 |
| πηγη |
Χρόνος ανάγνωσης: 6 λεπτά
Ένα από τα πιο συχνά ερωτήματα που απασχολούν τους γονείς είναι αν οι δυσκολίες συγκέντρωσης που παρουσιάζει το παιδί τους αποτελούν μέρος της φυσιολογικής ανάπτυξης ή αν αποτελούν ένδειξη ότι χρειάζεται αξιολόγηση από κάποιον ειδικό. Η ανησυχία αυτή είναι απολύτως κατανοητή, ιδιαίτερα όταν οι εκπαιδευτικοί αναφέρουν ότι το παιδί αποσπάται εύκολα ή όταν η μελέτη στο σπίτι εξελίσσεται καθημερινά σε μια απαιτητική διαδικασία.
Η αλήθεια είναι ότι όλα τα παιδιά δυσκολεύονται κάποιες φορές να συγκεντρωθούν. Ένα παιδί μπορεί να είναι κουρασμένο, να έχει άγχος, να σκέφτεται κάτι που συνέβη στο σχολείο ή απλώς να μην ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για μια συγκεκριμένη δραστηριότητα. Η συγκέντρωση δεν είναι μια σταθερή κατάσταση. Επηρεάζεται από την ηλικία, την προσωπικότητα, τη διάθεση, το περιβάλλον και τις απαιτήσεις που έχει κάθε στιγμή το παιδί.
Ιδιαίτερα στις μικρές ηλικίες, είναι απολύτως φυσιολογικό η διάρκεια της προσοχής να είναι περιορισμένη. Ένα παιδί της Α΄ Δημοτικού δεν μπορεί να συγκεντρωθεί για τον ίδιο χρόνο που μπορεί ένας μαθητής του Γυμνασίου. Ο εγκέφαλος ωριμάζει σταδιακά και μαζί του αναπτύσσονται οι εκτελεστικές λειτουργίες, δηλαδή οι δεξιότητες που βοηθούν το παιδί να οργανώνει τη σκέψη του, να ελέγχει τις παρορμήσεις του και να διατηρεί την προσοχή του σε μια εργασία.
Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία δεν είναι αν το παιδί αποσπάται κάποιες φορές, αλλά πόσο συχνά συμβαίνει αυτό και πόσο επηρεάζει την καθημερινότητά του. Ένα παιδί που περιστασιακά ξεχνά να πάρει μαζί του ένα τετράδιο ή χρειάζεται μια υπενθύμιση για να ολοκληρώσει τα μαθήματά του δεν παρουσιάζει απαραίτητα κάποια δυσκολία. Αντίθετα, όταν οι δυσκολίες εμφανίζονται καθημερινά, διαρκούν για μεγάλο χρονικό διάστημα και επηρεάζουν τη σχολική επίδοση, τις σχέσεις με τους συνομηλίκους ή τη λειτουργικότητα στο σπίτι, τότε χρειάζεται πιο προσεκτική διερεύνηση.
Ένα ακόμη στοιχείο που πρέπει να εξετάζεται είναι αν οι δυσκολίες εμφανίζονται σε περισσότερα από ένα περιβάλλοντα. Αν για παράδειγμα το παιδί δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί μόνο κατά τη διάρκεια της μελέτης στο σπίτι, αλλά στο σχολείο λειτουργεί ικανοποιητικά, ίσως η αιτία σχετίζεται με τον τρόπο οργάνωσης της μελέτης, την κούραση ή τη σχέση που έχει αναπτύξει με τη διαδικασία του διαβάσματος. Αν όμως παρόμοιες δυσκολίες παρατηρούνται τόσο στο σχολείο όσο και στο σπίτι ή ακόμη και στις εξωσχολικές δραστηριότητες, τότε είναι σημαντικό να διερευνηθούν πιο αναλυτικά.
Πολλοί γονείς συνδέουν αυτόματα τις δυσκολίες συγκέντρωσης με τη ΔΕΠΥ. Αν και η ΔΕΠΥ αποτελεί μία από τις πιθανές αιτίες, δεν είναι η μοναδική. Η έλλειψη ύπνου, το άγχος, οι συναισθηματικές δυσκολίες, οι ειδικές μαθησιακές δυσκολίες, προβλήματα όρασης ή ακοής, ακόμη και σημαντικές αλλαγές στην οικογενειακή ζωή μπορούν να επηρεάσουν την ικανότητα του παιδιού να συγκεντρώνεται. Για τον λόγο αυτό, δεν πρέπει ποτέ να βιαζόμαστε να βάλουμε μια «ταμπέλα» χωρίς ολοκληρωμένη αξιολόγηση.
Ορισμένες συμπεριφορές αξίζει να κινητοποιήσουν τους γονείς. Όταν το παιδί ξεχνά σχεδόν καθημερινά τις οδηγίες που μόλις άκουσε, δυσκολεύεται να ολοκληρώσει ακόμη και απλές δραστηριότητες, χάνει συνεχώς προσωπικά αντικείμενα, εγκαταλείπει εύκολα κάθε προσπάθεια ή παρουσιάζει έντονη παρορμητικότητα που δυσκολεύει τη λειτουργικότητά του, είναι χρήσιμο να ζητηθεί η γνώμη ενός ειδικού. Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει απαραίτητα κάποια διαταραχή. Σημαίνει όμως ότι αξίζει να διερευνηθεί τι ακριβώς δυσκολεύει το παιδί.
Η έγκαιρη αξιολόγηση δεν έχει στόχο να χαρακτηρίσει το παιδί. Αντίθετα, βοηθά να αναγνωριστούν οι πραγματικές του ανάγκες και να σχεδιαστεί η κατάλληλη υποστήριξη. Όσο νωρίτερα εντοπιστούν οι δυσκολίες, τόσο πιο εύκολα μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσα από εξατομικευμένες στρατηγικές που ενισχύουν τη μάθηση, την αυτοπεποίθηση και τη συναισθηματική ανάπτυξη.
Εξίσου σημαντική είναι και η συνεργασία ανάμεσα στους γονείς και στους εκπαιδευτικούς. Η ανταλλαγή πληροφοριών για τη συμπεριφορά του παιδιού σε διαφορετικά περιβάλλοντα προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες και βοηθά τους ειδικούς να σχηματίσουν μια ολοκληρωμένη εικόνα. Η αξιολόγηση δεν βασίζεται σε μία μόνο παρατήρηση ή σε έναν βαθμό του σχολείου, αλλά στη συνολική πορεία και λειτουργικότητα του παιδιού.
Οι γονείς πολλές φορές φοβούνται ότι μια αξιολόγηση θα «στιγματίσει» το παιδί. Στην πραγματικότητα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Όταν γνωρίζουμε τι δυσκολεύει το παιδί, μπορούμε να το βοηθήσουμε πιο αποτελεσματικά. Επιπλέον, το ίδιο το παιδί αισθάνεται ανακούφιση όταν αντιλαμβάνεται ότι οι δυσκολίες του έχουν εξήγηση και ότι υπάρχουν τρόποι να τις αντιμετωπίσει.
Το σημαντικότερο είναι να μην περιμένουμε ότι οι δυσκολίες θα εξαφανιστούν μόνες τους όταν αυτές επιμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να προλάβει δευτερογενείς δυσκολίες, όπως η χαμηλή αυτοεκτίμηση, η απογοήτευση ή η άρνηση απέναντι στη μάθηση. Ένα παιδί που νιώθει ότι κατανοείται και υποστηρίζεται έχει πολύ περισσότερες πιθανότητες να αξιοποιήσει τις δυνατότητές του και να εξελιχθεί με αυτοπεποίθηση.
Η Συμβουλή του Ειδικού
Αν αναρωτιέστε αν πρέπει να ζητήσετε αξιολόγηση, μην περιμένετε να επιδεινωθεί η κατάσταση. Μια συνάντηση με έναν ειδικό δεν σημαίνει ότι υπάρχει απαραίτητα κάποιο πρόβλημα. Σημαίνει ότι θέλετε να κατανοήσετε καλύτερα τις ανάγκες του παιδιού σας και να του προσφέρετε την κατάλληλη υποστήριξη τη σωστή στιγμή.
Βιβλιογραφία
- American Academy of Pediatrics. (2019). Clinical Practice Guideline for the Diagnosis, Evaluation, and Treatment of ADHD in Children and Adolescents.
- Barkley, R. A. (2015). Attention-Deficit Hyperactivity Disorder: A Handbook for Diagnosis and Treatment.
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). (2019). Attention Deficit Hyperactivity Disorder: Diagnosis and Management.
- Dawson, P., & Guare, R. (2018). Executive Skills in Children and Adolescents.
- World Health Organization. (2022). International Classification of Diseases (ICD-11).
Ειδική Διαπαιδαγώγηση
Στην Ειδική Διαπαιδαγώγηση πιστεύουμε ότι η έγκαιρη αναγνώριση των δυσκολιών αποτελεί το πρώτο βήμα για την ουσιαστική υποστήριξη κάθε παιδιού. Μέσα από ολοκληρωμένη αξιολόγηση, εξατομικευμένα προγράμματα ειδικού μαθησιακού, ψυχολογική υποστήριξη και Parent Coaching, βοηθάμε τις οικογένειες να κατανοήσουν τις ανάγκες του παιδιού τους και να αναπτύξουν πρακτικές στρατηγικές που ενισχύουν τη μάθηση, την αυτονομία και την αυτοπεποίθησή του.
🧠 Ειδικό Μαθησιακό (Δυσλεξία, Ορθογραφία, ΔΕΠΥ)
💬 Ψυχολογική Υποστήριξη / Parent Coaching
📍 Θεμιστοκλή Σοφούλη 73, Νέα Φιλαδέλφεια Αττικής
📞 2130400094
💻 Διαθέσιμες υπηρεσίες διά ζώσης & Online (για όλη την Ελλάδα).
«Η αξιολόγηση δεν είναι μια ταμπέλα. Είναι μια ευκαιρία να κατανοήσουμε το παιδί, να αναγνωρίσουμε τις δυνατότητές του και να του προσφέρουμε τα κατάλληλα εφόδια για να προχωρήσει με σιγουριά και αυτοπεποίθηση.»
