 |
| πηγη |
Χρόνος ανάγνωσης: 5 λεπτά
Είναι πρωί και η οικογένεια ετοιμάζεται να φύγει για το σχολείο. Λίγο πριν κλείσει η πόρτα, το παιδί θυμάται ότι ξέχασε το παγούρι του. Στη διαδρομή συνειδητοποιεί ότι δεν πήρε το τετράδιο των μαθηματικών, ενώ το μεσημέρι επιστρέφει χωρίς τη ζακέτα του. Αν αυτές οι εικόνες σάς είναι γνώριμες, δεν είστε οι μόνοι. Η ξεχασιά είναι μία από τις πιο συχνές ανησυχίες των γονέων και συχνά γεννά το ερώτημα αν πρόκειται για κάτι φυσιολογικό ή αν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Όλα τα παιδιά ξεχνούν πράγματα κατά καιρούς. Καθώς μεγαλώνουν, μαθαίνουν σταδιακά να οργανώνουν τον χρόνο τους, να αναλαμβάνουν ευθύνες και να θυμούνται τις υποχρεώσεις τους. Όταν όμως η ξεχασιά είναι καθημερινή, επηρεάζει το σχολείο, την οικογενειακή ζωή και την αυτοπεποίθηση του παιδιού, αξίζει να εξεταστεί πιο προσεκτικά.
Η ικανότητα να θυμόμαστε τι πρέπει να κάνουμε, να κρατάμε πληροφορίες στο μυαλό μας και να οργανώνουμε τις ενέργειές μας συνδέεται με μια σημαντική γνωστική λειτουργία που ονομάζεται μνήμη εργασίας. Πρόκειται για την «προσωρινή αποθήκη» του εγκεφάλου, η οποία μας επιτρέπει να συγκρατούμε πληροφορίες για λίγα δευτερόλεπτα και να τις χρησιμοποιούμε για να ολοκληρώσουμε μια δραστηριότητα. Για παράδειγμα, όταν το παιδί ακούει την οδηγία «πάρε το τετράδιο, βάλε το στην τσάντα και φέρε το μπουφάν σου», χρειάζεται να συγκρατήσει όλα τα βήματα μέχρι να τα εκτελέσει.
Σε αρκετά παιδιά η μνήμη εργασίας αναπτύσσεται φυσιολογικά με την ηλικία. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου παρουσιάζει μεγαλύτερες δυσκολίες. Αυτό μπορεί να συμβαίνει σε παιδιά με ΔΕΠΥ, ειδικές μαθησιακές δυσκολίες ή άλλες νευροαναπτυξιακές ιδιαιτερότητες. Η ξεχασιά, επομένως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το παιδί είναι αφηρημένο ή αδιάφορο. Πολύ συχνά αποτελεί ένδειξη ότι χρειάζεται περισσότερη υποστήριξη στην οργάνωση και στη διαχείριση των πληροφοριών.
Πολλοί γονείς αναφέρουν ότι το παιδί τους θυμάται με κάθε λεπτομέρεια τους κανόνες ενός αγαπημένου παιχνιδιού ή τους διαλόγους μιας ταινίας, αλλά ξεχνά να πάρει μαζί του το βιβλίο της γλώσσας. Αυτό μπορεί να φαίνεται αντιφατικό, όμως εξηγείται εύκολα. Ο εγκέφαλος συγκρατεί πιο εύκολα πληροφορίες που προκαλούν ενδιαφέρον ή συναισθηματική εμπλοκή, ενώ δυσκολεύεται περισσότερο όταν πρόκειται για επαναλαμβανόμενες καθημερινές υποχρεώσεις.
Αντί να επαναλαμβάνουμε συνεχώς «Πάλι το ξέχασες;», είναι πιο βοηθητικό να αναρωτηθούμε τι μπορεί να δυσκολεύει το παιδί. Μήπως οι οδηγίες είναι πολλές; Μήπως χρειάζεται περισσότερο χρόνο; Μήπως δεν έχει ακόμη αναπτύξει τις δεξιότητες οργάνωσης που απαιτούνται για την ηλικία του;
Μικρές αλλαγές στην καθημερινότητα μπορούν να κάνουν σημαντική διαφορά. Ένα σταθερό σημείο για τη σχολική τσάντα, μια απλή λίστα με εικόνες δίπλα στην πόρτα ή μια σύντομη ρουτίνα πριν από την έξοδο από το σπίτι βοηθούν το παιδί να οργανωθεί χωρίς να βασίζεται αποκλειστικά στη μνήμη του. Εξίσου σημαντικό είναι να δίνουμε μία οδηγία κάθε φορά και να αφήνουμε το παιδί να την ολοκληρώσει πριν περάσουμε στην επόμενη.
Η θετική ενίσχυση παίζει επίσης καθοριστικό ρόλο. Όταν το παιδί θυμηθεί μόνο του να πάρει τα πράγματά του, αξίζει να το αναγνωρίσουμε. Μια απλή φράση όπως «Παρατήρησα ότι σήμερα ετοίμασες μόνος σου την τσάντα σου. Μπράβο για την προσπάθειά σου!» ενισχύει την αυτοπεποίθησή του και το ενθαρρύνει να επαναλάβει τη συμπεριφορά.
Από την άλλη πλευρά, οι συνεχείς χαρακτηρισμοί όπως «είσαι αφηρημένος», «δεν προσέχεις ποτέ» ή «δεν σε νοιάζει τίποτα» δεν βοηθούν το παιδί να βελτιωθεί. Αντίθετα, μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά την εικόνα που έχει για τον εαυτό του και να μειώσουν το κίνητρό του να προσπαθήσει.
Εάν η ξεχασιά συνοδεύεται από δυσκολίες συγκέντρωσης, οργάνωσης, ολοκλήρωσης εργασιών ή επηρεάζει σημαντικά τη σχολική επίδοση και την καθημερινότητα, είναι χρήσιμο να γίνει αξιολόγηση από ειδικό. Η έγκαιρη αναγνώριση των δυσκολιών δεν έχει στόχο να «βάλει μια ταμπέλα» στο παιδί, αλλά να εντοπίσει τις πραγματικές του ανάγκες και να του προσφέρει τα κατάλληλα εργαλεία για να εξελιχθεί.
Το σημαντικότερο είναι να θυμόμαστε ότι η οργάνωση και η μνήμη δεν είναι έμφυτες ικανότητες. Αναπτύσσονται σταδιακά μέσα από την εμπειρία, την εξάσκηση και την κατάλληλη καθοδήγηση. Με υπομονή, σταθερές συνήθειες και θετική υποστήριξη, τα περισσότερα παιδιά μπορούν να αποκτήσουν μεγαλύτερη αυτονομία και να διαχειρίζονται καλύτερα τις καθημερινές τους υποχρεώσεις.
Η Συμβουλή του Ειδικού
Όταν ένα παιδί ξεχνά συνεχώς τα πράγματά του, προσπαθήστε να μην εστιάζετε στο λάθος αλλά στη λύση. Αντί να του θυμίζετε διαρκώς τι ξέχασε, βοηθήστε το να δημιουργήσει μικρές καθημερινές συνήθειες που θα το κάνουν πιο ανεξάρτητο. Στόχος δεν είναι να θυμίζει ο γονέας τα πάντα, αλλά το παιδί να μάθει σταδιακά να οργανώνει μόνο του την καθημερινότητά του.
Βιβλιογραφία
- American Academy of Pediatrics. (2019). Clinical Practice Guideline for the Diagnosis, Evaluation, and Treatment of ADHD in Children and Adolescents.
- American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5-TR).
- Barkley, R. A. (2015). Attention-Deficit Hyperactivity Disorder: A Handbook for Diagnosis and Treatment.
- Dawson, P., & Guare, R. (2018). Executive Skills in Children and Adolescents.
-
Gathercole, S. E., & Alloway, T. P. (2008). Working Memory and Learning.
Ειδική Διαπαιδαγώγηση
Στην Ειδική Διαπαιδαγώγηση πιστεύουμε ότι κάθε παιδί μπορεί να εξελιχθεί όταν οι ανάγκες του αναγνωρίζονται έγκαιρα και υποστηρίζονται με επιστημονική γνώση, εξατομικευμένη παρέμβαση και ουσιαστική συνεργασία με την οικογένεια. Μέσα από προγράμματα ειδικού μαθησιακού, ψυχολογική υποστήριξη και Parent Coaching, στεκόμαστε δίπλα σε κάθε παιδί και κάθε γονέα, με στόχο την ανάπτυξη δεξιοτήτων, την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης και την καλλιέργεια της μαθησιακής αυτονομίας.
🧠 Ειδικό Μαθησιακό (Δυσλεξία, Ορθογραφία, ΔΕΠΥ)
💬 Ψυχολογική Υποστήριξη / Parent Coaching
📍 Θεμιστοκλή Σοφούλη 73, Νέα Φιλαδέλφεια Αττικής
📞 2130400094
💻 Διαθέσιμες υπηρεσίες διά ζώσης & Online (για όλη την Ελλάδα).
«Κάθε παιδί έχει τον δικό του τρόπο να μαθαίνει, να εξελίσσεται και να ανθίζει. Όταν κατανοούμε τις ανάγκες του και του προσφέρουμε την κατάλληλη υποστήριξη, του δίνουμε την ευκαιρία να πιστέψει στις δυνατότητές του.»
