικείμενα ή ανθρώπους, με την διάφορά ότι συγκεντρωνεται και αποτυπώνει μόνο ότι το ενδιαφέρει -π.χ. μπορεί να μην ζωγραφίσει μια μύτη ή οι αναλογίες στο σώμα να μην αντιστοιχούν στην πραγματικοτητα. Μπορεί τα σχέδια σε αυτήν την ηλικία να μην είναι ρεαλιστικές αναπαραστασεις της πραγματικότητας, σίγουρα όμως είναι ξεκάθαρες, αυθεντικές εκδηλώσεις οπτικών ερεθισμάτων.

Σχηματικό στάδιο (7-9 ετών)

Τα απλά αφηρημένα σχέδια εξελίσσονται σε πιο σύνθετα, με τα αντικείμενα να έχουν περισσότερες λεπτομέρειες, με μεγαλύτερη οργάνωση. Τα σύμβολα των σχεδίων γίνονται πιο σύνθετα. Η γνωστική αντίληψη βελτιώνεται και αποτυπώνεται στο χαρτί με πιο ρεαλιστικές αποστάσεις και σωστά μεγέθη, που προσαρμόζονται στις συμβάσεις της οπτικής αναπαράστασης.

Τέταρτο στάδιο (9-12 ετών) 

Σε αυτό το στάδιο η κοινωνικοποιηση του παιδιού αποτυπώνεται σε μορφή ρεαλισμού στο χαρτί.

Ψευδονατουραλιστικό στάδιο (12-14 ετών)

Ο νεαρός έφηβος, έχοντας κατακτήσει τον ρεαλισμό, αποτυπώνει δράση -π.χ. μορφασμούς μέσα από τα πρόσωπα ή αντικείμενα. Σε γενικές γραμμές, περνάει τα δικά του προσωπικά μηνύματα.

Τελευταίο στάδιο (14-17 ετών)

Η εξέλιξη στην ζωγραφική θα εξαρτηθεί από την καλλιτεχνική φύση του παιδιού, και αν θ' αποφασίσει να την καλλιεργήσει.

Σύμφωνα με έρευνες, υπάρχουν κάποιες διαφορές μεταξύ του τρόπου και του τι σχεδιάζουν τα κορίτσια και τ' αγόρια. Τα κορίτσια συνήθως σχεδιάζουν πιο «στρογγυλά» σχήματα, όπως λουλούδια και καρδιές, ενώ οι γωνίες και τα κουτάκια είναι χαρακτηριστικά των αγοριών. Επιπλέον, τα κορίτσια τείνουν να χρησιμοποιούν περισσότερα χρώματα σε κάθε σχέδιο απ' ό,τι τ' αγόρια, με προτίμηση τα πιο ζεστά χρώματα όπως το ροζ, αντίθετα με τα πιο ψυχρά, όπως το μπλε, στο οποίο δείχνουν προτίμηση τ' αγόρια.

Αναμφισβήτητα, οι παιδικές ζωγραφιές είναι ανεπανάληπτα μοναδικές. Όσοι είστε γονείς, θα έχετε σίγουρα κρατήσει ενθύμια από τους μικρούς σας ζωγράφους. Η ζωγραφική αποτελεί πεδίο έκφρασης της συναισθηματικής κατάστασης για όλους, ιδίως όμως για τα παιδιά προσχολικής ηλικίας, τα όποια γνωστικά δεν μπορούν να εκφράσουν λεκτικά το ότι αισθάνονται.

Η παιδική ζωγραφιά μπορεί να χρησιμεύσει και ως εργαλείο αξιολόγησης της προσωπικοτητας, όπως επίσης και ο τρόπος γραφής όχι μόνο παιδιών, αλλά και ενηλίκων. Παράδειγμα, οι τολμηρές πινελιές μπορεί να είναι ένα σημάδι άγχους ή θυμός, ενώ τα πιο απαλά σημάδια υποδηλώνουν μια πιο ήπια προσωπικότητα.  

Η ποιότητα της γραμμής μπορεί επίσης να είναι σημαντική -μια φιγούρα που σχεδιάζεται με ελαφριές, ταλαντευόμενες, σπασμένες γραμμές, αποκαλύπτει ένα διστακτικό, ανασφαλές παιδί, που φαίνεται να σκέφτεται, καθώς προχωρά. Αντίθετα, η τολμηρή, συνεχής, ελεύθερα σχεδιασμένη γραμμή εκφράζει την αυτοπεποίθηση και ένα αίσθημα ασφάλειας. Οι μεγάλες φιγούρες, χωρίς λαιμό και ασυμμετρία των άκρων παραπέμπουν σε ένα παρορμητικό παιδί, ενώ τα σύννεφα και η βροχή παραπέμπουν σε ένα ανήσυχο παιδί κτλ.

Η ζωγραφική δεν αποτελεί απλά ένα παιχνίδι, αλλά ένα μέσο εκπαίδευσης, όπου το παιδί πειραματίζεται και ανακαλύπτει. Η ζωγραφική ως μέσο εκπαίδευσης ενισχύει ένα ευρύ φάσμα δεξιοτήτων. Η τέχνη μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να μάθουν και να εξασκήσουν δεξιότητες -π.χ. με μαθητικές έννοιες, όπως μέγεθος, σχήμα, σύγκριση, μέτρηση. Καθώς τα παιδιά περιγράφουν και μοιράζονται λεκτικά την δημιουργία τους, αναπτύσσουν γλωσσικές δεξιότητες. 

Η αλληλεπίδραση διανόησης και αισθητικής αλληλοτροφοδοτείται μέσα από την έκφραση. Η φαντασία και η πρωτοτυπία, το προσωπικό στίγμα είναι αυτό που κρύβει πλούσιο συναισθηματικό κόσμο. Γι' αυτό, πέρα από την αντιγραφή ενός αντικειμένου, καλό είναι οι γονείς να ενθαρρύνουν τα παιδιά να εκφράζονται μέσα από την τέχνη.

Στο συγκεκριμένο άρθρο «αποκάλυψα» κάποια... μυστικά αποκρυπτογράφησης της παιδικής ζωγραφικής. Το διαγνωστικό κομμάτι είναι πολύπλοκο -ο ειδικός πρέπει να είναι έμπειρος επαγγελματίας ψυχολόγος, κατάλληλα επιστημονικά καταρτισμένος στη συμπεριφορά του παιδιού, ώστε να είναι σε θέση να αναλύσει την ζωγραφιά. Το συμπέρασμα δεν βγαίνει πάντα αποκλειστικά από τα σχέδια, αλλά και από τον τρόπο που το παιδί θα ζωγραφίσει, τις ερωτήσεις που θα προηγηθούν κτλ. Συνεπώς, αποτελεί έναν εξειδικευμένο τρόπο αποκρυπτογραφήσης της ψυχοσύνθεσης.

Παρ' όλα αυτά, ορισμένες φορές ο εσωτερικός κόσμος ενός παιδιού αποτυπώνεται με τόση ευκρίνεια και σαφήνεια, που ακόμα και ο γονέας μπορεί να αντιληφθεί αν κάτι είναι ανησυχητικό -π.χ. αποκρουστικές ζωγραφιές συνήθως σε άσπρο και μαύρο μοτίβο που εκφράζουν θυμό και δεν αρμόζουν σε ένα παιδί, αιχμηρά αντικείμενα, ανθρώπους που τραυματίζονται κ.ά.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο γονέας πρέπει να ζητήσει βοήθεια από ειδικό ψυχολόγο, καθώς αποτελούν ανησυχητικά σημάδια. Συνεπώς, αγαπημένοι μου γονείς, να αφουγκράζεστε τα παιδιά σας, με όποιον τρόπο και αν εκφράζουν τα συναισθήματά τους.  

ΠΗΓΗ

 

"Ό,τι και να ζητήσω από το παιδί μου, αρνείται να με υπακούσει, αντιμιλάει, πεισμώνει και εν τέλει κάνει ό,τι θέλει, με αμφισβητεί,"....

πηγη

 Ό,τι και να ζητήσω από το παιδί μου, αρνείται να με υπακούσει, αντιμιλάει,  πεισμώνει και εν τέλει κάνει ό,τι θέλει, με αμφισβητεί, νιώθω ότι κοντράρεται μαζί μου. Μήπως το καλοέμαθα και μου βγάζει ιδιοτροπίες; Τι του συμβαίνει; 

Φανταστείτε αγαπημένοι μου αναγνώστες ότι, για να σβήσουμε μια φωτιά, πρέπει να έχουμε πρώτα αγοράσει έναν πυροσβεστήρα και να τον έχουμε βάλει σε σημείο εύκολης πρόσβασης. Με το ίδιο σκεπτικό, η δουλειά που κάνει ο γονιός με το παιδί του γίνεται σε συνθήκη ηρεμίας!

Σύμφωνα με την Εφαρμοσμένη Ανάλυση Συμπεριφοράς, το παιδί αναπτύσσει κώδικες επικοινωνίας, βασισμένους στο ιστορικό μάθησης και την αλληλεπίδραση με το περιβάλλον. Το περιβάλλον, το οποίο αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την γνωστική χαρτογράφηση συμπεριφορών του παιδιού, είναι κυρίως η οικογένεια. 

Το παιδί, μέσα από το οικογενειακό πλαίσιο, διδάσκεται συμπεριφορές και αξίες. Παράδειγμα, ένας γονιός που βάζει στην άκρη τις συναισθηματικές ανάγκες του παιδιού του και θέτει σε προτεραιότητα τις δικές του, θα πρέπει να περιμένει ανάλογη απουσία και από το παιδί του ως ενήλικας. 

Για να θέσει σωστά τα όρια ο γονιός, θα πρέπει η συμπεριφορά του να συνάδει με τα λόγια του -διαφορετικά, δημιουργείται σύγχυση. Το παιδί μαθαίνει μέσα από τη μίμηση, συνεπώς, εάν ο πατέρας ή η μητέρα δεν μπορεί να διαχειριστεί τον θυμό του, δεν μπορεί να περιμένει από το παιδί του να χρησιμοποιήσει τον διάλογο. 

Η αναγνώριση, από την πλευρά του γονιού, του αναπτυξιακού σταδίου του παιδιού -δηλ. να μπορεί να διακρίνει εάν το παιδί είναι σε θέση να καταλάβει το τι του ζητάνε- παίζει μεγάλο ρόλο στον τρόπο επιβολής των ορίων.
 

Η αντιδραστική συμπεριφορά του παιδιού έχει τρεις διαστάσεις 

1. Το κοντράρισμα του παιδιού με τον ίδιο του τον εαυτό 

Λειτουργεί ως μηχανισμός προσωπικής εξέλιξης, προκειμένου να ξεπεράσει τα όριά του και να διεκδικήσει τα «θέλω» του. 

2. Την κόντρα με τους γονείς 

Η αντιδραστικότητα απέναντι στους γονείς ορισμένες φορές εκφράζει την ανάγκη προσοχής από εκείνους. Άλλες φορές, οι αντιδραστικές συμπεριφορές λειτουργούν ως τεστ ορίων των γονιών, προκειμένου το παιδί να κερδίσει περισσότερο έδαφος στην αυτονομία των επιλογών του. 

3. Την κόντρα με συνομήλικους 

Ιδιαίτερα στις μικρές ηλικίες, η ομάδα αποτελεί πρόκληση για το παιδί, καθώς το ωθεί από τον εγωκεντρισμό στο μοίρασμα και στην κοινωνική συναλλαγή. Μέσα στην ομάδα, το παιδί θα μπει στο πλαίσιο ρόλων -ορισμένες φορές θα κερδίζει και άλλες θα χάνει. Το πώς θα το διαχειριστεί, εξαρτάται από τον νοητό χάρτη που έχει εφοδιαστεί από την οικογένεια, καθώς και από το σχολικό πλαίσιο. 

    Τα όρια είναι σημαντικά στη ζωή του παιδιού, καθώς το κάνουν να νιώθει ασφάλεια... 

    Τι θεωρεί όμως ο γονιός επιτρεπτό και τι όχι;

    Τα όρια χρειάζονται συνέπεια από την πλευρά των γονιών -όχι μόνο να τα εφαρμόζουν         και οι δύο, αλλά να είναι ξεκάθαρα. Μια άσκηση που βρίσκουν αρκετά ωφέλιμη οι             γονείς,     είναι η εξής: φανταστείτε να κατηγοριοποιούσαμε τα όρια. 

πηγη

Σύμφωνα με την Εφαρμοσμένη Ανάλυση Συμπεριφοράς, το παιδί αναπτύσσει κώδικες επικοινωνίας, βασισμένους στο ιστορικό μάθησης και την αλληλεπίδραση με το περιβάλλον. Το περιβάλλον, το οποίο αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την γνωστική χαρτογράφηση συμπεριφορών του παιδιού, είναι κυρίως η οικογένεια. 
Το παιδί, μέσα από το οικογενειακό πλαίσιο, διδάσκεται συμπεριφορές και αξίες. Παράδειγμα, ένας γονιός που βάζει στην άκρη τις συναισθηματικές ανάγκες του παιδιού του και θέτει σε προτεραιότητα τις δικές του, θα πρέπει να περιμένει ανάλογη απουσία και από το παιδί του ως ενήλικας. 
Για να θέσει σωστά τα όρια ο γονιός, θα πρέπει η συμπεριφορά του να συνάδει με τα λόγια του -διαφορετικά, δημιουργείται σύγχυση. Το παιδί μαθαίνει μέσα από τη μίμηση, συνεπώς, εάν ο πατέρας ή η μητέρα δεν μπορεί να διαχειριστεί τον θυμό του, δεν μπορεί να περιμένει από το παιδί του να χρησιμοποιήσει τον διάλογο. 
Η αναγνώριση, από την πλευρά του γονιού, του αναπτυξιακού σταδίου του παιδιού -δηλ. να μπορεί να διακρίνει εάν το παιδί είναι σε θέση να καταλάβει το τι του ζητάνε- παίζει μεγάλο ρόλο στον τρόπο επιβολής των ορίων.

 
Η αντιδραστική συμπεριφορά του παιδιού έχει τρεις διαστάσεις 
1. Το κοντράρισμα του παιδιού με τον ίδιο του τον εαυτό 
Λειτουργεί ως μηχανισμός προσωπικής εξέλιξης, προκειμένου να ξεπεράσει τα όριά του και να διεκδικήσει τα «θέλω» του. 
2. Την κόντρα με τους γονείς 
Η αντιδραστικότητα απέναντι στους γονείς ορισμένες φορές εκφράζει την ανάγκη προσοχής από εκείνους. Άλλες φορές, οι αντιδραστικές συμπεριφορές λειτουργούν ως τεστ ορίων των γονιών, προκειμένου το παιδί να κερδίσει περισσότερο έδαφος στην αυτονομία των επιλογών του. 
3. Την κόντρα με συνομήλικους 
Ιδιαίτερα στις μικρές ηλικίες, η ομάδα αποτελεί πρόκληση για το παιδί, καθώς το ωθεί από τον εγωκεντρισμό στο μοίρασμα και στην κοινωνική συναλλαγή. Μέσα στην ομάδα, το παιδί θα μπει στο πλαίσιο ρόλων -ορισμένες φορές θα κερδίζει και άλλες θα χάνει. Το πώς θα το διαχειριστεί, εξαρτάται από τον νοητό χάρτη που έχει εφοδιαστεί από την οικογένεια, καθώς και από το σχολικό πλαίσιο. 

Τα όρια είναι σημαντικά στη ζωή του παιδιού, καθώς το κάνουν να νιώθει ασφάλεια... 

Τι θεωρεί όμως ο γονιός επιτρεπτό και τι όχι;
Τα όρια χρειάζονται συνέπεια από την πλευρά των γονιών -όχι μόνο να τα εφαρμόζουν και οι δύο, αλλά να είναι ξεκάθαρα. Μια άσκηση που βρίσκουν αρκετά ωφέλιμη οι γονείς, είναι η εξής: φανταστείτε να κατηγοριοποιούσαμε τα όρια. 
Α. Mη επιτρεπτό -π.χ. δεν επιτρέπονται οι προσβλητικές λέξεις 
Β. Μερικές φορές επιτρεπτό -π.χ. το Σαββατοκύριακο ή τις διακοπές η ώρα του ύπνου μεταβάλλεται 
Γ. Επιτρεπτό -π.χ. επιτρέπεται να φωνάζεις, όταν παίζεις μπάλα
Ένα άλλος σημαντικός παράγοντας είναι η ελευθερία έκφρασης του θυμού 

Ο θυμός είναι μια φυσιολογική αντίδραση, συνεπώς είναι προτιμότερο το παιδί να μάθει να εκφράζει λεκτικά το συναίσθημά του, παρά να το εσωτερικεύει ή να το εξωτερικεύει με μη επιθυμητές αντιδραστικές συμπεριφορές. 
Πόσο χρήσιμη είναι η ταμπέλα «καλό ή κακό παιδί»
Συνηθίζουμε να αποκαλούμε «κακό παιδί» εκείνο, που η συμπεριφορά του αναστατώνει το πλαίσιο στο οποίο αλληλεπιδρά -εν ολίγοις, ένα παιδί, το οποίο δεν αποδέχεται τους κανόνες.
Αγαπημένοι μου αναγνώστες, όσοι από εσάς είστε γονείς και αντιμετωπίζετε αντιδραστική συμπεριφορά από μέρους του παιδιού σας, θα σας βάλω ένα προσωπικό τεστ: φανταστείτε να έχετε αναλάβει μια καινούργια εργασία και το αφεντικό σας να σας ζητάει να ολοκληρώσετε μια δραστηριότητα, αλλά εσείς να μην κατανοείτε τους κανόνες. Αλήθεια, θα ακολουθήσετε πιστά κανόνες που δεν αντιλαμβάνεστε;
Η σωστή επικοινωνία «χτίζεται» μέσα από την επεξήγηση
Όταν, για παράδειγμα, το παιδί ζητάει από τον γονιό να πάνε στο πάρκο, αν και έρχεται βροχή, και εκείνος απλά αρνείται, χωρίς να δώσει κάποια εξήγηση, εδραιώνει περισσότερο την ασυνεννοησία.
Τα παιδιά έχουν την τάση να προσαρμόζονται πιο εύκολα, όταν οι αλλαγές γίνονται σταδιακά και αιτιολογούνται επαρκώς. Οι γονείς, εφοδιασμένοι με υπομονή και κατανόηση απέναντι στο παιδί, μπορούν να το βοηθήσουν να «χτίσει» ένα μοντέλο συμπεριφοράς, που θα θεμελιώνεται στον λεκτικό διάλογο. Το να στερηθεί το παιδί μας κάτι, μπορεί μεν να το στενοχωρήσει, αλλά, όταν γνωρίζει τον λόγο που δεν πραγματώνεται η επιθυμία του, νιώθει ασφάλεια. Έτσι, αποφεύγεται ο αρνητικός αντίκτυπος στην σχέση γονέα-παιδιού.
Τα παιχνίδια εξουσίας δημιουργούν και ενισχύουν το «κοντράρισμα»!
Η αυταρχική συμπεριφορά βάζει τον γονέα σε ρόλο εξουσιαστή, ο οποίος θέτει όρια, του τύπου «θα το κάνεις, γιατί το λέω εγώ», δημιουργώντας κόντρα με το παιδί.
Ωφελεί το να λέω «μπράβο» στο παιδί μου;
Ο έπαινος είναι ενισχυτικός και λειτουργεί ως ανταμοιβή. Σύμφωνα με την Εφαρμοσμένη Ανάλυση Συμπεριφοράς, το «μπράβο» θεωρείται λεκτική ανταμοιβή -καλό είναι να συνοδεύεται από την αναγνώριση της θετικής συμπεριφοράς, π.χ. μπράβο που καθάρισες το δωμάτιό σου. Συχνά, οι γονείς ανταμείβουν την θετική συμπεριφορά με το «μπράβο», ενώ παράλληλα, άθελά τους, ενισχύουν την μη επιθυμητή συμπεριφορά με την αναγνώρισή της -π.χ. πάλι μουτζούρωσες τον τοίχο. Αποτέλεσμα; Το επαναληπτικό μοτίβο της συμπεριφοράς που δεν θέλουν. 
Δεν υπάρχει «εύκολο» ή «δύσκολο» παιδί. Υπάρχει η έντονη ιδιοσυγκρασία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται να υποβόσκει κάποια αναπτυξιακή δυσκολία. Σε ιδιαίτερες περιπτώσεις, οι γονείς θα πρέπει να απευθυνθούν σε ειδικό ψυχολόγο, εξειδικευμένο σε θέματα συμπεριφοράς, προκειμένου να μπορέσουν να οριοθετήσουν το παιδί πιο στοχευμένα και, ταυτόχρονα, πιο ξεκούραστα. 
Το να είσαι γονιός είναι πρόκληση. Γι' αυτό, αγαπημένοι μου γονείς, είναι ωφέλιμο να αποσυμπιέζετε την ένταση της ημέρας, προκειμένου να διαχειριστείτε με ηρεμία τυχόν αντιδράσεις του παιδιού, πάντα με γνώμονα το όφελος του παιδιού. 

Μην ξεχνάτε: είστε ο καθρέφτης του παιδιού σας!

 

 

 

 

 

 

Η παρεξηγημένη ερμηνεία του καλού παιδιού

 

πηγη

 

 Αν έχεις κουραστεί να σε ποδοπατάει ο καθένας, τότε θα πρέπει να αναρωτηθείς γιατί αυτοτιμωρείσαι!

Όπως σε όλες τις συμπεριφορές, το αίτιον του προβλήματος είναι το ιστορικό μάθησης. Όταν ένα παιδί προσπαθεί συνεχώς να ικανοποιεί τον απαιτητικό γονέα, καταπατώντας τα δικά του «θέλω», από φόβο μήπως απογοητεύσει την οικογένεια, τότε είναι πιθανό, ως ενήλικος, να παραμείνει πιστός σε αυτόν τον ρόλο σε όλες τις σχέσεις του (διαπροσωπικές/επαγγελματικές).

Να είσαι «καλό παιδί» είναι μια προτροπή που οι περισσότεροι γονείς έχουν κάνει στα παιδιά τους.

Ακούγεται αθώο και αβλαβές... Μια απλή «υπενθύμιση» ότι δεν θα κάνει τίποτα λάθος. Αλλά, ποιο πραγματικά μήνυμα μεταφέρουμε, όταν του ζητάμε να είναι... καλό παιδί;

Με καταπιέζουν τόσο πολύ που θυμώνω μαζί τους... και με τον εαυτό μου παράλληλα, αισθάνομαι ενοχές... Υπάρχουν φορές που το «παραμικρό» με αγχώνει... Μεγαλοποιώ το κάθε τι... Ίσως θέτω πολλές απαιτήσεις στον εαυτό μου... Το χειρότερο απ' όλα είναι ότι, όσο και να με αδικήσουν, κατηγορώ τον εαυτό μου, ψάχνω που έφταιξα εγώ... Δεν φταίνε οι άλλοι... Μακάρι να με σέβονταν όσο τους σέβομαι.

Η παρεξηγημένη ερμηνεία του καλού παιδιού

Η ταμπέλα «καλό παιδί» παραπέμπει σε εκείνο το παιδί που υπακούει, είναι πάντα διαθέσιμο και απόλυτα δοτικό, καθώς η ευγένεια του, δεν του επιτρέπει να λέει «όχι». Το «καλό παιδί» δεν επιτρέπεται να θυμώνει, διότι κάτι τέτοιο θα δημιουργήσει αντιπάθειες και πιθανώς θα στενοχωρήσει τους άλλους. Δεν έχει μάθει να ζητά αυτό που θέλει, διότι φοβάται πως οι άλλοι θα αρνηθούν και θα σταματήσουν να το αποδέχονται. Με λίγα λόγια, έχει μάθει να το αγαπούν υπό προϋποθέσεις -π.χ. «αν είσαι καλό παιδί θα πάμε θέατρο». 

Η πολλή ανεκτικότητα βλάπτει!
 
Σε παλαιότερο άρθρο μου, με θέμα την γνωστική ασυμφωνία, εξηγώ τη νοητική διεργασία που χρησιμοποιεί μερικές φορές ο άνθρωπος, προκειμένου να μένει πιστός σε προϋπάρχουσες πεποιθήσεις. Με το ίδιο σκεπτικό, το «καλό παιδί», ως ενήλικας πλέον, είναι πεπεισμένο πως, για να επιτύχει την αποδοχή και εύνοια του περιβάλλοντος, θα πρέπει να υποχωρεί. Το «καλό παιδί» είναι αναγκασμένο να φοράει την μάσκα της ευτυχίας ενώ ενδόμυχα αισθάνεται θυμωμένο, μοναχικό και ανικανοποίητο, πληρώνοντας το τίμημα της ανοχής, τοποθετώντας τον εαυτό του στην άκρη... 

Η ατελείωτη προσπάθεια του «καλού παιδιού» να ανταποκριθεί στις ανάγκες του περιβάλλοντος, υποδηλώνει την ανάγκη επιβεβαίωσης και εξάρτησης από την γνώμη των άλλων, καθιστώντας το εξαιρετικά ευαίσθητο στην αρνητική κριτική, καθώς την εισπράττει ως απόρριψη. 

Η επικέντρωση στις απαιτήσεις και τις προσδοκίες της οικογένειας, συνομήλικων κ.ά. θα το οδηγήσει να παραβλέψει ή ακόμα και να αρνηθεί τα συναισθήματά του, χάνοντας την ικανότητα του να διατηρεί σχέση ισορροπίας με τον εαυτό του.

Η ερώτηση που θα θέσω σε εσάς, αγαπημένοι μου γονείς, είναι η εξής: αν το παιδί σας εκφράσει την απογοήτευση ή τον θυμό του μαζί σας, θα είναι καλό ή κακό παιδί; Από την εμπειρία μου, οι περισσότεροι γονείς έχουν απορρίψει το παιδί, με σχόλια του τύπου «δεν είναι σωστό να μιλάς έτσι». 

Δυστυχώς, ορισμένοι γονείς καλοπροαίρετα διαπαιδαγωγούν τα τέκνα τους με τρόπο τέτοιο, που, αν εκφράσουν θυμό, θα χαρακτηριστούν με την ταμπέλα του κακού. Ο θυμός είναι φυσιολογικό συναίσθημα και η άποψη ότι είναι απαγορευμένο, αποτελεί πυρήνα πολλών ψυχολογικών θεμάτων που βγαίνουν στην επιφάνεια αργότερα στην ενήλικη ζωή.

Ο θυμός δεν εξαφανίζεται αν δεν εκφραστεί, θα αλλάξει την κατεύθυνσή του ή θα εσωτερικευτεί. Η εκδήλωση εσωτερικού θυμού μπορεί να οδηγήσει σε ψυχοσωματικά συμπτώματα ή οργανικές παθήσεις -π.χ. το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου κτλ. Οι ψυχολογικές επιπτώσεις του εσωτερικού θυμού μπορεί να αποτελέσουν παράγοντα κίνδυνου για την εμφάνιση κατάθλιψης. Σε άλλες περιπτώσεις, ο θυμός που δεν εκδηλώνεται, μετατρέπεται σε φοβίες. 

Ο θυμός φυσικά δεν είναι ούτε καλός ούτε κακός....η συμπεριφορά έκφρασης είναι που προσδιορίζει τις επιπτώσεις. Το παιδί για να μεγαλώσει και να γίνει ένας ευτυχισμένος ενήλικας, που διεκδικεί τα «θέλω» του από την ζωή, θα πρέπει να έχει μάθει από μικρό να διαπραγματεύεται και να συζητάει ήρεμα οτιδήποτε το θυμώνει, διότι νιώθει αδικημένο. Εάν οι γονείς αδυνατούν να το βοηθήσουν να αναζητήσει υγιείς τρόπους έκφρασης θυμού, τότε  θα ωφεληθούν, συζητώντας τις δυσκολίες με ψυχολόγο εξειδικευμένο στην επιστήμη της Συμπεριφοράς.

Το συμπεριφορικό μοτίβο της υποχωρητικότητας ενισχύει τις τοξικές σχέσεις, τοποθετώντας το καλό παιδί στο ρόλο του θύματος.

Και η υπομονή έχει τα όριά της...

Το καλό παιδί «μαγνητίζει» τις τοξικές σχέσεις...

Σύμφωνα με την επιστήμη της Εφαρμοσμένης Ανάλυσης Συμπεριφοράς, όλα είναι θέμα δράσης-αντίδρασης. Εάν η υποχώρηση είναι ένα παγιωμένο συμπεριφορικό μοντέλο, τότε το άτομο είναι πιθανό να πέσει θύμα καταχρηστικής συμπεριφοράς, διότι, ό,τι και να του κάνουν, θα το ανεχτεί...
  

Είναι επώδυνο να μάχεσαι για την αναγνώριση και την αποδοχή... Να θυμάσαι ότι η ευγένεια είναι χάρισμα, αρκεί να βρίσκει αντίκρισμα σε ανθρώπους που σέβονται και τα δικά σου όρια!

 ΠΗΓΗ

 

Το παγόβουνο του θυμού: Τι κρύβεται κάτω από τα ξεσπάσματα του παιδιού μας;

πηγη

 

Μια πολύ εύστοχη μεταφορά, αναφορικά με το δύσκολο συναίσθημα του θυμού ως παγόβουνο είδαμε στον τοίχο της συγγραφέως Κίκκας Ουζουνίδου. Με αυτήν γίνεται πολύ κατανοητό, τι μπορεί να κρύβεται κάτω από τα έντονα ή και επιθετικά ξεσπάσματα του παιδιού μας:

Το παγόβουνο του θυμού…

Ναι αυτό είναι ο θυμός! Ένα παγόβουνο, από το οποίο βλέπουμε μόνο την κορυφή του, ενώ στην βάση του κρύβονται όλες οι αιτίες!
Βλέπουμε έναν άνθρωπο με θυμό και αμέσως τον κατατάσσουμε στους κακούς ανθρώπους…
Όμως…
Αν τον κοιτούσαμε με τα μάτια της αγάπης!
Αν του δίναμε χρόνο να τον καταλάβουμε!
Αν τον παρατηρούσαμε λίγο καλύτερα!
Μόνο πόνο θα νιώθαμε για εκείνον, γιατί αυτά που τον πόνεσαν, έχτισαν έναν τεράστιο θυμό σαν ασπίδα προστασίας…

Πίσω από τον θυμό υπάρχει μεγάλη μοναξιά και θλίψη…
Είναι οι άνθρωποι που τους άγχωσαν, όταν έπρεπε να τους μεγαλώσουν με ηρεμία…
Που τους προσέβαλαν, όταν έπρεπε να τους πούνε μπράβο…
Που τους ντρόπιασαν, όταν έπρεπε να τους προστατέψουν…
Που τους απέρριψαν, όταν έπρεπε να τους φωνάξουν ” εδώ είμαι! ”
Που τους άφησαν να απογοητευτούν, όταν έπρεπε να τους πούνε ” δεν πειράζει, συνέχισε! ”
Πίσω από τους θυμωμένους ανθρώπους, είναι τα παιδιά που μεγάλωσαν με τραύματα…

Και φεύγει ο θυμός;

Μόνο με την αγάπη!
Και πως αγαπάς έναν θυμωμένο άνθρωπο;
Μόνο αν ψάξεις στα μάτια του να βρεις, εκείνο το τρομαγμένο παιδί.

ΠΗΓΗ

10 πληροφορίες που μπορεί να βοηθήσουν τους γονείς στη διαχείριση των δύσκολων συναισθημάτων

 

πηγη

«Είναι εντάξει να μην είσαι εντάξει… και ως γονιός!» Με αυτό το μότο υποδέχτηκε το Project Parenting εκατοντάδες γονείς στη διαδικτυακή ημερίδα της ψυχικής υγείας που ετοίμασε, για να γιορτάσει και να υπενθυμίσει τη σημασία του να δίνουμε χώρο στα συναισθήματά μας. Ακόμα περισσότερο για τους νέους γονείς που υπάρχει η προσδοκία μιας χαρούμενης γονεϊκότητας, χωρίς προβλήματα και δυσαρέσκειες απλά γιατί… «τώρα ξεκινά η πιο χαρούμενη περίοδος της ζωής σου».

Το Project Parenting, η 1^η εκπαιδευτική πλατφόρμα για γονείς στην Ελλάδα, που είχε διοργανώσει και την ημερίδα Back2School τον Σεπτέμβριο, για την προετοιμασία των γονιών σχετικά με τη νέα σχολική χρονιά, διοργάνωσε μια ημερίδα με 10 ομιλίες σχετικά με τη σημασία της ψυχικής ισορροπίας των γονέων.

Το πρόβλημα που μπορεί να αντιμετωπίζεις ως γονιός

Από τη μία, πολλοί γονείς έρχονται αντιμέτωποι με την προσδοκία ότι ειδικά η περίοδος κατά τη διάρκεια και μετά την εγκυμοσύνη πρέπει να είναι η πιο χαρούμενη της ζωής τους και νιώθουν ενοχές όταν βιώνουν δύσκολα ή αρνητικά συναισθήματα.

Από την άλλη, μεγάλο ζήτημα είναι τα συναισθήματα που τους κατακλύζουν όταν το παιδί κάνει κάτι που τους πυροδοτεί. Τα συναισθήματα αυτά μπορεί να εκφραστούν με θυμό, φωνές, νεύρα ή άλλες συμπεριφορές που μετά κάνουν τους γονείς να νιώθουν τύψεις.

Για αυτά μας έδωσαν διαφορετικές λύσεις οι επαγγελματίες του Project Parenting και παρακάτω θα δούμε 10 σημεία που ξεχωρίσαμε από τις ομιλίες τους.

10 πληροφορίες που μπορεί να βοηθήσουν τους γονείς στη διαχείριση των δύσκολων συναισθημάτων:

1. Ο δεσμός της μητέρας με το μωρό μπορεί να ενισχυθεί ακόμα και από την εγκυμοσύνη μέσα από το άγγιγμα και την επαφή, τη μουσική και την ομιλία. (Έλενα Κοντογιάννη, Ψυχική υγεία στην εγκυμοσύνη)
2. Η φύση, η δημιουργία και η έκφραση βοηθούν στη διαχείριση των ανάμικτων συναισθημάτων που μπορεί να δημιουργήσει μια απώλεια εγκυμοσύνης σε μια επόμενη. (Μαρία Στραγαλινού, Εγκυμοσύνη μετά από απώλεια: Πώς μας επηρεάζει το πένθος)
3. Είναι σημαντικό μια μαμά να λέει αυτό που θέλει και αυτό που αισθάνεται κατά τη διάρκεια της λοχείας. Χρειάζεται να λέει ακριβώς το τι χρειάζεται χωρίς ενοχές ή υποχρέωση επειδή έχει ανάγκη. (Αφροδίτη Κονδύλη, Διαχείριση συναισθημάτων και κούρασης στη λοχεία)
4. Βασικό βήμα για τη διαχείριση τυχόν εντάσεων ανάμεσα στο ζευγάρι είναι η απενοχοποίηση της σύγκρουσης και κάθε άτομο να αναλαμβάνει την ευθύνη του εαυτού του (Μαρία Λιάτη, Δυσκολίες με τον σύντροφό μου)
5. Δεν είσαι το άγχος σου. Αναγνώρισε ότι ζορίζεσαι: σώμα, σκέψεις, διάθεση και ότι έχεις μπει στον αυτόματο πιλότο ακολουθώντας και γονεϊκά μοτίβα: η δύναμη της συνήθειας είναι τεράστια, αλλά δεν σε καθορίζει. (Μαρία Δημητροπούλου Λόπεζ, Μείωσε το άγχος σου ως γονιός και διαχειρίσου καλύτερα την καθημερινότητα)
6. Υπάρχουν 2 είδη θυμού: Ο παθητικός θυμός που εκφράζεται από εσένα προς τα εσένα και ο επιθετικός θυμός που εκφράζεται πάνω στους άλλους. Αλλά ο θυμός δεν είναι άλλο από κρυμμένα συναισθήματα (φόβος, ντροπή, απόρριψη), αίσθημα ή πεποίθηση αδυναμίας, τα «πρέπει» και τα «δεν πρέπει». (Αλεξάνδρα Κωνσταντοπούλου, Μεταμόρφωσε τον θυμό και τα νεύρα σε κινητήριο δύναμη)
7. Όταν νιώθεις ενοχές μπορείς να αρχίσεις να σε παρατηρείς. Ακόμα και αν είναι άβολο, έτσι θα ξέρεις πώς αντιδράς. Για παράδειγμα, όταν το παιδί σου αντιμιλάει, ξέρεις ότι μπαίνεις σε κάτι δικό σου και σε πυροδοτεί και μετά νιώθεις ενοχές. Άρα αποκτάς επίγνωση του trigger σου. (Μαριτίνα Συμβουλίδη, Τύψεις & Ενοχές: Κι όμως αντιμετωπίζονται!)
8. Ένα από τα πιο σημαντικά δώρα για τη ζωή σου είναι αυτό των ορίων. Να τα κάνεις ορατά και συγκεκριμένα. Ακόμη, στην περίπτωση την οποία αντιμετωπίζεις δυσκολία στο να πεις όχι, παρακάμπτεις τις δικές σου ανάγκες για να ικανοποιήσεις τις ανάγκες των άλλων ή κλείνεις τον ήχο της φωνής σου μπροστά σε καταστάσεις και ανθρώπους που σου ασκούν επίκριση, καταπίεση ή είναι ευγενικά χειριστικοί, τότε χρειάζεται να αναλάβεις το δικό σου μερίδιο ευθύνης λαμβάνοντας θέση. (Ουρανία Γραμμένου, Εξωτερικοί παράγοντες που επηρεάζουν την ψυχολογία μου)
9. Όταν σε δυσκολεύει μια συμπεριφορά του παιδιού που σε θυμώνει, για να τη διαχειριστείς καλύτερα… αφόπλισε. Δηλαδή, πες με λέξεις την ενόχλησή σου, όχι με πράξεις. Πες το με μηνύματα «εγώ», όχι με μηνύματα «εσύ». Απόφυγε επιθετικές και μη αποδεκτές συμπεριφορές και επικοινωνίες. (Βίκυ Βάββα, Τα παιδιά ως καθρέφτης των δικών μου συναισθημάτων)
10. Εάν νιώθεις ανυπομονησία, ευερεθιστότητα, θυμό, άγχος, θλίψη ή δακρύζεις εύκολα, προσπάθησε να θυμηθείς αν πάντοτε σε ενοχλούσε η συμπεριφορά του παιδιού. Αν όχι, αν μια σε ενοχλεί και μια όχι, τότε δεν σε ενοχλεί η συμπεριφορά, το γεγονός, απλώς έχει ξεχειλίσει το ποτήρι σου. (Φωτεινή Μελετάκη & Όλυ Πατσούρα, Reparenting: η σημασία του για την ψυχική υγεία των γονιών & των παιδιών)

Είναι εντάξει να μην είσαι εντάξει!

Όπως μας είπε και η δημιουργός του Project Parenting, Μαρίνα Αρπλιά, περίπου το 5% του πληθυσμού πάσχει από κατάθλιψη. Είναι πολύ σημαντικό οι γονείς να νιώθουν ότι έχουν στήριξη, καθώς για να φροντίσουν τα παιδιά τους χρειάζεται να είναι και οι ίδιοι φροντισμένοι.

Για αυτό είναι σημαντικό να ζητάμε τη στήριξη που χρειαζόμαστε και να έχουμε το θάρρος να ζητήσουμε βοήθεια, ακόμα και αν ντρεπόμαστε ή θεωρούμε ότι θα γίνουμε βάρος.

 ΠΗΓΗ

Πότε το παιδί χρειάζεται βοήθεια από τον ψυχολόγο;

πηγη

Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε έναν ειδικό; Ποιες αλλαγές στη συμπεριφορά του παιδιού υποδηλώνουν ότι ενδεχομένως χρειάζεται βοήθεια;

Σύμφωνα με την Ψυχολόγο-Παιδοψυχολόγο Αλεξάνδρα Καππάτου:

Το μικρό παιδί ή ο έφηβος και οι γονείς χρειάζεται να απευθυνθούν σε ειδικό όταν

– Οι γονείς έχουν απορίες ή διαφωνίες σχετικά με την διαπαιδαγώγησή του

– Η οικογένεια έχει βιώσει μια δοκιμασία, όπως χωρισμό, ασθένεια, θάνατο κλπ. Αυτά τα γεγονότα έχουν επιπτώσεις στη ζωή του παιδιού και πολλές φορές η προληπτική επίσκεψη στον ειδικό αποτρέπει τυχόν μελλοντικούς κινδύνους

– Το παιδί αντιμετωπίζει πρόβλημα στην εξέλιξή του και πρέπει να γίνει αξιολόγηση της νοημοσύνης και των ικανοτήτων του

– Παρουσιάζει μαθησιακές δυσκολίες, υπερκινητικότητα, διάσπαση στην προσοχή, τραυλισμό, ενούρηση μετά τα 5 χρόνια κ.α.

– Παρουσιάζει αλλαγή σε διάφορες σημαντικές συμπεριφορές όπως:

α) απότομη κάμψη στις σχολικές επιδόσεις

β) απότομη αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες (αρχίζει να τρώει βουλιμικά ή, αντίθετα, παρουσιάζει ανορεξία)

γ) δυσκολίες στον ύπνο (υπνηλία ή εφιάλτες ή αϋπνία)

– Κλείνεται στον εαυτό του, αποφεύγει κάθε διάλογο ή επιτίθεται

– Το παιδί νιώθει άσχημα με τον εαυτό του, είναι αγχωμένο, πιεσμένο, θλιμμένο, φέρεται δειλά και δεν έχει αυτοπεποίθηση

– Παρουσιάζει κατάθλιψη

– Μιλά για θάνατο

– Παίρνει ναρκωτικά ή άλλες ουσίες (π.χ. πίνει συστηματικά)

– Δείχνει να αποφεύγει ένα άτομο που του ήταν προσφιλές και αυτό συμπίπτει με την έναρξη προκλητικής ερωτικής συμπεριφοράς

– Λέει ψέματα και γίνεται μυστικοπαθές

– Αυτοτραυματίζεται ή τραυματίζει κάποιον άλλο

– Εκδηλώνει τάσεις φυγής και λέει «θα σηκωθώ να φύγω από΄δω μέσα»

– Παραβατική συμπεριφορά (κλοπές, βανδαλισμοί κ.λπ.)

– Φέρεται με ιδιαίτερα έντονη ανυπακοή στο σπίτι ή στο σχολείο

– Έχει φίλους με σοβαρά προβλήματα συμπεριφοράς

ΠΗΓΗ