 |
| πηγη |
Χρόνος ανάγνωσης: 6 λεπτά
«Δεν σταματάει στιγμή», «Μιλάει συνέχεια», «Ξεχνάει τα πάντα», «Δεν κάθεται ποτέ ήσυχο». Είναι φράσεις που ακούμε συχνά από γονείς μικρών παιδιών. Κάποιοι ανησυχούν ότι το παιδί τους μπορεί να έχει ΔΕΠΥ, ενώ άλλοι πιστεύουν ότι πρόκειται απλώς για μια έντονη προσωπικότητα που θα ωριμάσει με τον χρόνο. Πού βρίσκεται όμως η διαφορά ανάμεσα στη φυσιολογική ζωηράδα και στη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας;
Αρχικά, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι όλα τα παιδιά είναι ζωηρά σε ορισμένες στιγμές. Είναι φυσιολογικό να δυσκολεύονται να περιμένουν τη σειρά τους, να ενθουσιάζονται εύκολα, να μιλούν πολύ ή να αποσπώνται όταν κάτι τους φαίνεται πιο ενδιαφέρον. Η παιδική ηλικία χαρακτηρίζεται από έντονη περιέργεια, αυθορμητισμό και ανάγκη για κίνηση. Αυτές οι συμπεριφορές, από μόνες τους, δεν αποτελούν ένδειξη ΔΕΠΥ.
Η βασική διαφορά βρίσκεται στη διάρκεια, στη συχνότητα και κυρίως στον βαθμό που οι δυσκολίες επηρεάζουν την καθημερινή ζωή του παιδιού. Στη ΔΕΠΥ τα συμπτώματα εμφανίζονται συστηματικά, για μεγάλο χρονικό διάστημα και σε διαφορετικά περιβάλλοντα, όπως στο σπίτι, στο σχολείο και στις εξωσχολικές δραστηριότητες. Δεν πρόκειται για μια συμπεριφορά που εμφανίζεται μόνο όταν το παιδί βαριέται ή όταν δεν του αρέσει μια δραστηριότητα.
Τα παιδιά με ΔΕΠΥ μπορεί να δυσκολεύονται να ολοκληρώσουν ακόμη και απλές εργασίες, να ξεχνούν συνεχώς οδηγίες, να χάνουν προσωπικά αντικείμενα, να αλλάζουν δραστηριότητα πριν ολοκληρώσουν την προηγούμενη ή να ενεργούν παρορμητικά χωρίς να σκέφτονται τις συνέπειες. Συχνά ακούνε από τους γύρω τους ότι «δεν προσπαθούν αρκετά», ενώ στην πραγματικότητα καταβάλλουν μεγάλη προσπάθεια για να διαχειριστούν δυσκολίες που δεν είναι ορατές.
Ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα της ΔΕΠΥ είναι ότι οι δυσκολίες δεν περιορίζονται μόνο στη σχολική επίδοση. Επηρεάζουν και τις κοινωνικές σχέσεις. Ένα παιδί μπορεί να διακόπτει συνεχώς τους φίλους του, να δυσκολεύεται να ακολουθήσει τους κανόνες ενός παιχνιδιού ή να αντιδρά παρορμητικά όταν κάτι δεν εξελίσσεται όπως θα ήθελε. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε συγκρούσεις, παρεξηγήσεις ή ακόμη και σε κοινωνική απομόνωση.
Παράλληλα, πολλά παιδιά με ΔΕΠΥ παρουσιάζουν δυσκολίες στην οργάνωση. Ξεχνούν τις σχολικές εργασίες, δυσκολεύονται να προγραμματίσουν τον χρόνο τους, καθυστερούν να ξεκινήσουν τη μελέτη ή εγκαταλείπουν εύκολα μια απαιτητική δραστηριότητα. Οι δυσκολίες αυτές σχετίζονται με τις εκτελεστικές λειτουργίες του εγκεφάλου, δηλαδή με τις δεξιότητες που μας βοηθούν να οργανώνουμε τη σκέψη και τη συμπεριφορά μας.
Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι η ΔΕΠΥ δεν σχετίζεται με τη νοημοσύνη. Πολλά παιδιά με ΔΕΠΥ διαθέτουν εξαιρετικές γνωστικές ικανότητες, πλούσια φαντασία, δημιουργικότητα και ιδιαίτερες δεξιότητες. Ωστόσο, δυσκολεύονται να αξιοποιήσουν αυτές τις δυνατότητες, επειδή η προσοχή, η αυτορρύθμιση και η οργάνωση λειτουργούν διαφορετικά.
Δυστυχώς, αρκετά παιδιά μεγαλώνουν ακούγοντας χαρακτηρισμούς όπως «τεμπέλης», «αδιάφορος», «απρόσεκτος» ή «ανυπάκουος». Αυτές οι λέξεις δεν περιγράφουν το παιδί· περιγράφουν μόνο την αδυναμία των ενηλίκων να κατανοήσουν τι πραγματικά συμβαίνει. Όταν ένα παιδί εισπράττει συνεχώς αρνητικά σχόλια, αρχίζει να πιστεύει ότι δεν είναι αρκετά ικανό και η αυτοεκτίμησή του μειώνεται σημαντικά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ζωηρό παιδί έχει ΔΕΠΥ. Πολλά παιδιά είναι δραστήρια, περίεργα και γεμάτα ενέργεια χωρίς να αντιμετωπίζουν κάποια νευροαναπτυξιακή δυσκολία. Για τον λόγο αυτό, η διάγνωση δεν μπορεί να βασιστεί σε μία μόνο συμπεριφορά ή σε μια προσωπική εντύπωση. Απαιτεί ολοκληρωμένη αξιολόγηση από εξειδικευμένους επαγγελματίες, οι οποίοι λαμβάνουν υπόψη το ιστορικό του παιδιού, τις πληροφορίες από το σχολείο και την οικογένεια, καθώς και την καθημερινή του λειτουργικότητα.
Η έγκαιρη αξιολόγηση δεν έχει στόχο να βάλει μια «ετικέτα» στο παιδί. Αντίθετα, επιτρέπει στους γονείς και στους εκπαιδευτικούς να κατανοήσουν καλύτερα τις ανάγκες του και να εφαρμόσουν στρατηγικές που θα το βοηθήσουν να αξιοποιήσει τις δυνατότητές του. Όσο νωρίτερα ξεκινήσει η κατάλληλη υποστήριξη, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες το παιδί να αναπτύξει αυτοπεποίθηση, αυτορρύθμιση και αποτελεσματικές μαθησιακές δεξιότητες.
Το σημαντικότερο μήνυμα είναι ότι η ΔΕΠΥ δεν ορίζει το μέλλον ενός παιδιού. Με την κατάλληλη παρέμβαση, τη συνεργασία οικογένειας και σχολείου και ένα περιβάλλον που κατανοεί τις ιδιαιτερότητές του, το παιδί μπορεί να εξελιχθεί, να πετύχει τους στόχους του και να αναδείξει τα δυνατά του σημεία.
Η Συμβουλή του Ειδικού
Αν αναρωτιέστε αν το παιδί σας είναι απλώς ζωηρό ή αν χρειάζεται αξιολόγηση, παρατηρήστε κυρίως πόσο επηρεάζονται η καθημερινότητά του, οι σχέσεις του και η σχολική του λειτουργικότητα. Δεν είναι η ένταση της συμπεριφοράς που μας ανησυχεί περισσότερο, αλλά η διάρκεια και ο αντίκτυπός της στη ζωή του παιδιού.
Βιβλιογραφία
- American Academy of Pediatrics. (2019). Clinical Practice Guideline for the Diagnosis, Evaluation, and Treatment of ADHD in Children and Adolescents.
- Barkley, R. A. (2015). Attention-Deficit Hyperactivity Disorder: A Handbook for Diagnosis and Treatment.
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). (2019). ADHD: Diagnosis and Management.
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Attention-Deficit / Hyperactivity Disorder (ADHD).
- Brown, T. E. (2013). A New Understanding of ADHD in Children and Adults.
Ειδική Διαπαιδαγώγηση
Στην Ειδική Διαπαιδαγώγηση γνωρίζουμε ότι πίσω από κάθε δυσκολία υπάρχει ένα παιδί με μοναδικές δυνατότητες. Μέσα από έγκαιρη αξιολόγηση, εξατομικευμένα προγράμματα ειδικού μαθησιακού, ψυχολογική υποστήριξη και Parent Coaching, βοηθάμε τις οικογένειες να κατανοήσουν τις ανάγκες του παιδιού και να αναπτύξουν στρατηγικές που ενισχύουν τη συγκέντρωση, την αυτορρύθμιση και την αυτοπεποίθησή του.
🧠 Ειδικό Μαθησιακό (Δυσλεξία, Ορθογραφία, ΔΕΠΥ)
💬 Ψυχολογική Υποστήριξη / Parent Coaching
📍 Θεμιστοκλή Σοφούλη 73, Νέα Φιλαδέλφεια Αττικής
📞 2130400094
💻 Διαθέσιμες υπηρεσίες διά ζώσης & Online (για όλη την Ελλάδα).
«Κάθε παιδί αξίζει να το κατανοούμε πριν το χαρακτηρίσουμε. Όταν βλέπουμε πίσω από τη συμπεριφορά και αναγνωρίζουμε τις πραγματικές του ανάγκες, του δίνουμε την ευκαιρία να αναπτύξει τις δυνατότητές του και να προχωρήσει με αυτοπεποίθηση.»
