Αυτισμός: Στρέφοντας το βλέμμα στους γονείς με παιδιά στο φάσμα – Μια ψυχολόγος εξηγεί

πηγη

 

«Η διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή (ΔΑΔ) του αυτιστικού φάσματος είναι το αποτέλεσμα μιας νευρολογικής διαταραχής που επηρεάζει την λειτουργία του εγκέφαλου και εκδηλώνεται με άτυπη μορφή επικοινωνίας, κοινωνικών δεξιοτήτων και ικανοτήτων για παιχνίδι και ανταποκρίσεις στις εισερχόμενες αισθητηριακές πληροφορίες» (Γκονέλα, 2008). Καθώς ο αυτισμός είναι φάσμα, παρουσιάζεται μεγάλη ετερογένεια σχετικά με τον φαινότυπο των ατόμων με αυτισμό και, ως εκ τούτου, υπάρχουν μεγάλες διαφοροποιήσεις στις γνωστικές και επικοινωνιακές τους λειτουργίες. Οι πρώτες ενδείξεις των συμπτωμάτων του αυτισμού γίνονται αντιληπτές από τους φροντιστές των παιδιών περίπου στα 3 τους έτη.

Οι γονείς – φροντιστές συχνά περιγράφουν την ζωή τους σε δυο διακριτές περιόδους: Πριν την διάγνωση του παιδιού τους και μετά.

Η διάγνωση του παιδιού έχει πολύ μεγάλη βαρύτητα, καθώς διαχωρίζει τις περιόδους της ζωής τους στο πριν, που χαρακτηρίζεται από περισσότερη ευχαρίστηση και ανεμελιά και στο μετά, που χαρακτηρίζεται από συναισθήματα αγωνίας, θλίψης και κόπωσης, όπως αναφέρουν οι γονείς.

Επιστημονικά έχει δοθεί πολύ μεγάλη έμφαση στην αναζήτηση της κατάλληλης μεθόδου – παρέμβασης, με σκοπό την καλύτερη δυνατή εξέλιξη του ατόμου με αυτισμό και την όσο το δυνατόν καλύτερη ενσωμάτωσή του στο κοινωνικό σύνολο. Αντίθετα, λίγη έμφαση έχει δοθεί στην συναισθηματική κατάσταση των φροντιστών-γονιών από την στιγμή της διάγνωσης και έπειτα. Τα στάδια της αποδοχής της διάγνωσης συχνά περιγράφονται χρησιμοποιώντας το μοντέλο της Elisabeth Kublel-Ross και είναι τα εξής:

• άρνηση,
• θυμός,
• διαπραγμάτευση,
• κατάθλιψη και
• αποδοχή, που δεν είναι απαραίτητα γραμμικά.

Το αρχικό στάδιο είναι το στάδιο της άρνησης. Χρησιμοποιείται αυτός ο μηχανισμός άμυνας, ώστε να δοθεί χρόνος στο άτομο να διατηρήσει την ομοιόστασή του και να επιτύχει την μετάβαση στη νέα συνθήκη όσο γίνεται πιο ομαλά. Σε αυτό το αρχικό στάδιο, οι άνθρωποι βιώνουν σοκ και αναζητούν απαντήσεις, συχνά από πολλούς ειδικούς, φτάνοντας στο σημείο της υπερβολής. Είναι επίσης το στάδιο που μπορεί κάποιος να νιώθει συναισθηματικά μουδιασμένος και να μην μπορεί να αναλάβει δράση.

Το επόμενο στάδιο συνειδητοποίησης είναι το στάδιο του θυμού. Ο θυμός θεωρείται μια υγιής αντίδραση, που προκύπτει από τον καταιγισμό των καινούργιων δεδομένων. Ο θυμός μπορεί να εκδηλωθεί προς πάσα κατεύθυνση: Προς στον ίδιο του τον εαυτό, αλλά και ως επιθετικότητα προς τον σύντροφο/την σύντροφο, αλλά προς τους επαγγελματίες υγείας που ανακοινώνουν την διάγνωση.

Ακολουθεί το στάδιο της διαπραγμάτευσης, κατά την διάρκεια της οποίας το υποκείμενο μπορεί να προσπαθεί να βρει τον επιστήμονα που έχει τις πολύ ειδικές γνώσεις για να βοηθήσει και ίσως να αλλάξει την διάγνωση του παιδιού τους. Μπορεί να αναζητούν το «ιδανικό» πλαίσιο, την «ιδανική» θεραπεία, που θα τους προσφέρει την λύση. Σε αυτό το στάδιο οι γονείς είναι ευάλωτοι.

Επόμενο στάδιο είναι εκείνο της κατάθλιψης. Μετά από το αρχικό σοκ, προκύπτει η βαθιά θλίψη και το πένθος. Συνειδητά ή μη, όλοι οι γονείς έχουν ένα εσωτερικό όραμα για την εξέλιξη του παιδιού τους και αυτό ακριβώς είναι που πενθούν στο στάδιο της κατάθλιψης.

Το τελευταίο στάδιο είναι το στάδιο της αποδοχής της διάγνωσης. Η διαδρομή που χρειάζεται να ακολουθηθεί είναι πιο ξεκάθαρη. Οι γονείς σε αυτό το στάδιο νιώθουν ενδυναμωμένοι να κάνουν ερωτήσεις και να πάρουν τις κατάλληλες απαντήσεις. Σε αυτό το στάδιο, οι οικογένειες που αντιμετωπίζουν αυτή την διάγνωση είναι πιο πιθανό να αναζητήσουν συναισθηματική υποστήριξη, είτε από κάποιον ειδικό, είτε από ανθρώπους με το ίδιο βίωμα.

Οι οικογένειες που καλούνται να φροντίσουν ένα παιδί με αυτισμό συχνά βιώνουν ευχάριστα συναισθήματα, καθώς το παιδί μπορεί να είναι διάνοια στα μαθηματικά ή στην
μουσική, αλλά επίσης βιώνουν προκλήσεις σε καθημερινή βάση. Μια πρόκληση είναι πως όλη η οικογένεια πρέπει να δημιουργήσει ένα πλαίσιο φιλικό προς τον αυτισμό. Όποτε ο αυθορμητισμός είναι ένα στοιχείο που οι οικογένειες εγκαταλείπουν, καθώς το σταθερό πρόγραμμα και η εκ των πρότερων ενημέρωση για οποιαδήποτε αλλαγή είναι απαραίτητα συστατικά συναισθηματικής επιβίωσης του παιδιού και κατ’ επέκταση της οικογένειας ως σύνολο. Οι κοινωνικές συγκεντρώσεις συχνά μειώνονται γι’ αυτές τις οικογένειες, επειδή μπορεί να προκαλέσουν μια ισχυρή συναισθηματική αντίδραση στο παιδί. Ενώ όλες αυτές οι προσαρμογές είναι πολύ βοηθητικές για το ίδιο το παιδί, η οικογένεια αργά ή γρήγορα περιορίζεται κοινωνικά και χάνει τον ενθουσιασμό της.

Όλες αυτές οι καθημερινές και εφ’ όρου ζωής μετατροπές αποφέρουν αλλαγές στην συναισθηματική κατάσταση των φροντιστών. Οι γονείς νιώθουν ψυχικά εξουθενωμένοι, κάτι το οποίο στα αρχικά στάδια μπορεί να μην είναι διακριτό, ούτε καν από το άτομο που το βιώνει. Τα αρχικά στάδια είναι η εύκολη κόπωση, η κοινωνική απομόνωση και η αδυναμία του ατόμου να απολαύσει δραστηριότητες που παλιότερα έβρισκε ευχάριστες. Επίσης το άτομο νιώθει θλίψη, αρνητισμό και ευερεθιστότητα σε τέτοιο βαθμό, ώστε να νιώθει πως δεν υπάρχει κάτι ιδιαίτερα καλό να περιμένει στο μέλλον. Εν τέλει, υιοθετεί ένα πεσιμιστικό σκεπτικό για τη ζωή του.

Όταν βιώσει μεγαλύτερα επίπεδα άγχους και στρες, αρχίζει να ανησυχεί υπερβολικά και να φτιάχνει καταστροφικά σενάρια. Είναι η περίοδος εκείνη όπου αντιδρούν αρνητικά σε κάθε βοηθητική πρόταση, καθώς θεωρούν πως έχουν δοκιμάσει τα πάντα και τίποτα δεν μπορεί να τους βοηθήσει. Είναι σημαντικό οι γονείς να αναγνωρίζουν τις συναισθηματικές δυσκολίες τους και να αναζητούν στήριξη, τόσο από το άμεσο περιβάλλον τους, αλλά και από ειδικούς ψυχικής υγείας. Τα οφέλη αντανακλούν σε πολλά επίπεδα. Κατ’ αρχάς, σε προσωπικό επίπεδο οι γονείς θα μπορέσουν να μοιραστούν συναισθήματα και σκέψεις σε ένα ασφαλές πλαίσιο, όπου δεν τους ασκείται κριτική και όπου το κέντρο του ενδιαφέροντος είναι εκείνοι και όχι το παιδί τους. Θα μπορέσουν να επαναπροσδιορίσουν τον ρόλο τους στην οικογένεια, αλλά και σε όλες τις ομάδες αναφοράς τους. Επιπλέον, θα ενισχυθούν όλες οι άλλες σημαντικές σχέσεις και ο γονεϊκός ρόλος κατ’ επέκταση.

Το να είναι κάποιος γονέας ενός αυτιστικού ατόμου είναι μια εμπειρία που κρύβει πολλές εκπλήξεις, αλλά και πολλές προκλήσεις. Αναγνωρίζοντας και τις δυο αυτές αντικρουόμενες πλευρές της συγκεκριμένης γονεϊκότητας, θα βοηθήσει τους γονείς να φροντίσουν καλύτερα τον εαυτό τους και να βιώσουν την ζωή τους με μεγαλύτερη ικανοποίηση και πληρότητα.

ΠΗΓΗ

Για πολλά παιδιά με ΔΕΠΥ, ο πιο μεγάλος τους αντίπαλος μέσα στο γήπεδο είναι ο εαυτός τους.

πηγη

 

Τα αθλήματα και η άσκηση μπορούν να προσφέρουν πολλά κοινωνικά και συμπεριφορικά οφέλη, αλλά δεν είναι πάντα εύκολο τα παιδιά με ΔΕΠΥ να εμπλακούν σε αυτές τις δραστηριότητες.

Για πολλά παιδιά με ΔΕΠΥ, ο πιο μεγάλος τους αντίπαλος μέσα στο γήπεδο είναι ο εαυτός τους. Δυσκολεύονται να ακολουθήσουν οδηγίες, να περιμένουν τη σειρά τους ή να διαχειριστούν την ήττα. Λόγω του ότι τα κλειδιά για την επιτυχία στον αθλητισμό είναι η δομή, η τάξη και η προσοχή, τα ίδια θέματα που τα ταλαιπωρούν στις σχολικές τάξεις μπορούν να μεγεθυνθούν στον χώρο άθλησης. Τα καλά νέα είναι ότι τα παιδιά που μεγαλώνουν και ζουν με τη ΔΕΠΥ, δεν έχουν μικρότερο δυναμικό απ' ότι οι μη διαγνωσμένοι συνομίληκοί τους. Ευτυχώς, υπάρχουν πράγματα να κάνουν οι οικογένειες για τα γεμάτα -εκρηκτική ενέργεια- παιδιά τους.

Τα οφέλη της άσκησης στα παιδιά με ΔΕΠΥ

Η άσκηση έχει αποδειχτεί, σε πολλές έρευνες, ότι έχει θετικό αντίκτυπο στην προσοχή και τη συγκέντρωση των παιδιών με ΔΕΠΥ. Η τακτική άσκηση βοηθάει στην ρύθμιση των ενδορφινών και της ντοπαμίνης, δυο χημικών νευροδιαβιβαστών του εγκεφάλου που συνεισφέρουν στο να αισθανόμαστε ευφορία, αναζωογόνηση και απόλαυση και καλή διάθεση.

«Ποιο άθλημα είναι το καλύτερο για το παιδί με ΔΕΠΥ;», «Να προτιμήσουμε ατομικό ή ομαδικό άθλημα;». Πολλές φορές είναι δύσκολο να επιλέξουμε ένα άθλημα για το παιδί μας ακόμα κι αν δεν έχει διαγνωστεί με ΔΕΠΥ. Σαφώς πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη την προσωπική επιθυμία του παιδιού, αλλά υπάρχουν ήδη κάποιες έρευνες οι οποίες μας βοηθούν σε αυτή την κατεύθυνση καθώς και η εμπειρία των ειδικών και των άλλων γονιών.

Τα παιδιά με ΔΕΠΥ τα πάνε καλύτερα όταν λαμβάνουν αρκετή ατομική προσοχή από τον προπονητή τους.

Είτε η επιλογή είναι να μπουν σε μια ομάδα, είτε ένα ατομικό άθλημα, μόνο ένας επαγγελματίας προπονητής ή γυμναστής με κατανόηση ο οποίος μπορεί να κάνει προσαρμογές και τροποποιήσεις για τα παιδιά με ΔΕΠΥ μπορεί να μεταμορφώσει ένα άθλημα σε καλή ή κακή εμπειρία για το παιδί σας. Ως γενικός κανόνας, τα παιδιά με ΔΕΠΥ τα πάνε καλύτερα όταν λαμβάνουν αρκετή ατομική προσοχή από τον προπονητή τους. Ακόμα και σε ατομικά αθλήματα, τα παιδιά με ΔΕΠΥ παίρνουν πολλά από τα κοινωνικά οφέλη του να βρίσκονται σε μια ομάδα καθώς διδάσκονται σε ομάδες με άλλα παιδιά. Το μόνο που είναι ατομικό, είναι η προσπάθεια. Στην πραγματικότητα, και οι γονείς είναι ένα από τα κλειδιά για την επιτυχία στον αθλητισμό για τα περισσότερα παιδιά με ΔΕΠΥ, ειδικά όταν είναι μικρά και επιλέγουν δραστηριότητες με τις οποίες θα ασχοληθούν. Δεν υπάρχει μαγική φόρμουλα, κανένα παιδί με ΔΕΠΥ δεν είναι ίδιο με τα άλλα. Ο αθλητισμός θα πρέπει να βοηθήσει το παιδί σας να χτίσει σχέσεις και να δουλέψει στην αυτοπεποίθησή του εκτός τάξης, όχι να επεκτείνει το άγχος και τη νευρικότητά του.

Ας δούμε λίγους πρωταθλητές που έχουν διαγνωστεί με ΔΕΠΥ:

• Μάικλ Φέλπς, ΗΠΑ, 23 χρυσά ολυμπιακά μετάλλια στην κολύμβηση
• Τιμ Χάουαρντ, ΗΠΑ, τερματοφύλακας εθν. ομάδας ποδοσφαίρου ΗΠΑ
• Λούις Σμιθ, Μ. Βρετανία, ασημένιος ολυμπιονίκης ενόργανης γυμναστικής
• Σιμόν Μπάιλς, ΗΠΑ, 4 χρυσά ολυμπιακά μετάλλια στην ενόργανη γυμναστική

Ποια αθλήματα μπορεί να κάνει ένα παιδί με ΔΕΠΥ

Τα αθλήματα που αποκαλούνται πρωταθλητές για τα παιδιά που είναι διαγνωσμένα με ΔΕΠΥ είναι οι πολεμικές τέχνες, η κολύμβηση, το τέννις, η πάλη. Πολλοί γνωστοί αθλητές και πρωταθλητές παγκόσμιας κλάσης υπήρξαν παιδιά με ΔΕΠΥ, οπότε έχουμε έναν ακόμα λόγο να προωθήσουμε τα παιδιά μας στον αθλητισμό, η ΔΕΠΥ δεν είναι κάτι που αποτρέπει το παιδί μας από το να έχει επιτυχίες. Η ΔΕΠΥ είναι διαχειρίσιμη, απαιτεί όμως πολύπλευρη, ευπροσάρμοστη στρατηγική. Η συνολική υγεία είναι ύψιστης σημασίας και περιλαμβάνει τη διατροφή, την άσκηση και τον ύπνο.

Ας δούμε τις πολεμικές τέχνες λίγο πιο λεπτομερώς τώρα. Είναι πολλά τα οφέλη που αποκομίζει κανείς από την εξάσκηση στις πολεμικές τέχνες και τα σωματικά οφέλη είναι τα πιο γνωστά:

• η ισορροπία,
• ο συντονισμός,
• η συγκέντρωση,
• η αλτικότητα,
• η αρμονία στην κίνηση και
• η ταχυδύναμη.

Πέρα από αυτά υπάρχουν οφέλη, όπως:

• η αυτοάμυνα,
• η πειθαρχία,
• η συμπόνοια,
• η ομαδικότητα,
• η ταπεινότητα και
• η αυτοεκτίμηση.

Επίσης, από τις πιο πολύτιμες πλευρές των πολεμικών τεχνών είναι τα μαθήματα κοινωνικής ευφυίας και διανοητικής πειθαρχίας. Αυτές είναι που κάνουν τη συγκεκριμένη δραστηριότητα χρήσιμη για την ανάπτυξη των ικανοτήτων που αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις της ΔΕΠΥ/ΔΔΠ, για παιδιά και ενήλικους.

Οι πολεμικές τέχνες προσφέρουν μαθήματα κοινωνικής ευφυίας και διανοητικής πειθαρχίας.

Οι πολεμικές τέχνες δεν είναι μια απλή φυσική άσκηση! Στο Kung Fu, υπάρχουν συγκεκριμένες φόρμες που διδάσκονται με σειρά, επαναλαμβάνονται καθημερινά και απομνημονεύονται. Οι μαθητές μαθαίνουν ακολουθώντας μια δομημένη ακολουθία στόχων και ανταμείβονται με τη μορφή προαγωγής επιπέδων. Μαθαίνουν λοιπόν να επιδιώκουν μακροπρόθεσμους στόχους με πολλά σκαλοπάτια. Αυτή η εξάσκηση έχει εφαρμογή για παράδειγμα στο σχολείο, καθώς διδάσκει τις ικανότητες που χρειάζεται ένας μαθητής για να είναι επιτυχημένος στην προετοιμασία του για το μάθημα, στην ολοκλήρωση των σχολικών εργασιών και την επίτευξη των σχολικών του στόχων. Η προαγωγή στο επόμενο επίπεδο παρέχει ένα τεράστιο αίσθημα ολοκλήρωσης και αυτό βοηθάει την αυτο-ωρίμανση και αυξάνει την αυτοεκτίμηση. Είναι απολύτως λογικό όταν μαθαίνεις μια αρχαία τέχνη αυτοάμυνας με δυνατές βάσεις στον σεβασμό και την πειθαρχία να επηρεάζει ουσιαστικά και άλλες πλευρές της ζωής όπου απαιτούνται τέτοια χαρακτηριστικά.

Οι πολεμικές τέχνες λοιπόν και συγκεκριμένα το Kung-Fu παρέχουν εργαλεία που επηρεάζουν την καθημερινή ζωή, την εκπαίδευση, τις σχέσεις και την κοινωνική συμπεριφορά. Η εκμάθηση της αυτοάμυνας είναι απλά το μπόνους που τα συνοδεύει. Επιπλέον, η φιλοσοφία του Kung Fu, που μεταφράζεται ως χρόνος και προσπάθεια, πρέπει να βρίσκεται στο κέντρο κάθε οικογενειακής προσέγγισης στην υπερνίκηση των προκλήσεων της ΔΕΠΥ.

Γι' αυτό η εξάσκηση στο Σαολίν κουνγκ φου είναι η τέλεια πρακτική για ένα παιδί με ΔΕΠΥ. Η εξάσκηση στο κουνγκ φου αντιμετωπίζει κάθε τομέα στον οποίο υπολείπεται ένα παιδί με ΔΕΠΥ και προσφέρει την ικανότητα να βελτιώσει τα ταλέντα του:

1. Το Kung fu είναι μια σωματική διέξοδος για το παιδί με ΔΕΠΥ. Μπορούν να χρησιμοποιήσουν την συσσωρευμένη τους ενέργεια αντί να την αφήσουν να βράζει μέσα τους, προκαλώντας την άσχημη συμπεριφορά τους. Η τακτική άσκηση είναι η μόνη φυσική θεραπεία για παιδιά με ΔΕΠΥ. Έχοντας μια σωστή σωματική διέξοδο, τα παιδιά με ΔΕΠΥ παρουσιάζουν λιγότερα συμπτώματα υπερ δραστηριότητας και μπορούν να κατευθύνουν το θυμό τους και άλλα συσσωρευμένα συναισθήματα από τα οποία μπορεί να υποφέρουν με έναν πιο θετικό τρόπο.
2. Το Kung fu διδάσκει την αυτεπίγνωση και τη σύνεση, και τα δυο απίστευτα σημαντικά για τα παιδιά με ΔΕΠΥ. Τους επιτρέπει να κοιτάξουν μέσα τους και να δουν την αληθινή αιτία για τα συναισθήματά τους όταν αισθάνονται στενοχωρημένα ή ταραγμένα. Με αρκετή εξάσκηση, μπορούν να αναπτύξουν την ικανότητα να καταλάβουν ότι η κακή συμπεριφορά είναι αχρείαστη και μπορούν να αποτρέψουν ξεσπάσματα θυμού, για παράδειγμα, από το να συμβούν.
3. Το Kung fu διδάσκει την επικέντρωση μέσω ασκήσεων αυτοσυγκέντρωσης. Το μυαλό ενός παιδιού με ΔΕΠΥ μπορεί να είναι ανακόλουθο, αλλά είναι επίσης απίστευτα εύπλαστο. Αυτό σημαίνει ότι έχει μια απίστευτη ικανότητα για αλλαγή και ανάπτυξη μέσω της επαναλαμβανόμενης άσκησης. Η απλή πράξη της επανάληψης, για παράδειγμα, μιας άσκησης με λακτίσματα, δημιουργεί νευρικές συνδέσεις στον εγκέφαλο του παιδιού που τις προγραμματίζει για να επικεντρώνονται καλύτερα και σε άλλες ασκήσεις. Με την επαναλαμβανόμενη επικεντρωμένη άσκηση, η συγκέντρωση γίνεται γενικότερα ευκολότερη.
4. Το Kung fu προσφέρει στα παιδιά την ευκαιρία να μεγαλώσουν σε ένα πολύ ενθαρρυντικό και υποστηρικτικό προς αυτά περιβάλλον. Καθώς τα παιδιά εξασκούνται, με τον καιρό συνειδητοποιούν ότι βελτιώνονται: τα λακτίσματά τους είναι πιο γρήγορα απ' ότι όταν ξεκίνησαν, συγκεντρώνονται για περισσότερη ώρα χωρίς να είναι ανήσυχα, είναι ικανά να θυμούνται όλες τις κινήσεις από τις φόρμες που μαθαίνουν και να τις επαναλαμβάνουν από την αρχή έως το τέλος. Οι προπονητές επίσης υποστηρίζουν τα παιδιά με τη συνεχή ενθάρρυνση και επιβεβαιώνουν αυτή τη βελτίωση, βαθαίνοντας την αίσθηση των παιδιών ότι είναι δυνατά και ότι έχουν τη δική τους αξία. Αυτές οι συνειδητοποιήσεις ενδυναμώνουν τα παιδιά να πιστεύουν όλο και περισσότερο στον εαυτό τους. Η αρνητική εικόνα που έχουν για τον εαυτό τους τα περισσότερα παιδιά που υποφέρουν από ΔΕΠΥ θολώνει σιγά-σιγά. Σταδιακά καταφέρνουν να δουν ότι είναι δυνατά άτομα, ικανά να πετύχουν τους στόχους που θέτουν.
5. Το Kung fu είναι διασκεδαστικό και εθιστικό για τα παιδιά με ΔΕΠΥ. Πολλά παιδιά με ΔΕΠΥ στα οποία αρέσει να παρακολουθούν παιδικά προγράμματα δράσης ή να παίζουν βιντεοπαιχνίδια βρίσκουν την ιδέα να κάνουν κουνγκ φου πολύ ελκυστική επειδή το έχουν δει στην τηλεόραση και το βρίσκουν συναρπαστικό. Τους δίνει ένα λόγο για να συγκεντρωθούν πραγματικά και να αφιερώσουν τον εαυτό τους στην εξάσκηση του κουνγκ φου επειδή, κάνοντάς το, πλησιάζουν τους φανταστικούς ήρωες που αγαπούν και θαυμάζουν. Αυτό είναι αρκετός λόγος για να κάνουν τις ασκήσεις τους. Οι ασκήσεις βέβαια στην αρχή είναι πιο απλές και γίνονται πιο σύνθετες καθώς περνάει ο καιρός, αλλά καθώς τα παιδιά έχουν επαφή με τους μεγαλύτερους αθλητές, βλέπουν που μπορούν να φτάσουν, κι αυτό είναι ιδιαίτερα συναρπαστικό αλλά και καλό κίνητρο για τα παιδιά. Αν τα παιδιά με ΔΕΠΥ διασκεδάζουν ενώ συγκεντρώνουν όλη τους την προσοχή σε κάτι, είναι ικανά να πετύχουν ραγδαία ωρίμανση.
6. Το να βρίσκονται σε ένα πρόγραμμα όπου προπονούνται και μαθαίνουν δίπλα-δίπλα με άλλα παιδιά, διαγνωσμένα ή όχι με ΔΕΠΥ, είναι επίσης σημαντικό. Όταν είναι στο σχολείο, αυτά τα παιδιά έχουν την ταμπέλα του διαφορετικού και του περίεργου επειδή έχουν διαφορετικές ανάγκες από τα περισσότερα άλλα παιδιά, κάτι που τα οδηγεί να αισθάνονται ότι είναι αποκλεισμένα, τροφοδοτώντας έναν συνεχόμενο κύκλο αρνητικών συναισθημάτων. Σε ένα περιβάλλον άθλησης, ωστόσο, όπου όλοι προσπαθούν να φτάσουν στο στόχο τους με πολλή προσπάθεια, γίνεται ξεκάθαρο ότι ακόμα κι' αν τα παιδιά με ΔΕΠΥ είναι διαφορετικά, δεν έγινε και τίποτα εφόσον προσπαθούν και επιτυγχάνουν τους στόχους τους όπως όλοι οι άλλοι. Αρχίζουν να σκέφτονται ότι δεν είναι μόνα τους στον αγώνα τους. Συνειδητοποιούν ότι υπάρχουν κι' άλλοι σαν αυτά και μπορούν όλοι να αλληλοϋποστηριχτούν και να βοηθήσουν ο ένας τον άλλο να ωριμάσει.

Καθημερινά προπονώ παιδιά με ΔΕΠ-Υ σχεδόν σε κάθε τμήμα. Όπως και με κάθε παιδί, η αρχή είναι δύσκολη, αλλά η συνέχεια είναι αυτή που επιβεβαιώνει τα οφέλη της προπόνησης: από την βελτίωση της φυσικής τους κατάστασης, στις μεγάλες αλλαγές στην κίνηση και τον συντονισμό, που ήταν και το μεγάλο στοίχημα, έως την μείωση της έντασης, την ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης και της ένταξης στην ομάδα, ο δρόμος είναι μεγάλος αλλά γεμάτος ανταμοιβές για τα παιδιά και εμένα προσωπικά. Η εξάσκηση στο κουνκ φου αλλά και η φύση της πολεμικής τέχνης βοηθούν στην εξομάλυνση των προβλημάτων και στην ανάδυση στοιχείων των παιδιών που ούτε οι γονείς, ούτε τα ίδια τα παιδιά φαντάζονταν.

Κανείς δε λέει ότι βρήκαμε πανάκεια στην πολεμική τέχνη για μια τόσο δύσκολη διαταραχή. Βρήκαμε όμως έναν σύμμαχο, και μαζί με τη δύναμη της θέλησης, την ανάγκη για περισσότερη μάθηση και την αγάπη, όλα είναι δυνατά!

Κωνσταντίνος Αθανασίου, Προπονητής Σαολίν Κουνγκ Φου
ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΙΝΕΖΙΚΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΠΟΛΕΜΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΑΧΑΡΝΩΝ

ΠΗΓΗ

 

 

 

ΔΕΠΥ: Eντοπίστηκαν διαφορές στον εγκέφαλο των παιδιών με τη διαταραχή

πηγη

 

 Χρησιμοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη για την ανάλυση εξειδικευμένων μαγνητικών τομογραφιών του εγκεφάλου εφήβων με ή χωρίς ΔΕΠΥ, οι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο εντόπισαν σημαντικές διαφορές σε εννέα περιοχές της λευκής ουσίας του εγκεφάλου των παιδιών με τη διαταραχή (RSNA)

Μοντέλο μηχανικής μάθησης εντόπισε σημαντικές διαφορές σε εννέα περιοχές της λευκής ουσίας του εγκεφάλου παιδιών με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας.

Η ΑΙ που έχει μετατραπεί στον καλύτερο… διαγνώστη διαφορετικών νόσων, φαίνεται τώρα ότι μπορεί να έχει πολύτιμη συμβολή και στη διάγνωση της άκρως συχνής στα παιδιά Διαταραχής Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ).

Ερευνητές του Τμήματος Νευροακτινολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο (UCSF) εντόπισαν με τη «χείρα βοηθείας» της ΑΙ σημαντικές διαφορές σε εννέα περιοχές της λευκής ουσίας του εγκεφάλου παιδιών με ΔΕΠΥ σε σύγκριση με παιδιά που δεν εμφάνιζαν τη διαταραχή. Τα νέα ευρήματα παρουσιάζονται σήμερα 29 Νοεμβρίου 2023 στο ετήσιο συνέδριο της Ακτινολογικής Εταιρείας Βορείου Αμερικής (RSNA).

«Πλήττει» το 5%-7% του μαθητικού πληθυσμού

Η ΔΕΠΥ είναι μια από τις συχνότερες νευροβιολογικές διαταραχές της παιδικής ηλικίας η οποία σε σημαντικό ποσοστό «ακολουθεί» το άτομο και στην ενήλικη ζωή του. Υπολογίζεται ότι εμφανίζεται στο 5%-7% του μαθητικού πληθυσμού και… προτιμά τα αγόρια (αναλογία 3 προς 1 σε σύγκριση με τα κορίτσια). Είναι αξιοσημείωτο ότι μόνο το 22% των παιδιών με ΔΕΠΥ σταματούν να παρουσιάζουν συμπτώματα κατά την ενήλικη ζωή τους – η πλειονότητα εξακολουθεί να έχει συμπτώματα και μετά τα 18 έτη με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται για την ακαδημαϊκή, την εργασιακή αλλά και την προσωπική ζωή. 

Στα άτομα με ΔΕΠΥ οι μετρήσεις ήταν σημαντικά αυξημένες σε εννέα περιοχές της λευκής ουσίας.

«Η ΔΕΠΥ συνήθως εκδηλώνεται σε μικρή ηλικία και μπορεί να έχει τρομακτική επίδραση στην ποιότητα ζωής και στην ικανότητα του ατόμου να λειτουργεί μέσα στο κοινωνικό πλαίσιο» ανέφερε ο Τζάστιν Χουίν, ερευνητής στο Τμήμα Νευροακτινολογίας του UCSF, εκ των επικεφαλής της νέας μελέτης και προσέθεσε: «Η συχνότητά της έχει μάλιστα αυξηθεί στα σημερινά παιδιά τα οποία βομβαρδίζονται καθημερινά από τα ‘έξυπνα’ κινητά τηλέφωνα και άλλες συσκευές που αποσπούν την προσοχή».

 

Πώς εκδηλώνεται

Τα παιδιά με ΔΕΠΥ εμφανίζουν προβλήματα στη συγκέντρωση και στην προσοχή, στον έλεγχο των παρορμητικών συμπεριφορών αλλά και της συνεχούς κινητικότητας. Η πρώιμη διάγνωση και παρέμβαση αποτελούν «κλειδιά» σε ό,τι αφορά τη διαχείριση της διαταραχής. «Η ΔΕΠΥ είναι τρομερά δύσκολο να διαγνωσθεί και βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε υποκειμενικά κριτήρια. Υπάρχει σίγουρα ανάγκη για πιο αντικειμενικά εργαλεία διάγνωσης. Αυτό το κενό προσπαθούμε να γεμίσουμε» είπε ο Χουίν.

Η μελέτη

Σύμφωνα με τον ερευνητή, η μελέτη αυτή είναι η πρώτη που εφαρμόζει τη μηχανική μάθηση για τον εντοπισμό δεικτών της ΔΕΠΥ σε παιδιά που συμμετέχουν στην πολυκεντρική μελέτη Adolescent Brain Cognitive Development (ABCD) Study – η μελέτη αυτή περιλαμβάνει τη διεξαγωγή απεικονιστικών εξετάσεων του εγκεφάλου όπως μια εξειδικευμένη μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου (diffusion-weighted imaging – DWI), κλινικής εξέτασης και συλλογής και άλλων δεδομένων σε περισσότερους από 11.000 εφήβους από 21 αμερικανικά ερευνητικά κέντρα. «Προηγούμενες μελέτες στις οποίες χρησιμοποιήθηκε η ΑΙ για την ανίχνευση της ΔΕΠΥ δεν ήταν επιτυχημένες εξαιτίας του μικρού δείγματος εθελοντών αλλά και της πολυπλοκότητας της διαταραχής» σημείωσε ο ερευνητής.

Μετρήσεις σε 30 περιοχές της λευκής ουσίας

Στη νέα μελέτη η ερευνητική ομάδα επέλεξε μια ομάδα 1.704 εφήβων της βάσης δεδομένων της ABCD – περιλαμβάνονταν τόσο έφηβοι με ΔΕΠΥ όσο και έφηβοι χωρίς τη διαταραχή. Με χρήση της τομογραφίας DWI οι ερευνητές πραγματοποίησαν μετρήσεις σε 30 περιοχές της λευκής ουσίας του εγκεφάλου. Συγκεκριμένα μέτρησαν πώς τα μόρια του νερού κινούνται κατά μήκος των ινών της λευκής ουσίας του εγκεφάλου.

Εκπαίδευση του ΑΙ μοντέλου

Οι μετρήσεις αυτές χρησιμοποιήθηκαν για την εκπαίδευση ενός ΑΙ μοντέλου βαθιάς μάθησης το οποίο στη συνέχεια δοκιμάστηκε σε 333 εθελοντές εκ των οποίων 193 είχαν διαγνωσθεί με ΔΕΠΥ ενώ 140 δεν είχαν τη διαταραχή.

Διαφορές στις «υπογραφές» της μαγνητικής τομογραφίας

Με τη βοήθεια της ΑΙ οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι στα άτομα με ΔΕΠΥ οι μετρήσεις ήταν σημαντικά αυξημένες σε εννέα περιοχές της λευκής ουσίας. «Αυτές οι διαφορές στις ‘υπογραφές’ της μαγνητικής τομογραφίας στα άτομα με ΔΕΠΥ δεν είχαν εντοπιστεί ποτέ πριν με τέτοια λεπτομέρεια» σημείωσε ο Χουίν και συμπλήρωσε ότι «οι ανωμαλίες που παρατηρήθηκαν στις εννέα αυτές περιοχές της λευκής ουσίας συμπίπτουν με τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ».

Βήμα προς την ανεύρεση απεικονιστικών βιοδεικτών

Οι ερευνητές σκοπεύουν να συνεχίσουν τη συλλογή δεδομένων από τους υπόλοιπους συμμετέχοντες της μελέτης ABCD και να συγκρίνουν την απόδοση και άλλων μοντέλων ΑΙ. Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με τον Χουίν «η νέα μέθοδος αποτελεί υποσχόμενο βήμα προς την ανεύρεση απεικονιστικών βιοδεικτών που θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διάγνωση της ΔΕΠΥ σε ένα αντικειμενικό, μετρήσιμο πλαίσιο».

ΠΗΓΗ

 

ΔΕΠΥ: Η μαγική και ανέξοδη μέθοδος που ενισχύει τη συγκέντρωση του παιδιού

πηγη

 

Όσο η κλινική κατανόηση της διαταραχής ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) συνεχίζει να διευρύνεται, έχει αυξηθεί το ενδιαφέρον για τον εντοπισμό νέων, χαμηλού κόστους υποστηρικτικών μέσων για τα άτομα που έχουν διαγνωστεί με τη συγκεκριμένη πάθηση. Μια τέτοια μέθοδος και τα οφέλη της διερεύνησε νεότερη μελέτη, και συγκεκριμένα την επίδραση του θορύβου και των διαφορετικών του αποχρώσεων στα παιδιά με ΔΕΠΥ. Ειδικότερα, ο λευκός και ο ροζ θόρυβος διαπιστώθηκαν ως ιδιαίτερα ευεργετικοί στην απόδοση των εργασιών μεταξύ παιδιών και νεαρών ενηλίκων με ΔΕΠΥ.

Παρότι ο λευκός θόρυβος είναι και ο πιο γνωστός, υπάρχουν και θόρυβοι σε άλλους χρωματισμούς. Αντιπροσωπεύουν έναν διαφορετικό συνδυασμό συχνοτήτων και όγκων κατά μήκος του φάσματος του ήχου, καθένας με τα δικά του ξεχωριστά χαρακτηριστικά και διαφορετική επίδραση στον εγκέφαλο. Ακριβώς όπως το λευκό φως περιλαμβάνει όλα τα χρώματα του ουράνιου τόξου, ο λευκός θόρυβος περιέχει όλες τις συχνότητες θορύβου και ακούγεται σαν ένας στατικός ήχος. Ο ροζ και ο καφέ θόρυβος είναι παρόμοιοι, αλλά με μεγαλύτερο ποσοστό χαμηλών συχνοτήτων, καθώς μοιάζουν με τον ήχο της βροχής ή ενός καταρράκτη. Τους συναντάμε στη φύση στο θρόισμα των φύλλων, τον άνεμο ή ακόμα και τον καρδιακό παλμό.

«Αν και τα αποτελέσματα είναι πολύ βελτιωμένα με τις τρέχουσες θεραπείες, η ΔΕΠΥ εξακολουθεί να μπορεί να αυξήσει δραματικά τον κίνδυνο σοβαρών και πολύπλοκων μακροπρόθεσμων αποτελεσμάτων για την υγεία, επειδή οι θεραπείες είναι μόνο εν μέρει αποτελεσματικές και η συμμόρφωση είναι δύσκολη. Θεωρείται ζωτικής σημασίας να συνεχίσουμε να διερευνούμε συμπληρωματικές και εναλλακτικές μορφές υποστήριξης για τα άτομα με ΔΕΠΥ» επισημαίνει ο Δρ Joel Nigg, Ph.D., καθηγητής ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Oregon Health & Science University (OHSU), συνδιευθυντής του Κέντρου Καινοτομίας Ψυχικής Υγείας του OHSU και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.

«Προτεραιότητά μας είναι ο εντοπισμός νέων και βελτιωμένων εργαλείων προκειμένου να ενδυναμώσουμε κάθε άτομο να ζήσει μια πιο υγιή και παραγωγική ζωή, καθώς και η παροχή τεκμηριωμένης καθοδήγησης σχετικά με δημοφιλείς ιδέες στο δημόσιο τομέα, όπως ο λευκός ή ο καφέ θόρυβος» συμπληρώνει ο καθηγητής.

ΠΗΓΗ

Τρία στα δέκα παιδιά δεν είναι «έτοιμα» για το νηπιαγωγείο – Τι φταίει

πηγη

 

Πολυάριθμες είναι οι μελέτες που έχουν πλέον υπογραμμίσει το πώς η πανδημία COVID-19 διατάραξε τη μάθηση, την ανάπτυξη και την ψυχική υγεία των παιδιών σχολικής ηλικίας. Πόσο, όμως, επηρεάστηκαν αντίστοιχα τα παιδιά προσχολικής ηλικίας;

Αν και οι μελέτες που επικεντρώνονται στα παιδιά κάτω των έξι ετών, που ανέρχονται παγκοσμίως σε 22 εκατομμύρια, είναι συγκριτικά λιγότερες, μια νεότερη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο JAMA Pediatrics, φωτίζει τις επιπτώσεις αυτές. Ειδικότερα, σύμφωνα με τα συμπεράσματα των επικεφαλής ερευνητών του Cincinnati Children’s σε συνεργασία με τα δημόσια σχολεία του Σινσινάτι, αποδεικνύεται ότι τα παιδιά προσχολικής ηλικίας δεν ήταν έτοιμα για τις πρώτες τάξεις του νηπιαγωγείου.

Τα συγκεκριμένα ευρήματα βασίστηκαν σε δεδομένα από περίπου 8.000 παιδιά νηπιαγωγείου που έλαβαν μέρος σε μια αξιολόγηση ετοιμότητας για το νηπιαγωγείο (Kindergarten Readiness Assessment – KRA-) το 2018, το 2019 και το 2021 -συμπεριλαμβανομένων 3.200 παιδιών που λαμβάνουν φροντίδα μέσω των κλινικών πρωτοβάθμιας περίθαλψης του Cincinnati Children’s.

Αυτό που διαπίστωσαν οι ερευνητές ήταν ανησυχητικό. Μόνο το 30% (ή 3 στους 10) των μαθητών των δημόσιων σχολείων του Σινσινάτι αξιολογήθηκαν ως ικανοί για το νηπιαγωγείο το 2021, μια σημαντική μείωση από το 40% (ή 4 στους 10) που αξιολογήθηκαν ως έτοιμοι το 2018. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ένα παρόμοιο μοτίβο στα 3.200 παιδιά που λαμβάνουν φροντίδα μέσω των χώρων πρωτοβάθμιας περίθαλψης του Cincinnati Children’s: το 21,5% κρίθηκε έτοιμο να μάθει το 2021 σε σύγκριση με το 32% το 2018.

ΠΗΓΗ

Αυτισμός: Οι διαταραχές του μεταβολισμού αποκαλύπτουν τα μυστικά του φάσματος

πηγη

Σημαντικά βήματα στην κατανόηση των μεταβολικών αλλαγών που συνδέονται με τη διαταραχή του φάσματος του αυτισμού (ΔΦΑ), η οποία εκδηλώνεται μεταξύ της γέννησης και της μετέπειτα παιδικής ηλικίας, έκανε μια ομάδα ερευνητών από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια. Η πρωτοποριακή μελέτη, που δημοσιεύεται στο Communications Biology, εντοπίζει μια ομάδα βιοχημικών μονοπατιών ως βασικούς παράγοντες, ανοίγοντας ενδεχομένως το δρόμο για έγκαιρη ανίχνευση και αποτελεσματικές προληπτικές στρατηγικές για τον αυτισμό.

«Κατά τη γέννηση, η φυσική εμφάνιση και η συμπεριφορά ενός παιδιού που θα αναπτύξει αυτισμό τα επόμενα χρόνια είναι δυσδιάκριτες. Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι η πορεία προς τον αυτισμό δεν είναι προκαθορισμένη κατά τη γέννηση», σχολίασε ο Robert Naviaux, M.D., Ph.D., καθηγητής στα Τμήματα Ιατρικής, Παιδιατρικής και Παθολογίας της Ιατρικής Σχολής του UC San Diego. «Αρχίζουμε να μαθαίνουμε για τη δυναμική που διέπει τη μετάβαση από τον κίνδυνο στην πραγματική εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων του αυτισμού. Η έγκαιρη διάγνωση ανοίγει τη δυνατότητα έγκαιρης παρέμβασης και βέλτιστων αποτελεσμάτων», πρόσθεσε ο ειδικός.

Ο αυτισμός είναι μια σύνθετη αναπτυξιακή διαταραχή, που χαρακτηρίζεται από δυσκολίες στην κοινωνικοποίηση και την επικοινωνία, καθώς και από επαναλαμβανόμενες ή/και περιοριστικές συμπεριφορές. Για την πλειονότητα των ατόμων, ο αυτισμός ισοδυναμεί με σημαντική αναπηρία, με μόνο το 10-20% των παιδιών που διαγιγνώσκονται πριν από την ηλικία των 5 ετών να είναι σε θέση να ζήσουν αυτόνομα ως ενήλικες.

Ενώ είναι γνωστό ότι υπάρχει ισχυρή γενετική προδιάθεση, οι περιβαλλοντικοί παράγοντες επηρεάζουν επίσης σημαντικά τη σοβαρότητα και την ανάπτυξη της διαταραχής. Η ανάπτυξη του αυτισμού έγκειται στην αλληλεπίδραση αυτών των παραγόντων σε πραγματικό χρόνο. Μελετώντας την αναπτυξιακή βιολογία του μεταβολισμού και τον τρόπο με τον οποίο διαφέρει στον αυτισμό, αναδύονται νέες γνώσεις σχετικά με τη συγκεκριμένη, καθώς και άλλες αναπτυξιακές διαταραχές.

ΠΗΓΗ

Το 2016, ήρθα πρώτη φορά σε επαφή με παιδί που έχει αυτισμό. Ήταν η τρίτη χρονιά που ήμουν ομαδάρχισσα σε κατασκήνωση της Χαλκιδικής, το σπιτάκι μου αποτελούνταν από μικρά αγόρια ηλικίας, 5-8 χρονών, εκεί γνώρισα τον Γ. Ο Γ. , ήταν το πιο τρυφερό παιδί που έχω συναντήσει ποτέ, δεν μιλούσε, ήταν υπερκινητικός, λάτρευε τους πλαστικούς δεινόσαυρους τους οποίους και κρατούσε στα χέρια του, όταν θύμωνε χτυπούσε τις παλάμες του μεταξύ τους και καμία φορά κλωτσούσε τα πόδια του, ήταν πάντα χαμογελαστός ταυτόχρονα νευρικός, μουρμούριζε μόνος του και ζωγράφιζε πράγματα που έβλεπε. Αγαπούσε πολύ το νερό και προσπαθούσε να ενσωματωθεί με τα άλλα αγόρια. Ο καλύτερος του φίλος ήταν ο Θ. ο οποίος είχε διάσπαση προσοχής. Αυτοί οι δύο κυκλοφορούσαν χέρι-χέρι, σαν να ανακάλυπταν την ίδια στιγμή τον κόσμο. Ο Γ. όταν ήταν υπερβολικά χαρούμενος, σε έσφιγγε στην αγκαλιά του. Ήταν από τα παιδιά που έλαβε τρομερή αγάπη στο σπίτι και την έδινε απλόχερα αν αισθανόταν ασφαλείς. Θυμάμαι όταν μπήκε στο σπιτάκι μας, εγώ καθόμουν στο κρεβάτι, η φροντίστρια του, μας σύστησε, και μου αγκάλιασε τα γόνατα. Θύμωνε με εκφράσεις και έκανε σπαστικές κινήσεις και όταν του έλεγες 1,2,3 ηρεμώ, 1,2,3 σταματώ ηρεμούσε. Ο Γ. ήταν το παιδί που θα ήθελα να κάνω παρέα αν ήταν στην ηλικία μου, το βράδυ πριν κοιμηθεί ήταν εκείνος που μου έκανε αγκαλιά χαμογελώντας. Είναι ο λόγος που κατάλαβα πως τα πράγματα που φαίνονται απλά σε εμάς για άλλους είναι αγώνας ζωής. Παρά το γεγονός ότι ο αυτισμός αυξάνεται παγκοσμίως, παραμένει στην αφάνεια, αποτελεί ταμπού και πολλές φορές αφορμή για bullying. Μόνο στην Αμερική, 1 στα 110 παιδιά έχει κάποια μορφή αυτισμού, μια αύξηση της τάξεως του 600% κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Η προσεκτική έρευνα καταδεικνύει ότι μόνο εν μέρει αυτή η αύξηση μπορεί να δικαιολογηθεί από τη βελτίωση στα διαγνωστικά μέσα και από την αύξηση της ευαισθητοποίησης. Παράλληλα, σύμφωνα με τις μελέτες, ο αυτισμός είναι τρεις με τέσσερις φορές πιο συχνός στα αγόρια από ότι στα κορίτσια. Περισσότερα παιδιά διαγιγνώσκονται με αυτισμό από ότι συνολικά με καρκίνο παιδικής ηλικίας, με νεανικό διαβήτη ή με AIDS. Tα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι τα ποσοστά εμφάνισης μορφής αυτισμού αυξάνονται κατά 10 με 17 τοις εκατό ετησίως. Δεν υπάρχει καμία επιβεβαιωμένη εξήγηση για αυτή τη συνεχή αύξηση, αν και οι καλύτερες διαγνωστικές μέθοδοι και η περιβαλλοντική επίδραση θεωρούνται οι δύο πιο σημαντικοί λόγοι. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας το 2017 ανακήρυξε τον Αυτισμό ως την υπ ’αριθμόν ένα Παγκόσμια επιδημία. Μια Πανδημία που δεν αντιμετωπίζεται ούτε με μέτρα πρόληψης και προστασίας, ούτε με εμβόλιο, χωρίς όμως να είναι μεταδοτική. Παρ’ όλα αυτά δεν έχει τύχει της δέουσας προσοχής από την πολιτεία, αλλά ούτε και από την επιστημονική κοινότητα. Πόσο μάλλον από την κοινωνία , τη στιγμή που πολλές φορές δύσκολα γίνεται αποδεκτός ο Αυτισμός ακόμα και από την ίδια την οικογένεια.. Διαβάστε περισσότερα εδώ: https://parallaximag.gr/thessaloniki-news/eidikoi-paidagogoi-mas-exigoyn-ti-simainei-o-aytismos-gia-ekeinoys

Αναπτυξιακές διαταραχές, αυτισμός και θεραπείες στο νερό

πηγη

 Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερες μελέτες υποδεικνύουν την ευεργετική επίδραση του υγρού στοιχείου και των ιδιοτήτων του, όπως η υδροστατική πίεση και η άνωση, στα άτομα με αναπηρία, ειδικότερα στα παιδιά με Αναπτυξιακές Διαταραχές και με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος. 

Ειδικότερα, μελέτη Αμερικανών ερευνητών αναδεικνύει τα ευεργετικά οφέλη της εργοθεραπευτικής παρέμβασης στο νερό, μέσω του προγράμματός τους.

Επιπλέον, άλλες μελέτες επισημαίνουν βελτίωση σε συγκεκριμένες δεξιότητες και διαφορετικά οφέλη της θεραπείας στο νερό, ειδικότερα για παιδιά με αναπτυξιακές διαταραχές, όπως η μείωση του άγχους, καθώς και η αισθητηριακή ρύθμιση και η αύξηση του χρόνου βλεμματικής επαφής.

Ακόμη, ένας μεγάλος αριθμός από δεδομένα, δίνει ισχυρότατες ενδείξεις πως οι θεραπείες σε υδάτινο περιβάλλον επιδρούν θετικά στη μείωση των συμπεριφορών που σχετίζονται με τη Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος, τη μείωση των στερεοτυπικών συμπεριφορών, καθώς επίσης και τη βελτίωση του γνωστικού επιπέδου, των επικοινωνιακών δεξιοτήτων, αλλά και του κινητικού συντονισμού.
«Αναφορικά με τη λογοθεραπεία στο νερό και την κατάκτηση γλωσσικών και λεκτικών δεξιοτήτων, το πρώτο και μοναδικό μέχρι σήμερα πρόγραμμα παγκοσμίως, με ερευνητικά δεδομένα, είναι το A.S.L.T program. 

Αποτελεί το 1ο πρόγραμμα λογοθεραπευτικής παρέμβασης στο νερό, -με ερευνητικά δεδομένα παγκοσμίως- το οποίο έχει αποδεδειγμένα ταχύτερα και καλύτερα αποτελέσματα στην κατάκτηση του λόγου και της ομιλίας. Απευθύνεται σε ένα πολύ μεγάλο ποσοστό παιδιών, προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος και κατ’ επέκταση με αναπτυξιακές διαταραχές, αλλά και γενικότερα δυσκολιών κατανόησης, έκφρασης και επικοινωνίας.
Η εκμετάλλευση του υγρού στοιχείου και των ιδιοτήτων του όπως η υδροστατική πίεση, η άνωση, η θερμότητα κ.λπ., δημιουργούν μία πνευματική ανάταση, καθώς επίσης συμβάλλουν στη μείωση των αισθητηριακών, την αύξηση του χρόνου προσοχής και συγκέντρωσης και άλλων καθοριστικών για την παρέμβαση τομέων» εξηγεί ο κ. Σταμάτης Σουρβίνος, Αντιπρόεδρος του Σωματείου Λογοθεραπευτών – Λογοπεδικών Ελλάδος, εμπνευστής και ιδρυτής του A.S.L.T. program και προσθέτει: «Επίσης, το υδάτινο περιβάλλον, όπως είναι εύκολα αντιληπτό, αποτελεί για το συντριπτικό ποσοστό των παιδιών, έναν εξαιρετικά ενισχυτικό παράγοντα, με πληθώρα δραστηριοτήτων που καθιστούν την παρέμβαση μία ευχάριστη διαδικασία και έχουν ως αποτέλεσμα την ταχύτερη κατάκτηση δεξιοτήτων. Επιπλέον, το γεγονός πως το συγκεκριμένο πρόγραμμα εκτός από τα οφέλη των φυσικών ιδιοτήτων του υγρού στοιχείου, διέπεται και από συγκεκριμένα πρωτόκολλα παρέμβασης/δραστηριοτήτων καθώς και από προσαρμοσμένο υλικό στο νερό, στοιχεία τα οποία συμβάλλουν καθοριστικά στην αποτελεσματικότητά του».

Το A.S.L.T. program παρέχεται, αποκλειστικά στην Ελλάδα, στις εγκαταστάσεις του κλειστού κολυμβητηρίου του Ο.Α.Κ.Α. από τον κ. Σουρβίνο και τους συνεργάτες του, ενώ οι υπόλοιπες παρεμβάσεις στις εγκαταστάσεις του A.S.L.T. Center στη περιοχή της Νέας Φιλαδέλφειας, από τον ίδιο και τους συνεργάτες του. 

Δίκτυο Πιστοποιημένων Λογοθεραπευτών στο A.S.L.T

Επίσης διαμορφώνεται ένα Πανελλαδικό δίκτυο Πιστοποιημένων Λογοθεραπευτών στο A.S.L.T program, καθώς και στην Κύπρο.
Μετά την ολοκλήρωση δύο κύκλων Πιστοποίησης στο A.S.L.T program, ανακοινώθηκε και ο 3ος κύκλος Πιστοποιήσεων, τον Οκτώβριο του 2024,στο 1ο Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Λογοθεραπευτικής Παρέμβασης στο Νερό παγκοσμίως. Τα πρώτα, αλλά και μοναδικά έως σήμερα ερευνητικά δεδομένα, για την αποτελεσματικότητά της λογοθεραπευτικής παρέμβασης στο νερό, αφορούν αποκλειστικά το A.S.L.T. program.
Οι υπεύθυνοι του προγράμματος αναζητούν επαγγελματίες λογοθεραπευτές, οι οποίοι θα εκπαιδευτούν και θα αποτελέσουν πιστοποιημένους συνεργάτες, που θα εποπτεύονται και θα έχουν τη στήριξη του. Στόχος να έχουν τη δυνατότητα παροχής υψηλής ποιότητας υπηρεσιών λογοθεραπείας στο νερό, έχοντας πλήρη κατάρτιση του προγράμματος. 

Πιο συγκεκριμένα, η πιστοποίηση θα περιλαμβάνει τους παρακάτω βασικούς τομείς (σε θεωρητικό αλλά και πρακτικό επίπεδο, με εκπαίδευση αλλά και εξέταση σε όλους τους τομείς):

• Εκπαίδευση προσαρμοσμένης κολύμβησης
• ισαγωγή και Ανάλυση των ερευνητικών δεδομένων
• Λογοθεραπευτική Παρέμβαση στο Νερό: Τομείς παρέμβασης, Πρωτόκολλα Παρέμβασης, Υλικό και Πιστοποίηση Πρώτων βοηθειών

«Επιπλέον, όλοι οι πιστοποιημένοι συνεργάτες θα λάβουν το, προσαρμοσμένο στις ανάγκες του υγρού στοιχείου, οπτικοποιημένο υλικό παρέμβασης το οποίο είναι απαραίτητο για την παροχή των υπηρεσιών του A.S.L.T. program. Το συγκεκριμένο υλικό αποτελεί και το μοναδικό υλικό του οποίου η καταλληλόλητα έχει μετρήσιμα ερευνητικά δεδομένα αναφορικά με τη λογοθεραπευτική παρέμβαση στο νερό» καταλήγει ο κ. Σουρβίνος. 

ΠΗΓΗ

 

 

 

 

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει τους ειδικούς να εντοπίσουν νήπια που ενδέχεται να βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού

πηγή

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει τους ειδικούς να εντοπίσουν νήπια που ενδέχεται να βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού, σύμφωνα με ερευνητές οι οποίοι ανέπτυξαν ένα σύστημα προσυμπτωματικού ελέγχου, το οποίο πετυχαίνει 80% ακρίβεια. 

«Χρησιμοποιώντας το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης, είναι δυνατόν να αξιοποιηθεί η χρήση των διαθέσιμων πληροφοριών και η έγκαιρη αναγνώριση ατόμων με αυξημένη πιθανότητα για αυτισμό, ώστε να λάβουν νωρίτερα διάγνωση και βοήθεια» δήλωσε η Δρ Κριστίνα Τάμιμις, συν-συγγραφέας της μελέτης από το Ινστιτούτο Karolinska στη Σουηδία όπως αναφέρεται σε σχετικό δημοσίευμα του Guardian. Ωστόσο, η Δρ Τάμιμις πρόσθεσε ότι ο αλγόριθμος δεν μπορεί να διαγνώσει τον αυτισμό, καθώς η διάγνωση θα πρέπει να γίνει με κλινικές μεθόδους οι οποίες θεωρούνται το «χρυσό πρότυπο».

Οι ερευνητές της μελέτης, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Jama Network Open», αξιοποίησαν δεδομένα από ένα αμερικανικό ερευνητικό πρόγραμμα με την κωδική ονομασία Spark, το οποίο περιλαμβάνει πληροφορίες από 15.330 παιδιά με αυτισμό και 15.330 χωρίς τη διαταραχή. Η ομάδα εστίασε σε έναν συνδυασμό 28 διαφορετικών παραμέτρων που βασίστηκαν σε πληροφορίες που ανέφεραν οι γονείς των νηπίων σε ιατρικά ερωτηματολόγια που συμπλήρωσα.

 Στη συνέχεια δημιούργησαν μοντέλα μηχανικής μάθησης που αναζήτησαν διαφορετικά μοτίβα σε συνδυασμούς αυτών των χαρακτηριστικών μεταξύ αυτιστικών και μη αυτιστικών παιδιών. Αφού ανέπτυξε και δοκίμασε τέσσερα διαφορετικά μοντέλα, η ομάδα επέλεξε το πιο ελπιδοφόρο και το δοκίμασε σε ένα επιπλέον σύνολο δεδομένων από 11.936 συμμετέχοντες, εκ των οποίων, οι 10.476 είχαν διαγνωστεί με αυτισμό. 

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, συνολικά, το μοντέλο αναγνώρισε σωστά 9.417 (78,9%) συμμετέχοντες με ή χωρίς διαταραχή του φάσματος του αυτισμού, με ακρίβεια 78,5% για παιδιά ηλικίας έως δύο ετών, 84,2% για παιδιά ηλικίας δύο έως τεσσάρων ετών και 79,2% για ηλικίας τεσσάρων έως 10 ετών. Μια άλλη δοκιμή με ένα άλλο σύνολο δεδομένων που περιλάμβανε 2.854 άτομα με αυτισμό, έδειξε ότι το μοντέλο αναγνώρισε σωστά το 68%. Η ερευνήτρια σημείωσε ότι το δεύτερο σύνολο δεδομένων ήταν ελλιπές, γεγονός που επηρέασε την απόδοση του μοντέλου.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά για τις προβλέψεις του μοντέλου αφορούσαν προβλήματα στη διατροφή, την ηλικία κατά την οποία το παιδί έφτιαξε μεγάλες προτάσεις και την ηλικία του πρώτου χαμόγελου. Η ομάδα πρόσθεσε ότι το μοντέλο έτεινε να εντοπίζει τον αυτισμό σε άτομα με πιο σοβαρά συμπτώματα και γενικότερα αναπτυξιακά προβλήματα.

Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί προειδοποιούν ότι η ικανότητα του μοντέλου να αναγνωρίζει σωστά τα μη αυτιστικά άτομα ήταν μόνο 80%, που σημαίνει ότι το 20% μπορεί να είχε επισημανθεί εσφαλμένα ως αυτιστικό. Σημείωσαν επίσης ότι η πίεση για έγκαιρη διάγνωση θα μπορούσε να είναι προβληματική, καθώς είναι δύσκολο να ξεχωρίσουμε ποια παιδιά μπορεί να έχουν σοβαρή αναπηρία και ποια θα αναπτυχθούν κανονικά με το χρόνο.

Η εφαρμογή ψυχιατρικών ετικετών σε παιδιά κάτω των δύο ετών, η οποία είναι βασισμένη σε περιορισμένα στοιχεία, μπορεί να είναι πρόωρη και επικίνδυνη, επισήμανε η καθηγήτρια Τζίνι Ράσελ από το Πανεπιστήμιο του Έξετερ. 

ΠΗΓΗ

 

Τα δίγλωσσα νήπια έχουν ένα γνωστικό πλεονέκτημα;

πηγη

 

Μια νέα μελέτη έχει διαπιστώσει ότι τα δίγλωσσα νήπια έχουν ένα γνωστικό πλεονέκτημα έναντι των μονόγλωσσων συνομηλίκων τους.

Ερευνητές από τα πανεπιστήμια Concordia του Μόντρεαλ και York του Τορόντο συνεργάστηκαν σε έρευνα στο πλαίσιο της οποίας έγινα σειρά εξετάσεων σε 63 δίγλωσσα νήπια και νήπια που μιλούν μια γλώσσα.

Η καθηγήτρια του Concordia Νταϊάν Πουλέν Ντυμπουά (Diane Poulin-Dubois) λέει πως τα παιδιά που εκτέθηκαν στις δύο γλώσσες (αγγλικά-γαλλικά) από τη βρεφική ηλικία ξεπέρασαν όσα μιλούσαν μια γλώσσα σε δραστηριότητες που σχετίζονται με τη συγκέντρωση της προσοχής.

«Το να εκτίθενται τα μικρά παιδιά σε μια δεύτερη γλώσσα νωρίς κατά την ανάπτυξή τους παρέχει ένα δίγλωσσο πλεονέκτημα που ενισχύει τον έλεγχο της προσοχής τους», ανέφερε σε άρθρο για την έρευνά της η Πουλέν-Ντυμπουά.

«Το μικρό πλεονέκτημα που παρατηρήσαμε στα δίγλωσσα νήπια 24 μηνών οφείλεται πιθανότατα στο γεγονός ότι τα παιδιά ακούνε προσεκτικά και μετά χρησιμοποιούν τις δύο γλώσσες κατά περίπτωση».

Η Πουλέν-Ντυμπουά αναφέρει επίσης ότι από την ηλικία των δύο ετών, τα δίγλωσσα παιδιά είχαν μάθει ήδη το λεξιλόγιο σε καθεμία από τις δύο γλώσσες τους. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα παιδιά είχαν κάποια εμπειρία εναλλαγής της χρήσης των δύο γλωσσών.

Η μελέτη δείχνει επίσης ότι τα γνωσιακά πλεονεκτήματα της διγλωσσίας είχαν έρθει νωρίτερα από ό,τι είχαν δείξει προηγούμενες μελέτες, πρόσθεσε.

Στην έρευνα συμμετείχε το Πανεπιστήμιο της Προβηγκίας στη Γαλλία και το άρθρο σχετικά με αυτή δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση Experimental Child Psychology.

Τα 30 από τα 63 παιδιά θεωρήθηκαν ότι γνώριζαν μόνο μια γλώσσα γιατί το 80% της έκθεσής τους ήταν σε μία κυρίαρχη γλώσσα. Τα υπόλοιπα παιδιά θεωρήθηκαν δίγλωσσα.

Οι κυρίαρχες γλώσσες των παιδιών της έρευνας ήταν η αγγλική και η γαλλική.

Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το Καναδικό Δίκτυο Έρευνας Γλώσσας και Γραμμάτων, το Ερευνητικό Συμβούλιο Φυσικών Επιστημών και Μηχανικής καθώς και το Αμερικανικό Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας.

ΠΗΓΗ

 

Πόση ποσότητα φρούτων/λαχανικών πρέπει να τρώνε τα παιδιά μας;

πηγη

 

Μερικοί γονείς, στην αγωνία τους να διασφαλίσουν τη σωστή διατροφή για τα παιδιά τους, συγχέουν την έννοια της σωστής ποσότητας κατανάλωσης φρούτων/λαχανικών με τις μεγάλες μερίδες φρούτων και λαχανικών ανά γεύμα. Με άλλα λόγια, «όσο μεγαλύτερη μερίδα λαχανικών του ετοιμάσω ανά γεύμα, τόσο πιο καλό του κάνω».

Διατρέχουμε τον κίνδυνο, βάσει αυτής της λογικής, να δώσουμε λάθος εντυπώσεις στα παιδιά για το μέγεθος των μερίδων; Ή δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας; 

Τα φρούτα και τα λαχανικά μας κάνουν καλό!

Κατ’ αρχήν καθιστούμε σαφές ότι τα παιδιά πρέπει να καταναλώνουν αρκετά φρούτα/λαχανικά, διότι παίζουν σημαντικό ρόλο ως πηγές βιταμινών Α και C (απαραίτητες για την καταπολέμηση ιώσεων και κρυολογημάτων), ιχνοστοιχείων και φυτικών ινών. Τα παραπάνω θρεπτικά συστατικά βοηθούν στην ανάπτυξη των παιδιών και βελτιώνουν το ανοσοποιητικό τους σύστημα.

Πέρα όμως από τα παιδιά, αποδεικνύεται από μεγάλο αριθμό μελετών, ότι η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο καρδιοπαθειών, κάποιων μορφών καρκίνου (όπως καρκίνος του παχέος εντέρου) και υπέρτασης, σε ενηλίκους. Ο Αμερικανικός Καρδιολογικός Σύλλογος, υποστηρίζει ότι η υιοθέτηση σωστών διατροφικών συνηθειών κατά την παιδική ηλικία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο για την απόκτηση του επιθυμητού σωματικού βάρους στην ενήλικη ζωή.

Πόση ποσότητα φρούτων/λαχανικών πρέπει να τρώνε τα παιδιά μας;

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει την κατανάλωση κατά μέσο όρο 5 μερίδων φρούτων και λαχανικών ημερησίως στην παιδική ηλικία. Βέβαια, ο αριθμός των μερίδων ποικίλει ανάλογα με την ηλικία του παιδιού. Όσο μεγαλώνει, συστήνονται περισσότερες μερίδες.

Συγκριμένα, η ημερήσια κατανάλωση διαμορφώνεται σύμφωνα με την παρακάτω κλίμακα. Για παιδιά:

1-3 χρονών, 2 μερίδες φρούτων και 1 μερίδα λαχανικών
4-8 χρονών, 2 μερίδες φρούτων και 2 μερίδες λαχανικών, και
9-18 ετών, 3 μερίδες λαχανικών και 2 μερίδες φρούτων.

Tι εννοούμε όμως με την έννοια, «Μερίδα»;

Μερικά παραδείγματα μερίδας φρούτων (ενδεικτικά*):

Ένα μικρό μήλο, αχλάδι, πορτοκάλι, μπανάνα ή ροδάκινο
12 ρώγες σταφυλιού
5-6 μέτριες φράουλες ή 3 μεγάλες
Ένα μικρό ποτήρι χυμού (χωρίς προσθήκη ζάχαρης)
2-3 κουταλιές κομπόστα
2 κουταλιές της σούπας σταφίδες
3 αποξηραμένα βερίκοκα, δαμάσκηνα ή σύκα

Μερικά παραδείγματα μερίδας λαχανικών (ενδεικτικά*):

2 κουταλιές αρακάς, φασόλια χάντρες ή καλαμπόκι
2 κομμάτια μπρόκολο
1 καρότο
1 μικρή ντομάτα ή 4 μικρά ντοματάκια
7-8 φέτες αγγουριού ή ένα μικρό αγγουράκι

Για περισσότερες πληροφορίες και επιλογές απευθυνθείτε στο διατροφολόγο σας.

Πως μπορούμε να εντάξουμε στη διατροφή των παιδιών τα φρούτα/λαχανικά αποτελεσματικά;

Παρά τη γνωστή ωφελιμότητά τους για την υγεία των παιδιών, μελέτες δείχνουν ότι πολλά παιδιά στις ΗΠΑ αλλά και στην Ευρώπη δεν καταφέρνουν να φτάσουν τις διατροφικές συστάσεις όσον αφορά τα τρόφιμα αυτά. Οι γονείς αλλά και οι υπεύθυνοι φροντίδας παιδιών θα πρέπει να χρησιμοποιούν στρατηγικές οι οποίες θα βοηθήσουν στην αύξηση πρόσληψής τους και στην ενίσχυση υγιεινών διατροφικών συνηθειών μακροπρόθεσμα.

Μελέτες που εξετάζουν στρατηγικές ένταξης φρούτων και λαχανικών στο παιδικό διαιτολόγιο.

Πρόσφατη έρευνα στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια από τον Kral et al.(2010) σε παιδιά 5 και 6 χρονών μελέτησε πως επηρεάστηκε η πρόσληψη φρούτων και λαχανικών χρησιμοποιώντας τα ως συνοδευτικά πιάτα σε ένα κυρίως γεύμα. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι διπλασιάζοντας το μέγεθος της μερίδας φρούτων και λαχανικών, τα παιδιά αύξησαν την πρόσληψή τους σε φρούτα, αλλά όχι στα λαχανικά, μειώνοντας παράλληλα την πρόσληψη του κυρίως γεύματος. Τα φρούτα είναι περισσότερο αποδεκτά από τα παιδιά, λόγω της γλυκύτητας και της εύκολης διαθεσιμότητας τους.

Επακόλουθη έρευνα από τον Mathias et al. (2009), έδειξε ότι όταν στα παιδιά σερβίρονταν βρασμένα λαχανικά με βούτυρο και αλάτι, αυξήθηκε η πρόσληψη λαχανικών όταν διπλασιάστηκαν οι μερίδες. Τριπλασιάζοντας όμως την ποσότητα των λαχανικών, δεν παρουσιάστηκε καμία διαφορά στην πρόσληψη τους από τα παιδιά σε σχέση με το διπλασιασμό της μερίδας.

Συμπερασματικά, διαπιστώνουμε ότι είναι σημαντικό να διαπαιδαγωγήσουμε τα παιδιά μας να συμπεριλαμβάνουν τα φρούτα και τα λαχανικά στο καθημερινό τους διαιτολόγιο, χρησιμοποιώντας στρατηγικές, όπως για παράδειγμα τα ροφήματα φρούτων και λαχανικών, που θα βοηθήσουν στην αύξηση της πρόσληψής τους. Θα πρέπει να κατανοήσουν ότι τα λαχανικά και τα φρούτα θα πρέπει να αποτελούν συνοδευτικά πιάτα όλων των βασικών γευμάτων, παράλληλα όμως καλό είναι να μην ξεπερνούν τις συνιστώμενες ημερήσιες προσλήψεις ανάλογα με την ηλικία του παιδιού.

ΠΗΓΗ