 |
| πηγη |
Χρόνος ανάγνωσης: 6 λεπτά
«Πρόσεχε!», «Συγκεντρώσου!», «Πάλι αλλού κοιτάς!». Αυτές είναι μερικές από τις πιο συνηθισμένες φράσεις που ακούει καθημερινά ένα παιδί το οποίο δυσκολεύεται να διατηρήσει την προσοχή του. Οι περισσότεροι γονείς χρησιμοποιούν αυτές τις εκφράσεις με καλή πρόθεση, πιστεύοντας ότι θα βοηθήσουν το παιδί να συγκεντρωθεί. Στην πραγματικότητα όμως, όσο περισσότερο πιέζεται ένα παιδί, τόσο πιο δύσκολο γίνεται για τον εγκέφαλό του να οργανώσει τη σκέψη του και να διατηρήσει την προσοχή του.
Η συγκέντρωση δεν είναι κάτι που ενεργοποιείται με μια εντολή. Δεν αρκεί να πούμε σε ένα παιδί «πρόσεχε» για να μπορέσει να συγκεντρωθεί. Η προσοχή αποτελεί μια πολύπλοκη γνωστική λειτουργία που επηρεάζεται από την ηλικία, την κούραση, τα συναισθήματα, το περιβάλλον και τις εκτελεστικές λειτουργίες του εγκεφάλου. Όταν ένα παιδί δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί, συνήθως χρειάζεται υποστήριξη και όχι περισσότερες παρατηρήσεις.
Το πρώτο βήμα είναι να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον που ευνοεί τη συγκέντρωση. Ένα γραφείο γεμάτο παιχνίδια, ανοιχτή τηλεόραση, συνεχείς ειδοποιήσεις από ηλεκτρονικές συσκευές ή έντονοι θόρυβοι λειτουργούν ως ισχυροί περισπασμοί. Όσο περισσότερα ερεθίσματα δέχεται ο εγκέφαλος, τόσο δυσκολότερο είναι να παραμείνει εστιασμένος σε μία μόνο δραστηριότητα. Ένας απλός, οργανωμένος και ήσυχος χώρος μπορεί να κάνει πολύ μεγαλύτερη διαφορά από όση φανταζόμαστε.
Εξίσου σημαντικό είναι να προσαρμόζουμε τις απαιτήσεις μας στην ηλικία του παιδιού. Ένα παιδί επτά ή οκτώ ετών δεν μπορεί να παραμείνει απόλυτα συγκεντρωμένο για μία ώρα συνεχόμενα. Οι μικρότερες περίοδοι εργασίας, με ενδιάμεσα σύντομα διαλείμματα, είναι πολύ πιο αποτελεσματικές. Όταν το παιδί γνωρίζει ότι μετά από λίγη προσπάθεια θα έχει λίγο χρόνο να ξεκουραστεί ή να κινηθεί, συνεργάζεται πιο εύκολα και διατηρεί καλύτερα την προσοχή του.
Η σωματική κίνηση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους συμμάχους της συγκέντρωσης. Πολλοί γονείς θεωρούν ότι για να συγκεντρωθεί ένα παιδί πρέπει να κάθεται απολύτως ακίνητο. Ωστόσο, ιδιαίτερα για παιδιά μικρότερης ηλικίας ή για παιδιά με ΔΕΠΥ, η σύντομη κίνηση πριν από τη μελέτη βοηθά τον εγκέφαλο να οργανωθεί καλύτερα. Ένας μικρός περίπατος, λίγα άλματα, ποδήλατο ή παιχνίδι στην αυλή μπορούν να βελτιώσουν αισθητά την προσοχή.
Η σωστή επικοινωνία παίζει επίσης καθοριστικό ρόλο. Αντί να λέμε συνεχώς «συγκεντρώσου», είναι πιο βοηθητικό να δίνουμε συγκεκριμένες οδηγίες. Για παράδειγμα, μπορούμε να πούμε: «Ας διαβάσουμε μαζί αυτή την παράγραφο και μετά θα μου πεις τι κατάλαβες». Έτσι, το παιδί γνωρίζει ακριβώς ποιος είναι ο στόχος του και δεν νιώθει ότι δέχεται μια γενική επίπληξη.
Ένα ακόμη συχνό λάθος είναι ότι ζητάμε από το παιδί να ολοκληρώσει μια μεγάλη εργασία χωρίς ενδιάμεσους στόχους. Όταν μια άσκηση φαίνεται πολύ μεγάλη, ο εγκέφαλος κουράζεται πριν ακόμη ξεκινήσει. Αν όμως χωρίσουμε τη δραστηριότητα σε μικρά βήματα, το παιδί βιώνει διαδοχικές επιτυχίες που το κινητοποιούν να συνεχίσει.
Η επιβράβευση της προσπάθειας είναι πολύ πιο αποτελεσματική από την εστίαση στα λάθη. Αν το παιδί κατάφερε να συγκεντρωθεί για δέκα λεπτά περισσότερο από χθες, αξίζει να το αναγνωρίσουμε. Όταν νιώθει ότι οι γονείς παρατηρούν την πρόοδό του και όχι μόνο τις δυσκολίες του, αυξάνεται το εσωτερικό του κίνητρο και μειώνεται το άγχος της αποτυχίας.
Σημαντικό είναι επίσης να αποφεύγουμε τις συνεχείς υπενθυμίσεις. Όταν κάθε λίγα λεπτά διακόπτουμε το παιδί για να του πούμε να προσέξει, στην πραγματικότητα εμείς οι ίδιοι διασπάμε τη συγκέντρωσή του. Είναι προτιμότερο να του δώσουμε λίγο χρόνο να προσπαθήσει μόνο του και να παρέμβουμε μόνο όταν πραγματικά χρειάζεται βοήθεια.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η συγκέντρωση επηρεάζεται και από βασικές καθημερινές ανάγκες. Η έλλειψη ύπνου, η πείνα, η υπερβολική χρήση οθονών, η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας και το άγχος μπορούν να μειώσουν σημαντικά την ικανότητα του παιδιού να παραμένει προσηλωμένο σε μια εργασία. Πριν θεωρήσουμε ότι υπάρχει κάποια σοβαρή δυσκολία, αξίζει να εξετάσουμε αν αυτές οι παράμετροι λειτουργούν υποστηρικτικά.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι δυσκολίες συγκέντρωσης μπορεί να σχετίζονται με τη ΔΕΠΥ, τις ειδικές μαθησιακές δυσκολίες ή αδυναμίες στις εκτελεστικές λειτουργίες. Όταν η προσοχή δυσκολεύει το παιδί σε πολλούς τομείς της καθημερινότητας και οι δυσκολίες επιμένουν παρά τη σωστή υποστήριξη, η αξιολόγηση από ειδικό μπορεί να δώσει σαφείς απαντήσεις και να οδηγήσει σε αποτελεσματικές παρεμβάσεις.
Το σημαντικότερο είναι να θυμόμαστε ότι η συγκέντρωση δεν αναπτύσσεται μέσα από την πίεση αλλά μέσα από την εμπιστοσύνη, τη σταθερότητα και την εξάσκηση. Όταν ο γονέας λειτουργεί ως συνοδοιπόρος και όχι ως κριτής, το παιδί αισθάνεται ασφαλές να προσπαθήσει, να κάνει λάθη και τελικά να εξελιχθεί.
Η Συμβουλή του Ειδικού
Αντί να λέτε «συγκεντρώσου», δοκιμάστε να πείτε: «Ποιος είναι ο πρώτος στόχος μας;». Ο εγκέφαλος οργανώνεται πολύ πιο εύκολα όταν έχει έναν μικρό, ξεκάθαρο στόχο παρά μια γενική εντολή.
Βιβλιογραφία
- Diamond, A. (2013). Executive Functions. Annual Review of Psychology, 64, 135–168.
- Dawson, P., & Guare, R. (2018). Executive Skills in Children and Adolescents.
- Barkley, R. A. (2015). Attention-Deficit Hyperactivity Disorder: A Handbook for Diagnosis and Treatment.
- Center on the Developing Child, Harvard University. Building the Brain's Executive Function Skills.
- American Academy of Pediatrics. (2023). HealthyChildren.org – Helping Children Focus.
Ειδική Διαπαιδαγώγηση
Στην Ειδική Διαπαιδαγώγηση πιστεύουμε ότι κάθε παιδί μπορεί να αναπτύξει τη συγκέντρωσή του όταν του προσφερθούν τα κατάλληλα εφόδια. Μέσα από εξατομικευμένα προγράμματα ειδικού μαθησιακού, παρέμβαση στις εκτελεστικές λειτουργίες, ψυχολογική υποστήριξη και Parent Coaching, βοηθάμε τα παιδιά να οργανώνουν καλύτερα τη σκέψη τους, να ενισχύουν την προσοχή τους και να αποκτούν μεγαλύτερη αυτονομία στη μάθηση. Παράλληλα, καθοδηγούμε τους γονείς με πρακτικές στρατηγικές που μπορούν να εφαρμόζουν καθημερινά στο σπίτι, χωρίς φωνές και συγκρούσεις.
🧠 Ειδικό Μαθησιακό (Δυσλεξία, Ορθογραφία, ΔΕΠΥ)
💬 Ψυχολογική Υποστήριξη / Parent Coaching
📍 Θεμιστοκλή Σοφούλη 73, Νέα Φιλαδέλφεια Αττικής
📞 2130400094
💻 Διαθέσιμες υπηρεσίες διά ζώσης & Online (για όλη την Ελλάδα).
«Η συγκέντρωση δεν είναι θέμα χαρακτήρα ούτε αποτέλεσμα πίεσης. Είναι μια δεξιότητα που καλλιεργείται καθημερινά, όταν το παιδί νιώθει ασφάλεια, εμπιστοσύνη και έχει δίπλα του ανθρώπους που πιστεύουν στις δυνατότητές του.»
