 |
| πηγη |
Τα παιδιά με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) συχνά παρεξηγούνται ως αδιάφορα, απείθαρχα ή «δύσκολα». Στην πραγματικότητα, διαθέτουν ισχυρά κίνητρα και δυνατότητες, αλλά ο τρόπος με τον οποίο ρυθμίζουν την προσοχή, τη συμπεριφορά και το συναίσθημά τους διαφέρει από αυτόν των συνομηλίκων τους. Η κατανόηση του τι τα κινητοποιεί και τι τα δυσκολεύει αποτελεί βασικό παράγοντα για την αποτελεσματική υποστήριξή τους.
Πώς λειτουργεί η προσοχή στη ΔΕΠΥ
Στη ΔΕΠΥ το βασικό ζήτημα δεν είναι η απουσία προσοχής, αλλά η δυσκολία στη ρύθμισή της. Τα παιδιά με ΔΕΠΥ μπορούν να συγκεντρωθούν έντονα σε δραστηριότητες που τα ενδιαφέρουν (φαινόμενο υπερεστίασης), ενώ δυσκολεύονται ιδιαίτερα σε δραστηριότητες που θεωρούν μονότονες ή απαιτούν παρατεταμένη πνευματική προσπάθεια χωρίς άμεση ανταμοιβή.
Τι αρέσει και κινητοποιεί τα παιδιά με ΔΕΠΥ
Τα παιδιά με ΔΕΠΥ ανταποκρίνονται θετικά σε περιβάλλοντα που προσφέρουν δομή, ποικιλία και ενεργή συμμετοχή. Συγκεκριμένα, τους αρέσουν:
-
δραστηριότητες με κίνηση και σωματική εμπλοκή
-
μαθησιακές εμπειρίες με παιχνίδι, ρόλους και πειραματισμό
-
εργασίες με ξεκάθαρο στόχο και σύντομη διάρκεια
-
άμεση και σαφή ανατροφοδότηση
-
θετική ενίσχυση και αναγνώριση της προσπάθειας
Η ανάγκη τους για δράση και εναλλαγή δεν αποτελεί έλλειμμα, αλλά χαρακτηριστικό του τρόπου λειτουργίας τους.
Τι τα δυσκολεύει στο σχολικό και καθημερινό πλαίσιο
Αντίθετα, τα παιδιά με ΔΕΠΥ δυσκολεύονται έντονα σε συνθήκες που απαιτούν παθητική συμμετοχή και μακρόχρονη αυτορρύθμιση. Συχνά προβληματίζονται από:
-
παρατεταμένη καθιστική εργασία
-
μονότονες, επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες
-
ασαφείς ή γενικές οδηγίες
-
μεγάλο όγκο εργασιών χωρίς ενδιάμεσα βήματα
-
καθυστέρηση στην επιβράβευση ή στο αποτέλεσμα
Αυτές οι συνθήκες αυξάνουν την απογοήτευση, ενισχύουν την παρορμητικότητα και μειώνουν την αυτοεκτίμηση.
Συναισθηματικές αντιδράσεις και συμπεριφορά
Η συχνή εμπειρία αποτυχίας ή επίπληξης μπορεί να οδηγήσει σε θυμό, άγχος, χαμηλή αυτοπεποίθηση ή αποφυγή. Πολλά παιδιά με ΔΕΠΥ αναπτύσσουν την αίσθηση ότι «δεν τα καταφέρνουν», γεγονός που επηρεάζει αρνητικά τη μαθησιακή τους πορεία και τις κοινωνικές τους σχέσεις.
Πρακτικές στρατηγικές υποστήριξης
Η καθημερινή υποστήριξη πρέπει να βασίζεται στην κατανόηση των αναγκών τους και όχι στον περιορισμό της συμπεριφοράς τους. Ενδεικτικές στρατηγικές περιλαμβάνουν:
-
σαφή οπτικά προγράμματα και κανόνες
-
διάσπαση των εργασιών σε μικρά, διαχειρίσιμα βήματα
-
συχνά, σύντομα διαλείμματα κίνησης
-
χρήση χρονόμετρου για οριοθέτηση χρόνου
-
ενίσχυση επιθυμητών συμπεριφορών αντί για τιμωρία
Η συνέπεια και η προβλεψιμότητα μειώνουν το άγχος και βελτιώνουν τη λειτουργικότητα του παιδιού.
Ρόλος οικογένειας και σχολείου
Η συνεργασία οικογένειας και σχολείου είναι καθοριστική. Όταν οι ενήλικες υιοθετούν κοινές στρατηγικές και προσδοκίες, το παιδί αισθάνεται ασφάλεια και σταθερότητα. Η αποδοχή της διαφορετικότητας του παιδιού αποτελεί βασικό βήμα για τη θετική του εξέλιξη.
Συμπερασματικά
Τα παιδιά με ΔΕΠΥ δεν δυσκολεύονται επειδή δεν θέλουν, αλλά επειδή δεν μπορούν να ρυθμίσουν εύκολα τη συμπεριφορά και την προσοχή τους. Όταν το περιβάλλον προσαρμόζεται στις ανάγκες τους, αναδεικνύονται τα δυνατά τους σημεία και ενισχύεται η μαθησιακή και κοινωνική τους ανάπτυξη.
Ενδεικτική βιβλιογραφία
-
Barkley, R. A. (2020). ADHD: A Handbook for Diagnosis and Treatment.
-
DuPaul, G., & Stoner, G. (2014).
-
Brown, T. (2013)
